وضعیت: «در دست پیشه و صنعت»
درفش da(e)rafš [گونۀ دیگر: دروش]
(اسم) ابزاری شامل میله باریک آهنی با نوک تیز و دسته که برای سوراخ کردن چرم، دسته کاغذ و مانند آنها به منظور گذراندن سوزن و دوختن آنها به کار می‌رود ؛ اشافی؛ سوراخ‌کن۲.
ق۶. بعضی دست‌کاران این غرب را بسنبند و این چنان باشد کی آلتی سازند چون درفشی سطبر سرتیز غرب را بدان سولاخ کنند و سر درفش چنان دارند کی میل فروسو و به‌جانبِ بینی دارد (جرجانی۱، ۳۴۸) ║ ق۷. هیچ سوار باید که بی درفش و جوال‌دوز و سوزن و ریسمان نباشد و لختی دوال و ریسمان با خود دارد که اگر چیزی از این‌ها خللی افتد زود راست تواند کرد و دوخت و اگر دوال نباشد شاخی چند از دنب اسپ ببرد و بتابد و بدان بدوزد (فخر مدبّر، ۳۳۳) ║ ق۹. به هر طریق که وقت اقتضا کند استقبال نمایند و هرگه‌که اندیشة جنگ یا قصد یاغی پیش‌آرند، هرچه در آن مصلحت به‌کار آید از مختلفات اسلحه و آلات درفش و سوزن با خود هم‌راه داشته‌باشند (شرفالدین یزدی، ۱/۹۴) ║ ق۱۰. مزن با درفش از غضب مشت را/ مکن بی سبب رنجه انگشت را (روملو، ۳/۱۲۴۹) ║ ق۱۱. امر نمودم که سایر سپاه در یساق‌ها هژده نفر یک خیمه بردارند و هر یک نفر دو اسب و کمانی و ترکشی و... درفشی و جوال و جوال‌دوزی و تبر تیشه و ده سوزن و یک چرم پست بگیرد (ابوطالب تربتی، ۲۹۴) ║ ق۱۲. بعدازاین درخدمتِ آن کفش‌دوزم چون درفش/ بر دکانش قرمه‌ام بر آستانش نعل کفش (سیّدا، ۴۳۸) ║ ق۱۳. فتنه مجو پا مَنه به جنگ که ابله/ پنجه زند بر درفش و مُشت به سندان (تعزیه، ۱/۴۰۷) ║ ق۱۴. با سر سوزن و با نوک درفش/ دوخته رقعه بسی بر آن کفش (ادیب‌الممالک، ۲/۶۱۴) ║ ۱۳۱۲ش. پیراهنی سردست‌دار پوشیده، کلاهی مدوّر به سر نهاده، یک دبة باروت به پهلو آویخته بود... یک درفش زین‌دوزی به‌جایِ سلاح داشت (مستعان، ۲/۶۲۰) ║ ۱۳۴۳ش. نیست غیراز پینه‌دوزی کار من/ این درفش و سوزن و افزار من (روحانی، ۱۴۹) ║ ۱۳۷۴ش. پدر حرفش را مثل نوک درفش در گوش او می‌خلاند که خودت را نگه‌دار داری می‌روی غربت... (دولت‌آبادی۲، ۲/۷) ║ ۱۳۸۲ش. گیره را کمی سست گردان و درفش را داخل جزوها در موضع نقص فروببر و جزو پایین‌افتاده را به‌آرامی بیرون کش. (فن جلدسازی و طلاکاری) (عبدالله انوار: نامۀ بهارستان، ش۷-۸/۱۰)