وضعیت: «در دست پیشه و صنعت»
قلمکاری galamkâri [فعل همایند: شدن، کردن]
یک. (اسم) نقش زدن روی پارچه معمولاً پنبه‌ای با قلم‌مو، مهر یا قالب چوبی آغشته به رنگ ؛ باسمه کردن؛ چیت‌سازی؛ چیت‌گری؛ قالبک‌زنی؛ قلمکارسازی.
ق۱۲. قلمکاری کنی آن‌گاه ای یار/ وزین سازی مزیّن ای نکوکار (یوسف حسین، ۴۷۳) ║ در کندن منبّت بر مقوا و چسپانیدن ورقی و تراشیدن سختیان و چسپانیدن و منبت برداشتن و لنگر دادن و بر کتاب بستن و جلا دادن و قلمکاری کردن (یوسف حسین۱، ۱۳) ║ ق۱۳. بدل قدک و چیت قلمکاری در خود ایران هم‌چنان معمول شد که به‌کلی منسوخ شد مال کاشان، یزد، اصفهان (شفیع قزوینی، ۵۱) ║ ق۱۴. ببین طرح شال قلمکاریش/ ببین بوتة شال گل‌ناریش (قاسمی کرمانی، ۴۱۵) ║ ۱۳۱۱ش. بغچة قلمکاری زیرِ بغل داشت که به خودش چسبانیده‌بود (هدایت۵، ۹۰) ║ ۱۳۴۶ش. رباعیات خیام ... جلد مقوای ابره عنابی ترنج و سرترنج و زمینه بوتهٔ ضربی عالی، سجاف و اندرون تیماج عنابی ساده کاغذ قطعه سمرقندی الوان صفحات متن و حاشیه بین السطور طلااندازی حواشی قلمکاری، عنوان‌ها به زر تحریردار نوشته شده (مهدی بیانی، ۳۱) ║ ۱۳۷۰ش. میرزایوسف با نگاهی به سفره قلمکاری که با مرغ‌های بریان، کباب برّه، طعم خوش خورش سبزی‌قورمه... رنگین خواهد شد؛ سردار افخم را با عرض غلط کردن از سفره‌خانه به ایوان مشرف به باغ برد (میرکاظمی، ۲۶۳) ║ ۱۳۸۲ش. قلمکاری: خط‌اندازی بررویِ جلد. (تحریر رسالة منظوم جلدسازی) (نامۀ بهارستان، ش۷-۸/۳۴)
دو. ← قلمزنی.
۱۳۴۸ش. هی توی کوره رفتن و هی چکش خوردن و قلمکاری و منبت‌کاری و این حرف‌های قدیمی را ندارد... بگذریم (شریعتی، ۲۷۷) ║ ۱۳۵۸ش. انورمشدی... سماور برنجی کهنه‌ای را که شکمش بی‌تناسب بزرگ است و تمامِ حاشیه‌اش قلمکاری شده‌است، آتش می‌اندازد (محمود۷، ۲۶۰) ║ ۱۳۶۸ش. چون به خانه کشیده از نقش‌ونگار و قلمکاری‌هایشان مشکوک شده به امتحان درمی‌آورد همه را نقرة خالص می‌نگرد (شهری۲، ۴/۴۲۱)