وضعیت: «تأییدشده»
ابعاض ab’âz [جمعِ بعض؛ <عربی>]
(اسم) ۱. بخش‌ها، اجزا یا اعضای چیزی.
ق۵. خدای عزّوجل را ابعاض و اجزا نیست (مستملی، ۱/۲۷۶) ║ ق۶. الله ... حرام کرد گوشت خوک با جملۀ اجزا و ابعاض او (میبدی، ۱/۴۵۷) ║ ق۷. به حرمت بسم‌الله و به نام و آوازۀ بسم‌الله اجزای عالم و ابعاض عالم ارزاق از اسباب می‌ستانند (بهاء ولد، ۱/۱۰۶) ║ ق۸. صورت و محل استوای الهیّت را در هرچیزی که هست کعبۀ آن چیز گویند... و باز از آدمی قلب او کعبۀ اعضا و ابعاض اوست (باخرزی، ۲/۲۴۹) ║ ق۱۱. حق سبحانه و تعالی جسم است و ابعاض و اجزا دارد ... ولیکن مشابه هیچ مخلوق نیست (خالقداد۲، ۱/۲۴۶) ║ ق۱۲. تمام خلق جواهرشناس نیست، نجیب / چه احتیاج به تحسین بعضی از ابعاض (نجیب کاشانی، ۳۴۸) ║ ق۱۴. در طبعِ کُتُب تشریح و گیاه‌شناسی و معرفت اعضا و ابعاض حیوانات ... محتاج به رسم و نقش بسیار گردند (تربیت، ۳/۱۹۷۶)
۲. (فقه و اصول) در فقه اهل سنت، بخش‌هایی از نماز که ترک آن، به سهو یا عمد، مستلزم سجدۀ سهو است، مانند تشهد اول در نمازهایی که دو تشهد دارند و قنوت در نماز صبح ؛ قس: هیئات؛ ارکان.
ق۶. فرمودیم تا در مراقبت شرایط ارکان و ابعاض و مواظبت حدود و دقایق رکوع و سجود نماز که عماد اسلام و قرّۀ عین اهل یقین است به‌واجبی به‌جای آرَد (بهاءالدین بغدادی، ۱۰۷) ║ {شافعی} ابعاض نماز چهار می‌دارد، با ترک وی سجده واجب دارد: یکی نشستن در تشهد اول و دیگر خواندن تشهد در وی، سیُم صلوات در وی و چهارم قنوت (خمرکی، ۱۵۳) ║ ق۷. می‌گویند که اَبعاض را به سجده جبر باید کرد (مؤیّد خوارزمی، ۱/۳۵۰) ║ ۱۳۵۳ش. ابعاضِ نماز عبارت از سنت‌هایی است که ترک آن در نماز سهواً یا عمداً مستلزمِ سجدۀ سهو است ... ابعاض دوازده فقره‌اند (مردوخ، ۱/۲۲)