وضعیت: «تأییدشده»
ابریق ebriq [جمع: اباریق۱، ابریق‌ها؛ <عربی، از فارسی میانه *ābrēg که در فارسی به صورت آبری در کوزابری مانده است؛ ← آب۱ و ریختن>]
(اسم) ۱. ظرفی معمولاً دارای دسته و لوله که به‌ویژه در گذشته برای وضو، طهارت و شست‌وشوی دست‌وصورت یا برای نگهداری و نوشیدن مایعات به‌کار می‌رفته‌است؛ آفتابه.
ق۵. می‌گردند بر سر ایشان [به خدمت] کودکانی ... با کوزه‌هائی [مدوّر] و ابریق‌هائی [از زر] و جام‌هائی از شراب ... و مست نشوند (سورآبادی۲، ۲/۱۱۵۸) ║ ق۶. سه کس را دیدم ... در دست یکی ابریق سیمین و از آن ابریق بوئی می‌آمد چون بوی مشک، و در دست دوم تشتی از زمرد سبز (نجمالدین راوندی، ۳۰) ║ ق۷. چون به صحن و سرای واثق رسیدیم، او مسواک می‌کرد و طشتی زرّین در پیش نهاده، و به ابریق زرّین آب بر دستش می‌ریختند (دهستانی، ۲/۷۵۱) ║ ق۸. درویش باید که دایما با وضو باشد ... و هرآینه باید که او را ابریقی خاصه باشد ... که به آن وضو سازد (باخرزی، ۲/۹۴) ║ ق۹. عالمی روزه گرفتند در این موسم و ما / همچنان تشنۀ ابریق شرابیم هنوز (عصمت بخارائی، ۳۶۶) ║ ق۱۱. در‌پیشِ روی او ابریقی سفالین پُر از شراب گذاشته و طنبوری در دست گرفته می‌نوازد (مجلسی، ۷۵) ║ ق۱۲. نه ابریقش از خنده قلقل‌پیام / نه خمیازه چاک گریبان جام (بیدل، ۳/۵۸۱) ║ برادر خود را گفت: تو در اینجا خبردار باش و من از هرجا تلاش کرده، آب بیارم. بعد، ابریق در دست گرفته، در تلاش آب رفت (حاتم‌نامه۱، ۱۹۴) ║ ق۱۳. کلدانیان ... دیگ‌ها و بیل‌ها و گل‌گیرها و ابریق‌ها و قاشوق‌ها و تمامی ظروف برنجینی که به آن‌ها خدمت می‌نمودند برداشتند (فاضل همدانی۱، ۱۴۲۰) ║ ق۱۴. ابریق برداشتم و در پس چند درخت که حایل بود وضو ساخته، برگشتم (امین‌الدوله، ۲۱۹) ║ ۱۳۰۷ش. وقتی که باد داغ می‌وزید، بیرون شدیم و یک ابریق خریدیم و پر آب نمودیم (آقا نجفی، ۳۵۹) ║ ۱۳۴۰ش. طشت و ابریق آوردند و دو دست خود را شست (دستغیب، ۱/۸۰) ║ ۱۳۷۴ش. بیش از چهل جانماز ترمه و صد مُهر و تسبیح ... و بیش از هیجده ابریق برای دست شستن بعد از غذا و گرفتن دست‌نماز حاضر است (دولت‌آبادی۲، ۲/۱۹۳)
۲. (اوزان و مقادیر) واحد اندازه‌گیری وزن در قدیم، که برخی آن را برابر با پنج رطل، برخی برابر با دو من و برخی دیگر برابر با دو من و دو رطل دانسته‌اند.
ق۶. ابریق، پنج رطل است (جرجانی۱، ۷۴۳) ║ ق۱۰. ابریق ... در جوامع‌الادویه گفته که آن مقدار دو من است (مؤمن استرآبادی، ۴۲۵) ║ ق۱۱. ابریق: دو من است و نزد بعضی پنج رطل است (حکیم مؤمن، ۲۷۲) ║ ق۱۲. ابریق دو من است (عقیلی خراسانی، ۵۸) ║ ابریق دو من است و نزد بعضی پنج رطل (عقیلی خراسانی۲، ۱/۱۰۱) ║ ق۱۴. ابریق در اصطلاح اطبا وزنی را گویند که به قولی پنج رطل باشد و به قولی دو من و دو رطل و رطل بست استار ... و برین تطبیق وزن ابریق به قول اول صد استار باشد (شمس‌الدین احمد، ۱/۳۱۳)