زهاد

وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
زهاد ‎zohhâd‎ [جمعِ زاهد؛ (گاهی نشانۀ جمع «ان» نیز به آن اضافه شده است.)]
(اسم) [کسی که از نعمت‌های دنیا و لذت‌های نفسانی، معمولاً برای تهذیب نفس، پرهیز می‌کند] ؛ جمعِ زاهد‏‌دو‌..
ق۴. فرزندان آدم فساد کنند و خون ریزند؛ ولیکن مرا اندر میان ایشان ... علما و زهاد و حکما و عبّاد و پرهیزکاران باشند (بلعمی۱، ۶۹) ║ همیشه گروهی از عبّادان و زهادان به مسجد بیت‌المقدس اندر بودندی (تفسیر طبری، ۱‏/۲۰۵‏) ║ ق۵. به‌درستی که خدای تو، یا محمد، حکم‌کننده است به تفضیل علما و زهاد (سورآبادی۱، ۱‏/۶۸۱‏) ║ ق۶. آنان‌که به حضرت ملوک محتاج نباشند، ایشان زهاد و عبّاد و ارباب ظَلف و اصحاب براعت‌اند و آن استغنا ایشان را از آن میسر شده‌است که هریک از ایشان مربی یک نفس‌اند و ملوک را تربیت نفوس بسیار لازم است (محمد ملطیوی۱، ۱۹۲) ║ ق۷. مردم در پایۀ عقل عملی بر دو مرتبه‌اند: اول مرتبۀ اهل حرفت و حاذقان در صنعت و پیشه‌وران و استادان ماهر، دوم مرتبۀ زهاد و اهل تعبد (بابا افضل، ۶۴۴) ║ ق۸. حلقۀ توبه گر امروز چو زهاد زنم / خازن میکده فردا نکند در بازم (حافظ، ۱‏/۶۷۰‏) ║ ق۹. یوسف در آن خانه بر طریق زهاد و عبّاد میان به طاعت و عبادت بربست و به روزه و نماز مشغول شد (معین‌الدین فراهی، ۳۳۵) ║ ق۱۰. زهاد طایفه‌ای باشند که به نور ایمان و ایقان، جمال آخرت مشاهده کنند و دنیا را در صورت قبح معاینه بینند و از التفات به زینت مزخرف فانی او رغبت بگردانند و در جمال حقیقی باقی رغبت نمایند (حافظ حسین، ۱‏/۱۶۰‏) ║ ق۱۱. به کنج دِه، منِ سی‌روزه مستِ رسوا را / زمانه چله‌نشین کرده‌ا‌ست چون زهاد (کلیم، ۱۰۵) ║ ق۱۲. گوش بر حلقۀ زهاد ندارم تا هست / حلقۀ بندگی پیر مغان در گوشم (نشاط، ۳۲۰) ║ ق۱۳. جناب حاجی ازهد زهاد روزگار بود و عابد و باورع، لیکن سوء خلق طبیعی داشت (تنکابنی، ۱۴۵) ║ گفتم که اکنون دلم از همه راه سیر شده، طریقۀ عبّاد و زهاد پیشه گرفتن و از امور دنیوی به امور اخروی پرداختن و در سلک علما عمر گذرانیدن می‌خواهم (میرزا حبیب۱، ۵۲۰) ║ ۱۳۰۹ش. روز بعد خدمت مرحوم جنت‌مکان، آخوند ملا زین‌العابدین، ... که یکی از زهاد و عبّاد و عرفای رفقا بودند ... ملاقات کرده، گزارشات را عرض کردم (نواب رضوی، ۱‏/۱۵‏) ║ ۱۳۳۳ش. مهربانی و خوش‌قلبی برناردشا به‌ حدّی بود که مانند ابوالعلای معرّی و بعضی‌ از صوفیان و زهاد قدیم، از خوردن حیوانی پرهیز می‌کرد (مینوی۱، ۴۲۷) ║ ۱۳۶۸ش. واقع آن است که استعمال تسبیح در بین مسلمین از طریق زهاد و مرتاضان هندی راه یافت و در اروپا هم از عهد جنگ‌های صلیبی و با اخذ از مسلمین رواج پیدا کرد (زرّین‌کوب۲، ۳۹۲)