وضعیت: «در حال ویراستاری»
مستمر mostamar(r), -me- [فعل همایند: داشتن، شدن، کردن، گرداندن، گردیدن، گشتن]
یک. (صفت) ۱. (دربارۀ چیزی، امری یا حالتی) که پیوسته و بدون توقف جریان دارد یا روی می‌دهد؛ مداوم ؛ استمراری دو. ۱؛ مستمره ۱؛ مستمریدو..
ق۵. هر کی را عزیزی کناره می‌شد، صورتی می‌ساخت مانند او تا به دیدار او خرسند می‌گشت. پس این معنی عادت و مستمرّ شد و ... به روزگار آن را همچون سنتی داشتندی (ابن بلخی، ۲۹) ║ قاعدۀ اشغانیان و اردوانیان و میان ملوک طوایف تا آخر عهد ایشان مستمرّ بود (ابن بلخی، ۵۹) ║ گردواگرد شما اندر از اعراب گروهانی منافقند و از اهل مدینه مستمر گشته‌اند بر نفاق و توبه نکنند (اسفراینی، ۲/۹۰۰) ║ ق۶. خدای‌تعالی خواب بر ایشان مستمر کرد تا سیصدونه سال بخفتند (ابوالفتوح، ۱۲/۳۱۸) ║ وفای دوستی... آن است که دوستی مستمر دارند؛ چنان‌که آن دوستی به فرزندان میراث مانَد (علی بن ابی‌حفص، ۵۱) ║ ق۷. چند ماه بر این بگذشت و محنت مستمر شد و ایام نکبت امتداد گرفت و از شفعت شفیعان و وسیلت دوستان نومید شدم (دهستانی، ۲/۷۰۱) ║ ق۸. آن چیز که موجود است از دو بیرون نیست: یا ممکن‌الوجود است؛ یعنی وجود او یا مستمر است و پذیرای تباهی نیست، یا پذیرای تباهی هست (رسالۀ اضحویه، ۷۷) ║ عمارتی از پول و رباط ساختن و کهریز جاری گردانیدن یا درخت نشاندن ... و مردم را بدان ارشاد و تعلیم فرمودن و تحریض دادن تا در آن بکوشند و مستمر گردانند ... ثواب آن او را عاید گردد (رشیدالدین فضل‌الله۱۷، ۱۵) ║ ق۹. بر آن راه و طریقه که شما را فرموده‌اند مستقیم و مستمرّ باشید و به هیچ وجه متابعت مکنید راه آن کسانی را که ندانند و جاهلان باشند (ابوالمحاسن جرجانی، ۴/۲۰۱) ║ ازرویِ سلطنت و پادشاهی نظیر دودمان همایونش، که مدت جهان‌داری و کامکاری آن تا انقراض عالم مستمر و باقی باد، چشم زمانه هرگز به خواب ندیده (شرفالدین یزدی، ۱/۲۲۰) ║ ق۱۰. رسوم ضلالت و اطوار متبدّعان بدکردار که سال‌ها مستمر بود، منسوخ و مندرس گردید (جهان‌گشای خاقان، ۳۹۲) ║ ممکنات را وجود مستمری نیست، بلکه نوبه‌نو موجود می‌شوند (واصفی، ۱/۳۲۰) ║ ق۱۱. شاه عالم ... سیورغالات به اولاد سادات کوثری احسان فرمود که هنوز مستمر است و سال به سال به اولاد ایشان عاید می‌شود (ملکشاه، ۱۶۲) ║ ق۱۲. در اصول مذهب و محبّت و اخلاص به حضرت رسالت‌پناهی و اولاد و اصحاب او نقص و قصوری و خلل و فتوری راه نیافته، تا زمان ظهور شاه‌اسماعیل به همین دستور مستمر بوده (محمد مروی، ۳/۹۸۲) ║ ق۱۳. این عمل شغل دائمی و کسب مستمرّ غلام‌علی‌خان بوده‌است (دولت علیّه، ۲/۹۳۷) ║ ق۱۴. چنان معلوم داشت که هنوز موقع آن نرسیده که اسم آن شخص را بگویم. پس در حکایت ازاین‌قرار مستمر گردید (طاهر میرزا۱، ۷۲۰) ║ ۱۳۱۶ش. یقیناً خواجه بار دیگر فرصت خواهند یافت نتیجۀ زحمات و مجاهدات مستمر و شبانه‌روزی خود را به پیشگاه حضرت سلطان عرضه دارند و مقبول افتد (مؤتمن، ۲۰۷) ║ ۱۳۵۳ش. از قرن سوم تاکنون فقه یک حیات مستمر داشته و هرگز قطع نشده‌است (مطهری۱، ۳۱۱) ║ ۱۳۷۱ش. اینان یک صبح تا غروب، آن هم همه‌روزه و به‌طورِ مستمر این کار را دنبال نموده خم به ابرویشان نمی‌آمد (شهری۱، ۴/۴۵۳) ║ ۱۳۹۶ش. مدیر توانمند حضور مستمر در محل کار دارد و همیشه می‌شود او را ملاقات نمود (منتی و دیگران: رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، ش۲، ۳۵)
۲. پیش از اسمی که «ال» دارد، می‌آید، صفت مرکب می‌سازد و معنی مداومت و پیوستگی بر چیزی، امری یا حالتی را به آن می‌افزاید. ؛ مستمره ۲
ق۷. ما او را مستمرّالحرکه می‌یابیم بی‌آنکه در او سکونی بیابیم اصلاً (قطب‌الدین شیرازی، ۴/۲) ║ ق۹. اگر دشمنی از تو زنهار خواهد، اگرچه مستمرّالعداوة بُود، او را امان ده و غنیمتی بزرگ دان (شجاع، ۵۷) ║ ق۱۲. جسم اگر بر نهجی باشد که اعراض مدرکۀ جسد را اصلاً ترک نکند، هرآینه مستمرالطبع خواهد بود و اگر مفارقت و ترک کند ... به سبب احراق مِیل به برودت کند (عقیلی خراسانی، ۲۹)
دو. (قید) به‌طور پیوسته، مداوم و بدون توقف ؛ استمراراً؛ بالاستمرار؛ براستمرار؛ به‌استمرار؛ علی‌الاستمرار؛ مستمراً؛ مستمریسه..
ق۶. زندگانی مجلس شریف برادری در دولت تا دامن قیامت ... مستمر دراز باد (بهاءالدین بغدادی، ۱۸۶) ║ ق۷. بارها من خواب دیدم مستمِر/ که به بغداد است گنجی مستتر (مولوی۲، ۳/۵۲۲) ║ ق۸. اگر مستمر، آب شیرین بدان زمین می‌رسد، به‌مرور ایام، شوری زمین به خوشی متبدّل گردد، آن‌گه اگر زراعت می‌کنند، بار می‌آوَرَد (ابن بزّاز، ۴۷۴) ║ ق۱۱. آثار این صفت، تا قیام قیامت، مستمر و دائم و پیوسته به موجب «لاغوینهم اجمعین»، شیطان با متابعان، در هر زمان و مکان، شخص ابلیس‌طینتی را تربیت و تقویت کنند (محمود افوشته‌ای، ۵۰۹) ║ ق۱۲. چون روح ... حارّ لطیف سریع‌التّحلیل است، پس اگر دائم و مستمر در حرکات باشد و سکون آن را نباشد، هر آینه بالکلّیّة به تحلیل می‌رود و فانی می‌شود (عقیلی خراسانی۱، ۱/۴۷۸) ║ ق۱۳. آقا محمّدصادق داروغه مردیست عاقل و کامل، شناسای اهل بلد، سی سال است مستمر داروغه است (تحویلدار، ۱۲۵) ║ ق۱۴. شرع محمدی مستمر الی یوم‌القیامة باقی است (مراغهای، ۲۹۹) ║ ۱۳۲۹ش. آسمان هم بر احوال ما می‌گرید. بیست روز است مستمر برف و باران داریم (مخبرالسلطنه، ۴۳۰) ║ ۱۳۶۳ش. این سنت، محکم و مستمر، در میلینداپانهه منعکس است (نجفی ـ سیدحسینی، ۳۱۳) ║ ۱۳۸۲ش. افعال خاص مفتاحی در اعمال مؤمنین مفتاحی مستتر می‌باشند و مستمر انجام می‌گیرند (ابوتراب خسروی، ۱۴۳) ║ ۱۳۹۳ش. تا چیزی، مستمر و پیوسته از پوسته خودی خود بیرون نیاید و خود را نردبان اعتلای خود نکند، هرگز نمی‌تواند به کمال تازه‌ای دست یابد (مقربی- حسامی‌فر: خردنامه صدرا، ش۷۶، ۸۳)
سه. (اسم) ۱. ⇅ مستمرییک. ۱.
ق۱۱. میانۀ میرزا محمود مذکور و برادران و بنی‌اعمام متبعض گردیده، تغیّری به قواعد آن راه نیافته، مستمرات و شفقت حضرت شاه ... دربارۀ میرزا محمود و آن سلسله درجۀ عالی داشت (اسکندر بیک، ۱/۲۴۲) ║ ق۱۳. ویحک ای نودکان‌گشوده که من/ شیخ اصناف و پیر اسواقم- چند نازی که این منم کامروز/ مشرف مستمر و اطلاقم (قائم‌مقام۲، ۱۰۰)
۲. ⇅ استمرار۲.
ق۶. چون بنده معالجت کند و مجاهدت نماید آن اخلاق دنی و نکوهیده از وی دور شود در مستمرّ عادت (ابوعلی عثمانی، ۱۳۲)