فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ستیزه‌خو(ی)

وضعیت: «در حال تأیید»
ستیزه‌خو(ی) ‎setizexu(y)‎
(صفت) ۱. ← ستیزه‌رو(ی)‏۱.
ق۸. بگذار دل ستیزه‌خو را/ تا عادت روزگار گیرد (نزاری، ۱‏/۱۰۴۵‏) ║ ق۹. برخواند به رسم دادخواهی/ افسانۀ خویش را کماهی - کز عامریان ستیزه‌خویی/ در بیت و غزل بدیهه‌گویی (جامی۳، ۲‏/۲۸۸‏) ║ ق۱۱. صائب اگر ز کلک من جای ‌سخن گهر چکد/ یار ستیزه‌خوی من گوش به من نمی‌کند (صائب، ۴‏/۲۱۸۲‏) ║ ق۱۲. هشیار دیده‌ است چو ما را ستیزه‌خوست/ باید کنون نمود به افلاک شیشه را (حزین، ۸۲) ║ ۱۳۷۱ش. زخم روحی عمیقی که زندان بر افراد به جا می‌گذارد، خصوصاً کسانی که بر اثر یک خطای کوچک برای نخستین بار به زندان محکوم شده‌اند، به‌آسانی درمان‌پذیر نیست؛ درحالی‌که این نوع زندان هیچ تأثیری بر احوال بزهکاران سرکش و ستیزه‌خو ندارد (محمدعلی اردبیلی: تحقیقات حقوقی، ش۱۱ و ۱۲‏/۲۸۰‏) ║ ۱۳۹۵ش. ابراهیم (ع) نیز بسان دیگر انبیاء، به قومی حق‌گریز و ستیزه‌خو مبتلا بود (راد-عطایی: سراج منیر، ش۲۵‏/۱۰۰‏)
۲. (دربارۀ کسی) که در نبرد سرسخت است یا دارای روحیۀ سلحشوری است یا همواره در پی جنگ و نزاع است ؛ باستیز ‎(bâsetiz)‎؛ ستیزه‌جو(ی)‏۲.
ق۱۲. تاپتیل سرعسکر عمدۀ آن لشکر جنگجو و عموی جنکوی ستیزه‌خو که به کمال نخوت و غرور در آن میدان تکاپو می‌نمود، از اتفاقات حسن به اقبال عدومال خدیو زمین و زمان، هدف تیر زنبورک خصم‌افگن گردیده به خاک و خون درغلطید (حسینی منشی، ۴۱۳) ║ ق۱۳. سرگرم مهر شد دل چرخ ستیزه‌خو/ چندان که داغ کرده جبین ستاره را (غالب دهلوی: دیوان، ۹۰؛ مرکز پژوهشی میراث مکتوب، ۱۳۸۶) ║ ۱۳۳۸ش. قسم می‌خورم که به‌دنبال شما به آن سر دنیا بیایم تا با دشمن ستیزه‌خوی شما روبه‌رو شوم (قاضی۱، ۱‏/۳۲۲‏) ║ ۱۳۴۲ش. اوضاع و احوال درزی‌ها در ابتدای تاریخشان آنان را مجبور به پیروی از روش مخصوصی در زندگی نمود که به‌تدریج و با گذشت زمان جماعتی کشاورز کوهستانی، جنگ‌جو و ستیزه‌خو بارآیند (ناشناس: الدراسات الأدبیة (فی اللغة العربیة و الفارسیة و تفاعلهما)، س۵، ش۱‏/۵۲‏) ║ ۱۳۸۴ش. صرف‌نظر از این موضوع کلی که بانوگشسپ دختر رستم است و افراد خاندان گرشاسپ و رستم (اعم از زن و مرد) در روایات ایرانی معمولاً ستیزه‌خو و جنگ‌جوی‌اند، به نظر می‌رسد که مضمون «بانوی پهلوان و دلاور» ریشه در الگوها و انگاره‌های کهن دارد (سجاد آیدنلو: کتاب ماه ادبیات، ش۹۳‏/۳۴‏)
۳. حاکی از دشمنی و بدخواهی.
۱۳۴۲ش. زورق‌ساز افزود که کسی را دل‌رحیم‌تر از چارلی پوتر نخواهید یافت. اشکال زندگیش در همین است. زیادی خوب است. به عقیدۀ من آن‌ جور که باید به خودش نمی‌رسد. آدم باید در این دنیا کمی هم به فکر خودش باشد. اگر نباشد، دیگری هم نخواهد بود. آوای مردی دریازی به لحنی ستیزه‌خو گفت: «خوب گفتی، هنری» (پرویز داریوش: آرش، س۱، ش۶‏/۸۹‏)

معنی ستیزه‌خو(ی) | فرهنگ جامع زبان فارسی