وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
سبع‌المثانی sab’olmasâni
(اسم) (علوم قرآنی) نام دیگر سورة فاتحه که دارای هفت آیه است توسعاً تمام قرآن؛ سبعِ مثانی ؛ سبعِ مثانی.
ق۴. این سورة را فاتحةالکتاب گویند و ام‌الکتاب گویند و سبع‌المثانی گویند (تفسیر طبری، ۱/۱۱) ║ ق۵. بدان که این سورة را ده نام است: الحمد و فاتحةالکتاب و سبع‌المثانی و ام‌الکتاب و ام‌القرآن و اساس‌القرآن و کافیة و شافیة و وافیة و صلوة (سورآبادی۱، ۱/۱۸) ║ ق۶. آن [سورت فاتحه] سبع‌المثانی است و ام‌القرآن است و فاتحةالکتاب است (ابوالفتوح، ۱۱/۳۴۱) ║ ق۷. به سبع طولی و سبع‌المثانی و طاها/ کزآن هر آیه به معنی‌ست جان قرآنی ... (همگر، ۳۹۵) ║ ق۸. ایام و اوقات خود را بر معرفت حقایق معانی سبع‌المثانی و کشف دقایق تنزیل آسمانی مقصور و موقوف دارد (سیف هروی، ۶۱۲) ║ ق۹. این اختیار مشایخ و سلاطین بابرکات است که در جمیع کارها التجا به حضرت شاه قرآنی کنند و اجازت از طومار سبع‌المثانی طلبند (شمس عفیف، ۲۲۵) ║ ق۱۰. بوَد خوب‌تر وصفِ صوفِ مرقّع/ به گوشِ خِرَدشان ز سبع‌المثانی (وحشی، ۲۶۹) ║ ق۱۱. ایشان قابل این خطاب نی‌اند و داخل زمرۀ اهل اعتبار ... نه، چگونه منکر علمی تواند شد علی‌الاطلاق که یک سُبع از سبع‌المثانی است که مبنای اتقان ایمان و ایقان بر آن است؟ (بداؤنی، ۲/۲) ║ ق۱۲. جمالی بوَد مصحف روی او را/ که هر هفت دارد ز سبع‌المثانی (تأثیر، ۷۱۰) ║ ق۱۳. دلستی سورهٔ سبع‌المثانی/ بخوان دل را به هر اسمی که خوانی (صفای اصفهانی، ۳۱۵) ║ ق۱۴. چو شد سرمست جام ارغوانی/ ز الفاظ و کنایات و معانی- نماندش هیچ جز سبع‌المثانی/ «ز عشق آن جمال شعشعانی» (ادیب‌الممالک، ۲/۴۷۳) ║ ۱۳۲۴ش. به هفت آسمان قدسیان بر روانش/ بخوانند ز اخلاص سبع‌المثانی (فصیح‌الزمان، ۱۷۵) ║ ۱۳۵۰ش. سورۀ فاتحةالکتاب در مکه نازل شده، هفت آیه است و ... ده نام دارد ... سبع‌المثانی، برای آنکه چند کلمه مانند «الرحمن الرحیم» و «ایاک» در آن دو بار آمده و برای آنکه دو بار نازل شده، در مکه و در مدینه (محمدباقر کمره‌ای: کانون، ش۱۵۵، ۱۸) ║ ۱۳۸۲ش. این کار ... خواننده را با کمک احادیث و روایات شریفه، با اسرار و معارف دریای لایزال الهی در سبع‌المثانی، یعنی سورۀ فاتحةالکتاب آشنا می‌نماید (حسین جوان‌مهر: گلستان قرآن، ش۱۵۲، ۲۴)