وضعیت: «در دست علوم انسانی»
فتاوی fatâvâ, -vi, fetâvâ, -vi [جمعِ فتوی؛ فعل همایند: دادن، کردن]
(اسم) جمعِ فتوی.
ق۵. مذهب ایشان آن است که دوازده امامْ معصوم‌اند و هریکی را معجزه‌ای و کرامتی است و هریکی در حیات خویش با شیعۀ خود ظاهر بوده‌اند و فتاوی و جواب‌های ایشان پیداست (ابوالمعالی علوی، ۶۰) ║ زوال مُلک سلیمان چهل روز بود. چون چهل روز تمام شد، آن دیو بر خود بترسید از آنکه فتاوی و احکام نه به علم می‌کرد (سورآبادی۲، ۲/۹۶۲) ║ ق۶. هر کس که مشورت کند، کار او بر نَسَق صواب رود و سخن فقه که نمی‌دانی، فقیهان باشند که در مجلس تو از عهدۀ فتاوی بیرون آیند (ابوحامد کرمانی، ۱۳۹) ║ ق۷. فقها و قضات بعضی از ترس قتل و بعضی ازبهرِ مال و جاه، فتاوی برخلافِ اقوال ائمّه می‌دادند (تبصرة العوام، ۱۹۶) ║ روایت کرده‌اند که او را دو دوات بود، چون در صدر دیوان بنشستی: یکی دوات چوبین که فتاوی را جواب کردی و یکی زرّین بود که توقیع مُلک کردی (عوفی۱، ۱/۷۴) ║ ق۸. در جواز مُحرَّمات و رخصت محظورات، از ائمّه فتاوی طلبیدند. از ائمه، جماعتی که معاصران زمان بودند و در دین و عقیدت، ثابت و صلت {ظ: صلب}، رخصت ندادند (ابوالقاسم کاشانی۱، ۱۰۲) ║ ق۹. در فتاوی قاضی خان آورده که اگر سلطان پیش کسی طعامی حاضر سازد، اگر نمی‌داند که غصب کرده یا می‌داند که خریده آن را، حلال است خوردن آن (سلطان محمود، ۸) ║ ق۱۰. در سنِّ شانزده‌سالگی به جواب واقعات شرعیه و افتای فتاوی مسایل دینیه مجاز و ممتاز گشته‌اند (حافظ حسین، ۲/۲۱۳) ║ ق۱۱. شیخ علی منشار، وی عرب فاضل فقیه و شاگرد رشید مجتهد مغفور، شیخ علی عبدالعالی بود. در مسئلۀ شرعیه، اجوبۀ فتاوی قولش معتبر و موثوق ... بود (اسکندر بیک، ۱/۲۴۴) ║ ق۱۲. اعیان دولت عثمانی آمدوشد سفرا را اُرجوحۀ لعب پنداشته دربابِ استفتاح ابواب این مسائل استفتا کرده، اَفَندیان عِظام آن مملکت ... به تخمیس مذهب ... رُکون نورزیده ... پادشاه سکندرجاه روم نیز آن فتاوی را حجت مُحاجّه و ذَریعۀ مُلاجّه نمود (مهدی استرآبادی، ۶۰۳) ║ ق۱۳. از جمله فتاوی او این است که قلیان کشیدن مُفطِر صوم نیست (تنکابنی، ۲۳۳) ║ ق۱۴. حاج شیخ موسی ... در مسجد جامع جدید شیراز، مشهور به مسجد نو به امامت و تدریس و فتاوی مشغول بود (حسن فسایی، ۲/۱۴۰۸) ║ ۱۳۲۱ش. این عکسِ نوشته‌جات و فتاوی علمای اَعلام و حجج‌الاسلام است که در مخالف بودن این قرارداد با شرع مقدس نبوی و کلام‌الله مجید و مذهب حقّۀ جعفری مرقوم فرموده‌اند (عبداللّه مستوفی، ۳/۱۱۴) ║ ۱۳۵۳ش. لونگینوس خود را ... یک نویسندۀ قوی و دقیق معرفی می‌کند. با شور و حرارت، اما با نهایت دقت و صراحت، آثار نویسندگان را مدح یا قَدْح می‌کند. احکام و فتاوی او با صراحت بیان خاصی مقرون است (زرّین‌کوب، ۳۳۷) ║ ۱۳۸۷ش. فتاوی مختلف است. یکی از انجمن‌های اسلامی پاکستانی‌های مقیم امریکا نظرشان این است که وقتی می‌خواهید گوشت را داخل قابلمه بیندازید، بسم‌الله کفایت می‌کند. بعضی دیگر نیز می‌گویند، موقع خوردنش هم بسم‌الله بگویید، حلال می‌شود (امیرخانی، ۱۷۸) ║ ۱۴۰۱ش. برخی فتاوی ... معتقدند با تتبّع در قرآن، نفْس سلاح و حتی اِخافه در عنوان محاربه اخذ نشده‌است (محمدابراهیم مجاهد: فقه و مبانی حقوق اسلامی، ش ۱۳۱/۴)