ابن

وضعیت: «تأییدشده»
ابن ‎ebn‎ [گونۀ دیگر: بن؛ جمع: ابنا(ء)، بنون، بنین؛ <عربی>؛ (در فارسی قواعد درست نوشتنِ ابن و بن در عربی را همیشه رعایت نمی‌کنند و به‌جای بن در فارسی ابن هم به‌کار می‌رود.)]
(اسم) ۱. فرزندِ مذکر؛ پسریک.۱.
ق۶. هنر ز خویش نمایم چو تیغ و چون خورشید/ ز خویش فخر کنم لاف از ابن و عم نزنم (جمال‌الدین اصفهانی، ۲۴۸) ║ ق۷. اب آن است کِی او را ابنی باشد و به‌عکس (قطب‌الدین شیرازی، ۲‏/۴۹‏) ║ ق۹. قول مشهور آن است که از قبیل مطابقه است جمع کردن میان دو چیز که موصوفند به دو صفتِ متقابل، مانند جمع کردن میان اب و ابن که موصوفند به ابوت و بنوت که دو صفتِ‌ متقابلند (محمود حسینی، ۲۶۶) ║ ق۱۱. غریب ابن غریب شهید ابن شهید/ غریب او دل و دانش شهید او فرهنگ (نوعی، ۳۲۶) ║ ق۱۴. ذلیلم من اسیرم من، فقیرابن فقیرم من/ گدای لقمه‌ای نانم، نمی‌دانم چه بنویسم (نسیم شمال، ۱‏/۱۰۴‏)
۲. (ادیان) دومین اقنوم از اقانیم سه‌گانه در مسیحیت؛ پسریک.۷.
ق۵. یکی گروه آنند که گویند صانع یکی بیش است، چون ترسایان که سه گویند: اَب و ابن و روح‌القدس (ناصر خسرو۵، ۳۱) ║ ق۶. بعضی ترسایان گفتند... یک خدای و سه اقنوم: اقنومِ اب و اقنومِ ابن و اقنومِ روح‌القدس (ابوالفتوح، ۶‏/۲۰۶‏) ║ ق۸. فرمود تا مردم را به اب‌ و ابن ‌و روح‌القدس ترسا کنند (بناکتی، ۲۹۸) ║ ق۱۱. زعم او آن است که حق‌تعالی را روحی مخلوق هست که از سایر روح‌ها بزرگ‌تر است و آن میانۀ اب، یعنی خدا، و ابن، یعنی عیسی، واسطه است (خالقداد۲، ۱‏/۳۵۵‏) ║ ق۱۲. نام حقِ یگانه چون شاید/ که اب و ابن و روح ‌قدس نهند؟ (هاتف، ۱۶) ║ ق۱۳. بروید و تمامی قبائل را از شاگردان نمائید به غسل تعمید دادن آنها را به ‌اسم اب و ابن و روح‌القدس (فاضل همدانی۲، ۷۱) ║ ق۱۴. همۀ‌ مذهب‌ و آیین‌ نصاری به ‌دو کلمه‌ است: یکی مسئلۀ‌ تثلیث‌ است‌ که ‌اب ‌و ابن ‌و روح‌القدس‌ باشد و دیگر مسئلۀ‌ صلیب است (حاجی پیرزاده، ۲‏/۲۰۸‏) ║ ۱۳۳۸ش. سپس بیش از هشتاد بار اسامی اب و ابن و روح‌القدس و مریم عذرا و سایر اسماء مقدس را خواند (قاضی۱، ۱‏/۱۴۵‏) ║ ۱۳۴۴ش. می‌ترسم که به عقاید کسی که به اب و ابن و روح قدس معتقد است... بخندند (زریاب، ۲۴۰) ║ ۱۳۷۷ش. هیچ‌چیز بر من که بندۀ خدایم دست نیابد به‌ حق اب و ابن و روح‌القدس (شاملو۱، ۱‏/۳۴۹‏)
۳. پیش از اسم می‌آید و کنیه برای اشخاص می‌سازد، مانند ابن سینا، ابن بابویه، ابن عربی.
۴. پیش از اسم و صفت می‌آید و کنیه‌ یا لقبی می‌سازد که معنای مجازی دارد، مانند ابن آوی، ابن ذکا، ابن سبیل.
۵. بین دو اسم می‌آید و نسبت پسر به پدر یا مادر را نشان می‌دهد، مانند عیسی ‌بن ‌مریم، حسین ‌بن‌ علی، حنین ‌بن ‌اسحاق.