وضعیت: «تأییدشده»
اتمام‌حجت etmâmhojjat [<← اتمام + -ِ + حجت>؛ (مصوب فرهنگستان، ۱۳۸۲، در برابر ultimatum) ]
(اسم) بیان حرف آخر و تصمیم نهایی که معمولاً با نوعی هشدار و در برخی موارد با تعیین مهلت برای واکنش مخاطب همراه است؛ اولتیماتوم؛ نیز: اتمامِ حجت.
ق۱۳. نادرشاه ... هندوستان و ترکستان را مسخّر ساخت و برای اتمامِ‌حجّت، نامه و رسولی به دولت روس فرستاد (دنبلی، ۱۷۴) ║ ق۱۴. برای تضییق و ترک سلاح نمودن حکومت یونان لازم است که دُوَل معظمه یک التیماتوم یعنی اتمام‌حجت قطعی‌المفادی دیگر نیز به حکومت مشارٌالیها تبلیغ نمایند (اختر، ۴/۳۲۸۶) ║ ۱۳۱۱ش. باوجود مخالفت خانواده‌اش، منوچهر تصمیم گرفته بود که خجسته را به زنی بگیرد و برای اتمام‌حجت با پدرش داخل مذاکره شد (هدایت۵، ۱۰۵) ║ ۱۳۵۴ش. اگر متفقین این مشکل خود را با ایران درمیان می‌گذاشتند و حتی به شکل یک اتمام‌حجت بیست‌وچهارساعته از ایران این نوع همکاری ... را می‌خواستند، شاید شاه ... آن را می‌پذیرفت (دشتی، ۱۸۴) ║ ۱۳۷۳ش. عمو جان به‌عنوان اتمام‌حجت گفت: ... پس‌فردا آبروریزیِ بدتری به‌بار می‌آید ... زودتر بدهیدش برود و قضیه را فیصله بدهید (حاج‌سیدجوادی، ۱۵۵) ║ ۱۳۹۱ش. جریان‌های مختلفی بوده‌اند که نتوانسته‌اند یا نخواسته‌اند با نظام همراهی کنند و به‌رغم تلاش‌ها و اتمام‌حجت‌ها، راه خود را از انقلاب اسلامی جدا کرده‌اند (ناشناس: کیهان فرهنگی، ش۳۰۸و۳۰۹/۹۰)
اتمام‌حجت دادن
(با حرف اضافۀ به) ↑ اتمام‌حجت.
۱۳۵۴ش. آنها نه مقصود حقیقی خود را می‌گفتند و نه لااقل اتمام‌حجتی هرچند کوتاه‌مدت به ایران دادند (دشتی، ۱۸۲) ║ ۱۳۸۸ش. دولت روس به‌واسطۀ این اقدام به ایران اتمام‌حجت داد و خواستار برکناری مورگان شوستر آمریکایی خزانه‌دار شد (زهرا آصفی: گنجینۀ اسناد، ش۷۶/۵۳)
اتمام‌حجت شدن (شدن: گردیدن)
(معمولاً با حرف اضافۀ با، به) بیان شدن حرف آخر و تصمیم نهایی که معمولاً با نوعی هشدار و در برخی موارد با تعیین مهلت برای واکنش مخاطب همراه است.
ق۱۳. چون این طایفه کمال شرارت و جهالت را دارند ... با آنها اتمام‌حجتی شده‌است (عمادالدوله: فرّخ خان، ۵/۳۱) ║ ق۱۴. اتمام‌حجت به آنها شده، حالا بنای جنگ‌ودعوا را با آنها خواهند گذاشت (خفیه‌نویسان، ۴۱۹) ║ ۱۳۲۹ش. قصد من از نصیحت قنسول‌ها این بود که شاهدی در بین باشد؛ اگر کار دنباله پیدا کرد، نگویند تهوری شد یا اتمام‌حجت نشد (مخبرالسلطنه، ۳۱۶) ║ ۱۳۴۳ش. از اینکه در محضر شیخ با من بدان شکل اتمام‌حجت می‌شد، ناراحتی خاصی در خود احساس کرد (نامور، ۳۴۰) ║ ۱۳۸۶ش. به اولیای جبار نظام ستم‌شاهی، نخست به‌کرات نصیحت شد و سپس به‌دفعات اتمام‌حجت گردید (علی ابوالحسنی: تاریخ معاصر ایران، ش۴۴/۸۲)
اتمام‌حجت فرمودن
(معمولاً با حرف اضافۀ با، به) ↑ اتمام‌حجت.
ق۱۳. شاه ... پیغامی بدان‌ها فرستاد و اتمام‌حجتی فرمود (رضاقلی خان، ۸/۴۶۹) ║ ق۱۴. خداوند تعالی مردان حق را از گردش مظهر به مظهر آگاه ساختند و اتمام‌حجت با آنها فرمودند (جیحون‌آبادی، ۴۷) ║ ۱۳۹۱ش. امام راحل ... چه شیوا و جالب و روشن دراین‌خصوص به همه اتمام‌حجت فرمود (محمدحسین پژوهنده: پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، ش۹۳/۵۰)
اتمام‌حجت کردن
(معمولاً با حرف اضافۀ با، به) ↑ اتمام‌حجت.
ق۱۴. من حق برادری را به‌جا آوردم و اتمام‌حجت کردم، حال که دست برنمی‌دارید، هرچه دیدید از خود دیده‌اید (خسروی۱، ۱۶۸) ║ ۱۳۰۱ش. حالا می‌فهمم چرا آن‌قدر مهین در راه با من اتمام‌حجت می‌کرد و چرا اصرار داشت که تصمیم آخر ما را بداند (مشفق۱، ۲۱۰) ║ ۱۳۲۰ش. آخرین بار با او اتمام‌حجت کردم و قسم خوردم که اگر دست از این اداواطوارهای کثیف برندارد، به دارش خواهم زد (جمالزاده۲، ۲۵۱) ║ ۱۳۴۳ش. همان دم به دارالحکومه اتمام‌حجت کرده بودند که باید قاتل و یا قاتلین در ظرف بیست‌وچهار ساعت پیدا شده، به مجازات برسند (نامور، ۵۰۱) ║ ۱۳۷۵ش. پدرش لحظۀ آخر اتمام‌حجت کرده بود که تا روزی که زن این جوان هستی، نه اسم مرا می‌بری، نه قدم به این خانه می‌گذاری (پژواک، ۳۲۷)
اتمام‌حجت نمودن
(گاه با حرف اضافۀ با) ↑ اتمام‌حجت.
ق۱۴. نمودیم اتمام‌حجت کنون / به نیکی به یاران شدم رهنمون (جیحون‌آبادی، ۴۰۴) ║ ۱۳۴۷ش. مرد ... با پسرک اتمام‌حجت می‌نمود که اگر او را اشتباهاً صدا کرده باشد، گوشش را خواهد برید (شهری۴، ۳۰) ║ ۱۳۸۵ش. نمایندۀ سیاسی انگلیس ... با سید مرتضی تماس گرفت و اتمام‌حجت نمود در اسرع وقت، تفنگچیان تحت امر وی بوشهر را ترک نمایند (عبدالکریم مشایخی: زمانه، ش۴۷/۴۸)