اتصال

وضعیت: «تأییدشده»
اتصال ‎ettesâl‎ [صورت کوتاهِ اتصال تانک؛ جمع: اتصال‌ها، اتصالات؛ <عربی>]
‌یک‌. (اسم) ۱. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) وضعیتی که در آن دو چیز در یک یا چند نقطه با هم تماس، تلاقی یا پیوند دارند ؛ متضاد: انفصال.
ق۵. اشیاء طبیعی چنان است که چون ... یکی لطیف باشد و دیگر غلیظ، چون ایشان را اتصال باشد به یکدیگر، بی‌ وسایط نپیوندد (قراضه، ۲۱) ║ ق۷. بحر بنطس ... را به بحر محیط اتصال است از جانب شمال (نجیب بکران، ۳۰) ║ ق۸. هر ریسمانی را دو سر فراهم آورده ‌باشند و به چهار قسم متساوی کرده و موضع اتصال را سر متاع خوانند که طرف بالاست (ابوالقاسم کاشانی، ۱۰۹) ║ ق۹. اعضاء و اجزاء، مرکّب و مرتب ساختند از عظام و غضاریف ... و اتصال بعضی به بعضی و انفصال جزوی از جزوی ... به تقدیم رسانیدند (معین‌الدین فراهی، ۹۲) ║ ق۱۰. تیزی زمهریرآلود او گویی تیغی است که بی وساطت انفصال و تفریق، اتصال گوشت از روی جدا می‌گرداند (خنجی۱، ۱۱۲) ║ ق۱۲. سائل: آنچه اجزاء آن در همهٔ جهات حرکت کند، اعم ‌از آنکه اتصال اجزاء او منقطع شود یا نشود (عقیلی خراسانی، ۵۶) ║ ق۱۳. به فاصلهٔ دو فرسخ بالای گدار محل اتصال چهار رودخانه است (نجم‌الملک، ۱۵۶) ║ ق۱۴. در منجیل پل محکم قدیمی است که قدری پائین‌تر از محل اتصال شاهرود و قزل‌اوزن در روی سفید‌رود ساخته شده ... است (سیّاح۱، ۲۰۷) ║ ۱۳۱۶ش. خوشبختانه شاخه به‌کلی از محل اتصال خود قطع نشده (مؤتمن، ۱۹۰) ║ ۱۳۳۱ش. دهانۀ سوتک در محل اتصال دو پای عقب بزغاله بود و بدبختانه ... دیگر سوت نمی‌زد (به‌آذین۲، ۵۸) ║ ۱۳۷۹ش. با نوک کارد محل اتصال آب‌شش‌ها را می‌برید (دریابندری۱، ۱‏/۲۹۰‏)
۲. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) ارتباط و پیوستگی دو چیز یا دو کس با یکدیگر.
ق۵. سبب اتصال وی بیاورم بدین دولت در این فصل (بیهقی۱، ۲۴۹) ║ ق۶. حال اتصال او به خدمت این دوست از شرح مستغنی است (بهاءالدین بغدادی، ۱۵۰) ║ ق۷. ترسیدم که به‌سبب اتصالی که مرا به خدمت ابراهیم‌ ... بوده‌است، مبادا که بدان ‌سبب قصد من کند (دهستانی، ۲‏/۷۶۱‏) ║ ق۸. چو اتصال حقیقی بُوَد میان دو دوست / کجا ز یوسف مصری جدا بُوَد یعقوب (خواجو، ۱۸۵) ║ ق۹. خواب راست آن است که چون نفس بشری از شواغل حسی فراغت یابد، بنابراین مناسبتی به ملأ اعلا و منتسبان عالم بالا و اتصال روحانی بر بعضی آن صور که در مبادی عالیه منطبع است، مطلع گردد (میرخواند، ۲‏/۲۸‏) ║ ق۱۱. ماهی که پرتو نورش رابطۀ روح و بدن و سبب اتصال جان و تن است، از هبوط محاق به ذروهٔ‌ شرف و عظمت و جلال انتقال نمود (محمود افوشته‌ای، ۳۲۴) ║ ق۱۲. قصۀ سامریّ و تمثیلش / قبضۀ خاک پای جبریلش ـ همه از برزخ مثال بُوَد / که به این ملکش اتصال بُوَد (حزین، ۷۹۳) ║ ق۱۴. عدالت‌خانۀ ما نمونه‌ای است از دیوان بلخ. از متظلمان هرکه اتصالش به ‌جای معتبر است، ذی‌حق است والا بی‌حق خواهد بود (رسالۀ مجدیه: آدمیّت، ۱۰۹)
۳. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) محل یا نقطۀ تلاقی و تماس چیزی با چیز دیگر.
ق۵. مثلثی تولد کند، یک زاویه از آنجا که اتصال شعاع است به آینه و دیگر زاویه آنجا باشد از خط شعاع که خط عمود از آنجا توهم کردند بیرون آوردند (شهمردان۱، ۴۳۴) ║ ق۱۳. رودخانۀ ارس تا اتصال آن به رودخانهٔ کُر، بعد از آن رودخانۀ کُر تا التقای آن به دریای خزر سرحد دو مملکت باشد (ایشلقی، ۷۱) ║ ق۱۴. اسکلۀ انزلی خرابی و تلاطم دارد، خاصه در اتصال دریا به مرداب (فراهانی، ۵۵)
۴. (احکام نجوم) (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) قرار گرفتن دو سیاره در برخی از وضعیت‌های احکام نجومی مانند قبول، رد، نقل‌النور، خالی‌السیر، وحشی‌السیر، تربیع طبیعی و دستوریه.
ق۵. اگر از جهت پادشاهی طمع دارد، بباید دیدن اتصال خداوند طالع به خداوند وسطِ سما ... و در همهٔ اتصال‌ها قبول نگاه باید داشتن (شهمردان۲، ۱۷۲) ║ ق۶. اتصالات فلک دانم و دل را به‌قیاس / خالی‌السیر ز شیطان به خراسان یابم (خاقانی۱، ۲۹۹) ║ ق۷. حرکات افلاک و انجم و اتصالات کواکب و اتفاقات حسنه به ‌دست هیچ‌کس نیستند (عزیز نسفی، ۱۷۲) ║ ق۸. اگر ماه از اتصال مریخ دور و به مشتری ناظر به نظر دوستی، این شکل بکشند و به آب بشویند و به جمعی دهند که با هم دشمن باشند همه دوست شوند (شمس‌الدین آملی، ۳‏/۵۳۴‏) ║ ق۹. قمر ... در چهاردهم درجۀ همان برج، پرتو اتصال بر او انداخته تا ... انقراض عالم از تطرّق نقص و زوال ایمن ماند (شرف​الدین یزدی، ۱‏/۲۳۸‏) ║ ق۱۳. ساعت کندن کاریز: ... نشاید که قمر را با مریخ اتصالی باشد به‌هیچ‌وجه ... که بیم ویران شدن جوی و انباشتن چاه باشد (نوری، ۱‏/۳۱۳‏) ║ ۱۳۴۰ش. جایز است خبر دادن به پیدا شدن امری نزد اتصال و حرکت کواکب، درحالی‌که آن حادثه را هیچ مربوط به حرکات فلکی نداند (دستغیب، ۲‏/۱۰۰‏)
۵. (هیئت و نجوم کهن) (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) قرار گرفتن دو سیاره در یکی از حالت‌های نجومی مقارنه، تسدیس، تربیع، تثلیث و مقابله که در این حالات اندازۀ زاویه‌ای که رأس آن مرکز کرۀ زمین و هر ضلع آن از یکی از این سیارات می‌گذرد به ترتیب صفر، ۶۰، ۹۰، ۱۲۰ و ۱۸۰ درجۀ کمانی است.
ق۵. اتصال ور دو نوع است یکی به طول و دیگر به عرض، اما اتصال طول رفتنی سریعی باشد به ثقیلی (المدخل، ۱۶۶) ║ اتصال پیوستن است و انصراف بازگشتن. و این هر دو با نگریستن باشند و نگرستن ستارگان چون نگرستن بروج است به مقارنه و دو تسدیس و دو تربیع و دو تثلیث و مقابله (بیرونی، ۴۷۵) ║ ق۷. آن درجات را که اول اتصال باشد اجرام خوانند و آن به آفتاب یازده درجه است و به ماه دوانزده درجه است (دنیسری، ۶۳)
۶. ⇅ اجتماع‏۴ ‌الف‌.
ق۵. ماه... به میان این روزگار پنهانی با آفتاب به‌هم آید ... و بطلمیوس او را در کتاب مجسطی اتصال نام همی‌کند (بیرونی، ۸۳) ║ اجتماع گرد آمدن آفتاب و ماهتاب بُوَد به آخر ماه و نام او به مجسطی اتصال گوید (بیرونی، ۲۰۹)
۷. (تصوف) (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) حالتی در سلوک که در آن حجاب و فاصله‌ای میان عارف و خداوند باقی نمی‌ماند و عارف بی‌واسطه از فیض خداوند بهره‌مند می‌شود ؛ متضاد: انفصال.
ق۵. اتصال به خدای ‌تعالی نه اتصال شخص است یا التقای جسمین، لکن اتصال سرّ است (مستملی، ۳‏/۱۳۷۴‏) ║ ق۶. اول درجه‌ای کی عارف روی بدان جا نهد ... تحیر، بعداز آن افتقار، بعداز آن اتصال (عطّار۲، ۱‏/۱۳۳‏) ║ ق۷. اشتیاق: کمال انزعاج را گویند ... و این مرتبه‌ای است نه در اتصال مشاهده و نه در افتراق مجاهده (عراقی، ۴۱۱) ║ ق۸. بقا بعد از فنا باید به‌تحقیق/ که یابند اتصالی اهل توفیق (عماد فقیه، ۴۲۶) ║ ق۱۰. چون صفا متحد باشد و علایق منقطع شود ... در میدان اتصال مجالی با دید آید که عبارت به شرح آن وفا نکند (حافظ حسین، ۲‏/۳۱‏) ║ ق۱۱. از قرب مردمان ز حق افتاده‌ایم دور/ در انقطاع خلق بُوَد اتصال ما (صائب، ۱‏/۳۷۵‏) ║ ق۱۳. می وصال دل از جام اتصال کشیم / ببین به ذوق سلیم و صفای مشرب ما (صفای اصفهانی، ۱۷۷)
۸. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) نسبت خویشاوندی یا برقراری پیوند خانوادگی.
ق۶. او را اتصال مصاهرت بود با همراه شرف‌الرؤسا ابوعبدالله (ابن فندق، ۲۱۹) ║ ق۸. چون اتصال واقع شد، به‌مبارکی از این دختر پادشاه را پسری خدای ‌تعالی روزی کرد (رشیدالدین فضل​الله۳، ۹۴) ║ ق۹. تو شاهزادۀ طایفی و او از ایران، این اتصال چون صورت بندد؟ (بیغمی، ۱‏/۴۹۲‏) ║ ق۱۰. لشکر قزاق ... با شما صورت قرابت دارند و با اتصالات نسَبی، وصلت‌های سببی هم متلاحق شده (خنجی۱، ۵۶) ║ ق۱۳. لازم آمد که نام‌ونشان طوایف و اقوام ایشان به طفیل انتساب خیل همایون و اتصال اروغ میمون شاهنشاه اسلام ... در ذیل این کتاب مذکور گردد (قائم‌مقام۱، ۳۵۹)
۹. (فلسفه) حالت چیزی که اجزای آن از یکدیگر متمایز نباشد، مانند زمان ؛ متضاد: انفصال؛ قس: انقطاع.
ق۶. آسمان را نهی‌ات ار منعی کند / منفصل گردد زمان را اتصال (انوری، ۱‏/۲۸۸‏) ║ ق۷. از اقسام تضایف تتالی است و تشافع و تماس و تداخل و اتصال و التصاق و اموری دیگر (قطب‌الدین شیرازی، ۳‏/۹۶‏) ║ متحرک به استقامت میول او متغیر می‌شود به تشدّد در حرکات طبیعی، و به ضعف در قسری بر اتصال (قطب‌الدین شیرازی، ۳‏/۱۱۰‏) ║ ق۸. ذاتِ او از اتصّال ممتنع است چنانک از انفصال ممتنع است (باخرزی، ۲‏/۶۳‏) ║ ق۹. زمان عبارت است از مقدار این جنبش چون می‌بینند که امتداد زمان را بریدن نیست بایدکه بدانند که این جنبش را بازاستادن نیست، نه به این معنی که آخر ندارد به این معنی که آنچه هست برسبیل اتصال است نیست است که متحلل به سکون گردد که اگر سکون در میان درآمدی زمانه بگسستی (عبدالله قطب، ۳۸۴)
۱۰. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) (درمورد کلام، گفتار و مانند آن‌ها) ارتباط و پیوند معنایی.
ق۶. وجه اتصال آیت به آیت مقدّم آن است که ... خدای ‌تعالی رسول را خبر داد (ابوالفتوح، ۲‏/۱۹۴‏) ║ ق۹. مراد به اتصال دو کلام ازروی معنی آن است که ثانی بیان اول باشد یا تأکید او یا بدل از او (محمود حسینی، ۲۱۳)
۱۱. به دنبال اسم می‌آید و اسم یا صفت مرکب می‌سازد به معنای دارندۀ ویژگی‌های آن اسم به‌طور پیوسته یا دارای پیوستگی با آن.
ق۶. ای قمرچهر عطاردفکر ناهیداتصال / شمس‌فر، بهرام‌کین، برجیس‌اثر، کیوان‌جلال (ابومنصور هروی: عوفی۱، ۲‏/۲۹۳‏) ║ ق۱۰. دوحۀ سدره‌مثال چمن‌رسالت و نهال طوبی‌اتصال گلشن ولایت از فیضان یک جویبار صفت نشوونما پذیرفته (خواندمیر۱، ۱‏/۵۲۰‏) ║ افسوس که ... نخل بالای سدره ‌اتصالش با وجود سیرابی از سموم هموم خشک گشت و ثمرة نومیدی فشاند (سام میرزا، ۱۲) ║ ق۱۱. موضع ساروقمش مخیم بارگاه جلال و معسکر سپاه نصرت‌اتصال گردید (محمود افوشته‌ای، ۲۷) ║ ق۱۲. دراینوقت به دولت و اقبال با عساکر نصرت‌اتصال از منازل مذکوره درحرکت آمد (محمد مروی، ۱‏/۲۵۸‏) ║ شاهزاده به‌موجب فرمانِ قضااتصال ... به جانب قبةالاسلام متوجه شد (مهدی استرآبادی، ۳۹۸) ║ ق۱۳. هرکس فراخور احوال پیشکشی به جهتِ مبارکباد این جشن میمنت‌اتصال بر طبق ارادت نهاده (خاوری، ۲‏/۸۹۷‏) ║ موکب فیروزی‌اتصال همایون در عید مزبور تشریف‌فرمای صفحات مازندران بود (دولت علیّه، ۲‏/۹۰۰‏)
۱۲. (منطق) (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) پیوستگی و ملازمت مقدم و تالی در قضایای شرطی.
ق۷. اطلاق حمل و اتصال و انفصال در این قضایا بر موجبه به‌حقیقت بُوَد و بر سالبه به‌مجاز (خواجه نصیر۲، ۷۰) ║ تالی در متصله اگر بیش از یک قضیه باشد: اگر موجبه باشد، از صدق او لازم آید اتصال، میان مقدّم او و هر یکی از آن قضایای موافق او در کم (قطب‌الدین شیرازی، ۲‏/۹۴‏)
۱۳. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) (در خط و نگارش) سرهم و چسبیده نوشته شدن برخی حروف الفبا به یکدیگر.
ق۸. مَد در کتابت ترکیب به یکی از جهات جایز باشد: یا از حسن آن ترکیب بُوَد، یا ازبرای اتصال حروف، یا ازبهرِ اتمام کلمه یا سطر (عبدالله صیرفی، ۳۰) ║ ق۹. مُقَطَّع ... به دو طریق می‌باشد، یکی آنکه اتصال آن حروف با یکدیگر اصلاً متصوّر نباشد و دیگری آنکه اتصال متصوّر باشد، اما به‌حسبِ رسم‌الخط از یکدیگر جدا نویسند (محمود حسینی، ۱۵۰) ║ ق۱۰. اما که به اتصال و ترکیب / مَدّ داده ‌بُوَد به‌ روی ترتیب (رفیقی۳، ۲۳۵) ║ ق۱۱. ز آمیزش کجان نشود طبع راست کج / از اتصال حرف الف خم نمی‌شود (صائب، ۴‏/۲۰۶۷‏) ║ ق۱۳. از آخر هر حرف از این دو خط در حین اتصال به یکدیگر چیزی بریده می‌شود (آخوندزاده، ۵۷) ║ ق۱۴. مانع رواج چاپ و سد نشر معارف و همهٔ آن مشکلات تحصیل که ملل اسلام را معطل دارد بلاحرف از همین اتصال حروف ماست (اختر، ۴‏/۳۱۶۳‏) ║ ۱۳۲۹ش. در خط ما به‌واسطۀ اتصالات حروف، هیاکل کلمات ممتازتر است (مخبرالسلطنه، ۲۳۹) ║ ۱۳۷۰ش. شکسته‌تعلیق، در عرف خط‌شناسان، به هیأتی از خط تعلیق اطلاق می‌شود که حروف آن شکستگی و اتصال بیشتری دارد (مایل هروی، ۶۸۶)
۱۴. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) رسیدن یا نزدیک شدن به چیزی یا کسی با کم شدن فاصلۀ با آن.
ق۸. ساعت انفصال سلطان خوارزم، خبر اتصال لشکر مغول رسید (رشیدالدین فضل‌الله۱۳، ۱‏/۵۱۱‏) ║ ق۱۰. صلاح آن است که قبل ‌از ... اتصال طرفین ... ، ناگهان بر سر پیر عُمَر تاخته، به باد حمله آتش جنگ برافروزیم (روملو، ۱‏/۲۳۰‏) ║ ۱۳۲۱ش. سردار سپه ... ناگزیر بود به دفع این دشمن نزدیک، که بیم اتصال آن به باقی قوای جنگل هم می‌رفت، بپردازد (عبداللّه مستوفی، ۳‏/۳۶۳‏)
۱۵. (درمورد امری) تداوم بی‌وقفۀ آن.
ق۸. ابریق را «ا ب» فرض کنیم ... طول او نصف طول انبوب «ه و» بُوَد و انبوب «ط ی» را پُر کند، مادام‌که بر سبیل اتصال ریزد، مقدار متحمل قبول کند (شمس‌الدین آملی، ۳‏/۵۵۸‏) ║ ق۱۳. از ظهر تا شام نزول باران را آرام و ظهور مهر جهانتاب را اتصال { تصحیح قیاسی؛ متن: اتصان} بود (رضاقلی خان، ۹‏/۷۲۳‏)
۱۶. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) ایجاد ارتباط میان دو چیز جدا از هم، به‌نحوی‌که با هم در یک یا چند نقطه تلاقی و تماس داشته باشند.
ق۱۰. جهت اتصال آن انهار به دریابار، پادشاهان فرنگ و وندیک آن مملکت را به حسن تدبیر در تحت تسخیر درآورده‌اند (روملو، ۲‏/۸۲۵‏) ║ ق۱۴. بجهة گشودن‌ غنال ‌و اتصال ‌بحر ابیض ‌و احمر راه هرجا و هر مملکت‌ نزدیک‌ و آسان‌ شده و به کمال سهولت و نزدیکی می‌شود حرکت نمود (حاجی پیرزاده، ۲‏/۱۹۵‏) ║ ۱۳۳۷ش. عنوان چند پیشنهاد را نقل می‌کنیم: اتصال راه‌آهن به گیلان، ساختن یک دانشگاه در جبال البرز (پزشکزاد۴، ۱۰۰) ║ ۱۳۵۷ش. چنان استادی در ساخت و اتصال این دو عمارت نموده‌اند که کسی گمان نمی‌کند این‌ها را در دو وقت ساخته و متصل نموده‌اند (شهدادی۱، ۹۷) ║ ۱۳۸۰ش. جوشکاری نیز یکی از روش‌های تولید یا اتصال قطعات و اجزاء به یکدیگر می‌باشد (علیرضا زمانی: کتاب ماه علوم و فنون، ش۴۱‏/۲۹‏)
۱۷. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) رساندن چیزی به کسی یا جایی.
ق۱۰. هریک از جارچیان جهت اتصال این خبر به جانبی از جوانب اردوی همایون شتافت (امینی هروی، ۸۹)
۱۸. (درمورد صف‌های نماز جماعت) پشت سر هم قرار گرفتن و پیوستگی آن‌ها با شرایط خاص تا نمازشان به‌جماعت صحیح باشد.
ق۱۱. خلایق را رغبتی عظیم به اقامۀ جمعات و جماعات حاصل شده ... ان‌شاءالله ... ابنیه و مسقفات بر اطراف ... افزوده و درهای وسیع جهت اتصال صفوف به هر جانب گشوده گردد (میرزا محمد رحیمای: بررسی‌های تاریخی، ش۷۶‏/۱۰۲‏) ║ ۱۳۷۸ش. مطالبی که در این کتاب‌ جمع‌ آمده‌ بدین قرار است: اهمیت نـماز‌ جـماعت‌ ... ، شرایط‌ امام‌ جماعت ... ، طرز اتصال صف‌ها (ناشناس: کتاب ماه کودک و نوجوان، ش۲۴‏/۲۹‏)
۱۹. هریک از مَدهای بالای برگه‌های دفترهای حساب یا مجموعهٔ آن‌ها در خط سیاق.
ق۱۲. مربوط کاینات ز چرخ و نجوم توست/ سر فرد پاورق بُوَد از اتصال‌ها (تأثیر، ۲۲۲) ║ ق۱۳. مدی که در فرد سابق گذشته و هنوز جزو آن تمام نشده باشد از فرد سابق نقل کرده در فرد دیگر که شروع در نوشتن آن می‌کنند در اتصال می‌نویسند و اتصال پنج مد است چه در بدن و چه در حاشیۀ یمین و چه در یسار (بیان‌السلطنه، ۱۶۰) ║ جزو هر رقم در هر فرد که تمام شد از فرد لاحق رقم آن را در اتصال بیندازند (فروغ اصفهانی، ۱۱۴)
۲۰. (حدیث) پیوستگی زنجیرۀ سند روایت و ذکر نام تمامی راویان حدیث از اولین تا آخرین فرد که آن را مستقیماً از نفر قبلی دریافت کرده‌اند؛ اتصال سند ؛ متضاد: انقطاع.
ق۱۴. کار علمای رجال بحث از اوصاف رواة است ... به اعتبار حال اسناد از اتصال و انقطاع و اضطراب (ابوالقاسم یزدی، ۱‏/۱۰‏) ║ ۱۳۶۷ش. اهل سنت احادیثی را که از امام باقر نقل می‌کنند معمولاً با اتصال سند آن از پدرش از پدرانش به رسول خدا می‌رسانند (رسول جعفریان: نور علم، ش۲۹‏/۶۰‏) ║ ۱۳۷۷ش. مسلمین ... در زمان‌های بعدی، هنگامی که حلقات اسناد رو به فزونی نهاد، درمورد اتصال یا انقطاع آن‌ها نیز به بحث و بررسی پرداختند (داود معماری: مطالعات اسلامی، ش۳۹و۴۰‏/۶۱‏) ║ ۱۳۹۱ش. شهید ثانی به کـیفیت سـلسلهٔ راویان ازلحاظِ اتصال و انقطاع، ارسال داشتن یا عدم آن و‌ نیز‌ اضطراب‌ سندی توجه داشته‌است (فتحیه فتاحی‌زاده: حدیث‌پژوهی، ش۷‏/۲۱۹‏)
۲۱. (فنی) قطعه‌ای مانند زانویی، سه‌راهی و پیچ که دو یا چند قطعه را به هم پیوند می‌دهد.
۲۲. (مهندسی برق) پیوند بین دو قطعه یا دو بخش از مدار، به‌طوری‌که عبور جریان الکتریکی از یکی به دیگری امکان‌پذیر شود؛ اتصال الکتریکی.
۲۳. (مخابرات) ارتباط بین دو نقطه در سامانه‌ای مخابراتی از طریق سیم، تار نوری و مانند آن‌ها.
۲۴. (مهندسی برق) وسیله یا مسیری در شبکۀ مخابرات برای انتقال نشانک از کاربری به کاربر دیگر (مصوب فرهنگستان، ۱۳۸۵، در برابر connection).
۲۵. ⇐ اتصال تانک.
‌دو‌. (قید) همیشه؛ پیوسته.
۱۳۴۳ش. بابایِ من دو سه ‌تا پارچه آبادی داشت، درِ خانه‌اش اتصال به‌ روی مهمان باز بود (نامور، ۵۲۵)
اتصال آهن
⇅ اتصال‌بدنه.
اتصال الکتریکی «در حال تأیید»
↑ اتصال‏‌یک‌. ۲۲.
اتصال انگشتی
(فنی) نوعی اتصال شبیه به انگشتان دو دست که در هم فرورفته‌اند و دو قطعهٔ مسطح را به یکدیگر متصل می‌کند.
اتصال بدنه
⇅ اتصال‌بدنه.
اتصال برق
برخورد دو سیم دارای جریان ؛ قس: اتصال الکتریکی.
۱۳۴۲ش. از تماشای نور سبز و آبی اتصّال برق در متن روشنائی روز تعجّب‌ها کرده ‌بودم (آل‌احمد۹، ۴۹) ║ ۱۳۶۸ش. اتصال برق اشکال دارد! مکانیسین لازم داریم (نجفی۱، ۴‏/۱۹۸۱‏) ║ ۱۳۷۳ش. در هر آتش‌سوزی ابتدا باید همة تقصیرها را به‌ گردن باد و اتصال برق انداخت و آن‌ها را شماتت کرد (گل‌آقا۲، ۱۸) ║ ۱۳۸۷ش. نوارهایی از فیبر کربنی که از موشک‌های تام هاوک بر فراز سیستم سوئیچینگ شبکۀ برق عراق تخلیه شد، باعث اتصال برق و خاموشی‌های گسترده در شبکۀ برق عراق گشت (ابراهیم رحیمی: نگرش راهبردی، ش۸۹و۹۰‏/۱۶۳‏)
اتصال پذیرفتن
⇅ اتصال یافتن‏۴.
ق۹. چون آتش عشق یوسف در کانون سینۀ زلیخا اشتعال یافت، زبانۀ آن به فلک اثیر اتصال پذیرفت (معین‌الدین فراهی، ۳۵۸) ║ ق۱۳. رشتۀ سیم ثانوی در خطوط مزبوره امتداد خواهد یافت و به نقاط مذکوره اتصال خواهد پذیرفت (دولت علیّه، ۲‏/۹۵۱‏)
اتصال تانک (صورتِ کوتاه: اتصال)
زنجیری در زیر تانکر خودروهای مخصوص حمل سوخت که در ضمن کشیده شدن به زمین، الکتریستهٔ ساکن تولیدشده بر اثر حرکت خودرو را به زمین منتقل می‌کند؛ ارت؛ زنجیر تانک.
اتصال تمام (تمام: تام)
(هیئت و نجوم کهن) برقراری تمامی شرایط اتصال بین یک سیارۀ علوی و یک سیارۀ سفلی، در نتیجۀ برابر شدن طول دایرةالبروجی آن‌ها، به‌طوری‌که حالت‌های رد، قوت، اعتراض، انتکاث، قطع و منع وجود نداشته باشد.
ق۵. چون‌که قمر به پانزده درجۀ ثور شود و درجۀ وی راست بُوَد به درجۀ مشتری، اتصال تمام ببوده‌ باشد (المدخل، ۱۶۷) ║ چون پیوستگی تمام شد و درجات مساوی یکدیگر، اتصال تام گویند (شهمردان۲، ۹۴)
اتصال جستن
۱. (با حرف اضافۀ با، به) خواهان یا درصدد ایجاد ارتباط نزدیک با کسی یا چیزی بودن یا به‌دست آوردن آن.
ق۶. با محمدت اتصال جویی/ وز منقصت اجتناب داری (وطواط۱، ۴۶۷) ║ ق۸. با بتان اتصال خواهم جست / وز خِرَد اجتناب خواهم کرد (خواجو، ۲۶۲) ║ ق۱۳. اوامرش را نگاه دارید و به او اتصال جسته، به ‌تمامی دل خود و تمامی جان خود او را عبادت نمایید (فاضل همدانی۱، ۴۴۴)
۲. (با حرف اضافۀ با، به) وصل شدن و پیوستن به چیزی به‌نحوی‌که در یک یا چند نقطه برخورد و تماس داشته باشند.
ق۱۳. آن رود خوشگوار روان در جوار شیروان با آب رود ارس اتصال جسته، به بحر خزر می‌ریزد (رضاقلی خان، ۸‏/۳۸۱‏) ║ ق۱۴. رود کر از وسط شهر تفلیس می‌گذرد و ... در بین راه نهرهای کوچک به او اتصال جسته و عاقبت ... به بحر خزر می‌ریزد (فراهانی، ۸۱)
اتصال دادن
۱. (با حرف اضافۀ با، به) ایجاد کردن ارتباط یا پیوستگی میان دو چیز یا دو کس.
ق۷. عدل تامش ... چهرۀ یوسفِ روز را با ذُم گرگ صبح اتصال دهد (قطب‌الدین شیرازی، ۱‏/۱۰‏) ║ ق۸. به‌ هم دادند ما را اتصالی / ز بدو فطرت ارواح مجنّس (نزاری، ۱‏/۱۲۶۵‏) ║ ق۹. هر گل که در هوایِ هویت شکفته شد / لطفت به نوبهار ابد دادش اتصال (عصمت بخارائی، ۵۱۸) ║ ق۱۱. بعضی فتوحات در سال گذشته و بعضی در این سال روی داد مسوّد اوراق بنابر احتیاط سخن، قضایای سال نو و کهن را به یکدیگر اتصال داده بیان می‌نماید (اسکندر بیک، ۲‏/۱۲۱۲‏) ║ ق۱۲. رشتۀ جان را به زلف خوب‌رویان اتصال / داده‌ام لامع از آن حاشا که گردد منفصل (لامع، ۴۰۲) ║ ۱۳۴۸ش. می‌کوشد ... پیوندهایی را که با خودآگاهی عقلی گسست، با بیان و آفرینش هنری اتصال دهد (شریعتی، ۲۵۲) ║ ۱۳۵۳ش. آثار ایبسن و استریندبرگ از حلقه‌های درخشان عمده بود لیکن مخصوصاً برنارد شا بود که آن را با قرن حاضر اتصال داد (زرّین‌کوب، ۳۸۱)
۲. (با حرف اضافۀ با، به) (درمورد دو چیز جدا از هم) به هم وصل یا مرتبط کردن آن‌ها به‌نحوی‌که در یک یا چند نقطه برخورد و تماس داشته باشند.
ق۱۰. اهل‌مجلس به خنده افتادند، بعد از آن همان ادوات را از هم انداخته و به هیأت دیگر اتصال داده (خواندمیر۱، ۲‏/۳۰۴‏) ║ ق۱۱. رومیان هرکدام را یک قلعه ترتیب داده، هر دو را با هم اتصال داده‌اند (اسکندربیک، ۲‏/۱۱۹۸‏) ║ ق۱۲. شش هفت کشتی را بنابر ملاحظۀ حزم از مفاصل شکافته، حمل فیلان‌کوه توان کرده، همراه آورده بودند که در حین ضرورت به یکدیگر اتّصال دهند (مهدی استرآبادی۲، ۳۴۰) ║ ق۱۳. سرعسکر رومیه ... عراده و زنجیر را ... از جانب برابر لشکر قزلباش به یکدیگر اتصال داد و حصنی آهنین برپای کرد (رضاقلی خان، ۸‏/۳۷۵‏) ║ ق۱۴. راه‌آهن مملکت فرانسه را به راه‌آهن مملکت ایطالیا اتصال دادند (اعتمادالسلطنه۲، ۳‏/۱۹۳۱‏)
۳. (با حرف اضافۀ با، به) پیوند برقرار کردن میان زن و مرد.
ق۱۳. مع‌القصه چندین ماه و خورشید و بهرام و ناهید را در ساعتی سعد عقد مزاوجت بستند و در یک شب همه را با یکدیگر اتصال و اقتران دادند (رضاقلی خان، ۹‏/۵۷۹‏) ║ ۱۳۶۸ش. درمیان دلاله‌ها زنی بود به ‌نام ملک‌تاج ... که سروکار با بزرگان داشت ... و در خانۀ خودش هم اتصال می‌داد (شهری۲، ۶‏/۲۰۹‏)
۴. (با حرف اضافۀ با، به) رساندن کسی به جایی.
ق۱۳. یوزباشی ... به حدود تربت جام و اراضی ارض اقدس رفته که حاملین سیورسات و آزوق را مرفه‌الحال به اردوی کیوان‌پوی پادشاه بی‌همال اتصال دهد (رضاقلی‌ خان، ۱۰‏/۲۳۳‏)
اتصال داشتن «در حال تأیید»
۱. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) (درمورد چیزی یا جایی) تماس و برخورد داشتن با چیزی یا جایی در یک یا چند نقطه.
ق۵. ولایت سیاهان ... ولایتی باشد به سر خویش، با هیچ مملکت اتصالی ندارد (مسالک، ۱۲) ║ ق۸. بحر خزر ... به محیط متصل نیست و به هیچ‌یک از این دریاها اتصال تمامی ندارد و رونده به راه خشگ گِرد آن برآید (شمس‌الدین آملی، ۳‏/۵۰۰‏) ║ ق۹. منازل مغول در طرف مشرق است ... غربی آن متصل به زمین ایغور است و شمالی به حدود قرقروسلنکای اتصال دارد (میرخواند، ۵‏/۱۹‏) ║ ق۱۱. به دست وی انگشت دریا نوال / چو پنجاب دارد به بحر اتصال (کلیم، ۱۴۰) ║ ق۱۲. در همان مکان که به شط اتصال داشت، خیام نزول افراخت (مهدی استرآبادی، ۳۱۵) ║ ق۱۳. گردکان ... مغز آن سفید ... و چهار حصّه است دو حصّهٔ آن از هم بسیار جدا و اندک اتصالی به هم دارند (نوری، ۲‏/۶۲۵‏) ║ ق۱۴. این عمارت که منزل ماست، چنان‌که نوشتیم، اتصال به عمارت منزل خود سلطان دارد (مظفرالدین شاه، ۲۱۰)
۲. (هیئت و نجوم کهن) (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) قرار گرفتن دو سیاره در یکی از حالت‌های نجومی مقارنه، تسدیس، تربیع، تثلیث و مقابله که در این حالات اندازۀ زاویه‌ای که رأس آن مرکز کرۀ زمین و هر ضلع آن از یکی از این سیارات می‌گذرد به ترتیب صفر، ۶۰، ۹۰، ۱۲۰ و ۱۸۰ درجۀ کمانی است.
ق۵. اما دلیل‌های آنک از او پرسیده آید بیشتر حال هفتم‌ خانه بُوَد ... و آن کوکب کی قمر بدو اتصال دارد (بیرونی، ۵۳۷) ║ ق۷. عشق ما را محو کرد و رسم او خود این بُوَد/ سوخت آن کوکب که با خورشید دارد اتصال (سیف فرغانی، ۱‏/۲۰۹‏)
۳. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) ارتباط و پیوستگی دو چیز یا دو کس با یکدیگر.
ق۵. به بوسعید تهمت کردند ... و هرکسی را که بدو اتصال داشت مستأصل کردند (بیهقی۱، ۹۲۹) ║ ق۶. آورده‌اند که خواجۀ رئیس ... ابن سینا ... به خدمت او اتصال داشت (ظهیری۱، ۳۸۶) ║ ق۹. در میان جان و جانان پرده جز پندار نیست / چون‌که پندارت نماند هر دو دارند اتصال (اسیری، ۱۸۴) ║ ق۱۰. قبوق او به صبوح و صبوح او به قبوق اتصال دارد (روملو، ۲‏/۶۷۱‏) ║ ۱۳۱۱ش. تمام بدبختی‌های عالم از این‌جا ناشی می‌شود که روحِ مردم با هم اتصالی ندارد، و دردهای درونی بدبختان به باطن دیگران سرایت نمی‌کند (مسعود۱، ۱۱۹) ║ ۱۳۷۸ش. معصومین به حقیقت ناب اتصال دارند (عبدالله نوری، ۲۲۸)
۴. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) نسبت خویشاوندی داشتن.
ق۷. معاویه گفت: ... من از بنی‌ازد نیستم و با ایشان اتصالی و قرابتی ندارم (عوفی۱۱، ۷۱) ║ ق۹. عمر بن‌ خطاب ... در نسب با رسول ... اتصال دارد (میرخواند، ۲‏/۳۸‏)
۵. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) قرار داشتن؛ واقع بودن.
ق۱۱. یکی از بادفروشان هندی... به زیارت باباحسن‌ ابدال که بر کوهی به بلدۀ قندهار اتصال دارد رفت (فخرالزمانی، ۲۹۰)
۶. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) ادامه داشتن؛ امتداد داشتن.
ق۱۳. راه‌آهن قریب نیم فرسنگ از ساحل دریا دور است. لیکن خانه‌ها و عمارات تا آنجا اتصال دارد (سیّاح، ۵۱۸)
اتصال دُم‌چلچله (دم‌چلچله: چلچله‌ای)
(فنی) نوعی اتصال شبیه به اتصال انگشتی که زبانه‌های آن مانند دم چلچله است و زبانه‌ها فقط از یک طرف شکاف خارج می‌شود ؛ دم‌چلچله.
اتصال دوبل
(فنی) نوعی اتصال که در آن قطعه‌ای دارای سوراخی است و قطعهٔ دیگر زایده‌ای شبیه میخ و هم‌قطر با آن سوراخ دارد که در آن فرومی‌رود و محکم می‌شود.
اتصال رَحِم (رحم: ارحام)
ارتباط و معاشرت با خویشاوندان؛صلۀ رَحِم.
ق۶. خویشان و نزدیکان که خداوندان اتصال رحم‌اند بهری به بهری اولی‌ترند در کتاب خدای (ابوالفتوح، ۱۵‏/۳۴۸‏) ║ هرچند ادراک و اتحاد ریاض رحمانی را به نفس نفس حاجت نیست، اما اتصال ارحام را به سر قلم و قدم حاجت است (سنایی۵، ۸۸)
اتصال زمین
(مهندسی برق) جسم رسانایی به‌صورت سیم، میله و مانند آن‌ها، برای برقراری اتصال الکتریکی با زمین؛ ارت؛ سیم ارت؛ سیم زمین.
اتصال ساختن
(با حرف اضافۀ با) برقرار کردن رابطۀ نزدیک، ازجمله خویشاوندی، با کسی.
ق۶. مدتی او را و لشکر او را مواجب و اخراجات و علوفات مهیا داشتند، و با وی اتصال مصاهرت ساختند (ابن ‌فندق، ۹۳) ║ خواجه ابوالقاسم حاتمک ... مردی عفیف و ورِع بود و ایشان خواجگان بودند نشابورنشین و با خاندان ابونعیم که یاد کرده‌ آمد اتصال ساختند (ابن فندق، ۱۲۳) ║ ایشان خاندان ازکیا باشند، و بیت ایشان در نشابور قدیم است و خواجه ‌ابوعلی سالار با ایشان اتصال ساخته ‌بود (ابن فندق، ۲۰۷)
اتصال سِری
(مهندسی برق) نوعی اتصال الکتریکی که در آن قطعات به‌طور متوالی به هم متصل می‌شوند و جریان یکسانی از آن‌ها عبور می‌کند؛ اتصال متوالی.
اتصال سند
↑ اتصال‏‌یک‌. ۲۰.
ق۱۴. در اقسام حدیث ... قسم اول: صحیح است و آن خبری است که سندش متصل بوده باشد تا به معصوم، ... پس به قید اتصال سند بیرون رفت مقطوع در هر طبقه که بوده باشد (ابوالقاسم یزدی، ۱‏/۱۰‏) ║ ۱۳۸۰ش. حدیث عالی یا عالی‌السند حدیثی است که در عین اتصال سند، واسطه‌های اتصال آن کم شود (مجید معارف: پژوهش دینی، ش۱‏/۱۶‏) ║ ۱۳۸۷ش. ازآنجاکه واژۀ «عن» در روایت صراحتاً اتصال سند را نمی‌رساند، دانشمندان درایه در حکم این نمونه روایات اختلاف نظر دارند (رضا فرشچیان: مقالات و بررسی‌ها، ش۸۷‏/۱۲۹‏) ║ ۱۳۸۸ش. روایتی که به‌رغـمِ برخورداری از اتصال سند و نیز عادل و امامی بودن راویان از غیر معصوم‌ نقل‌ شده بـاشد، اصـطلاحاً حدیث تلقی نخواهد شد کـه بـخواهد صحیح یـا غـیر‌ صـحیح‌ باشد (مجید معارف و دیگران:‌ مطالعات قرآن و حدیث، ش۴‏/۲۴‏)
اتصال شهودی
(تصوف) پیوستگی سِر و ضمیر عارف به خداوند در مقام مشاهده.
ق۸. اتصال به دو قسم است: شهودی و وجودی. اتصال شهودی وصول سِر محب است به محبوب (شمس‌الدین آملی، ۲‏/۳۳‏) ║ نباشد اتصالش جز شهودی / که نبْوَد مثل این وصلت وجودی (عماد فقیه، ۴۲۶)
اتصال طول
(هیئت و نجوم کهن) نزدیک شدن سیاره‌ای با حرکت مداری سریع به سیاره‌ای با حرکت مداری کُندتر، و کاهش اختلاف طول دایرةالبروجی بین آن‌ها.
ق۵. اتصال طول رفتنی سریعی باشذ به ثقیلی، و همیشه درجات سریع کمتر باشد از درجات ثقیل، اگر به مقارنه باشند (المدخل، ۱۶۶) ║ از آن دو ستاره که یک به دیگر همی‌نگرند ... به ‌وقت پیوستن سفلی را دهندۀ تدبیر خوانند و علوی را ستانندۀ‌ تدبیر و این است اتصال طول (بیرونی، ۴۷۵) ║ اتصال از دو گونه است: اول اتصال طول، و آن رفتن سریع‌سیر است به بطی‌سیر و تا درجات او کمتر بُوَد ذاهب ‌الی‌ الاتصال خوانند (شهمردان۲، ۹۴)
اتصال عرض
(هیئت و نجوم کهن) نزدیک شدن دو سیاره به یکدیگر در یک برج فلکی به گونه‌ای که عرض دایرةالبروجی آن‌ها یکسان شود.
ق۵. اگر دو کوکب ... یکی را اتصال عرضش اندر ناحیت شمال بُوَد صاعد و آن دیگر را اندر ناحیتِ جنوب هابط ... آن‌وقت متصل باشد سریع‌السیرِ کمتردرجه از بطی‌ء به عرض (المدخل، ۱۶۸) ║ اتصال عرض ... آن بُوَد که دو ستاره در یک خانه باشند و هیچ عرض نبُوَد، چنانک از منطقةالبروج میلی نتوان بودن یا هر دو میل چند یکدیگر بود به کمیة و جهت (شهمردان۲، ۹۴)
اتصال فارسی (فارسی: فارسی‌بُر)
(فنی) نوعی اتصال دو قطعۀ چوب یا فلز به یکدیگر با زاویۀ برش ۴۵ درجه.
اتصال فاق و زبانه
(فنی) نوعی اتصال که در آن زبانه سرِ یک قطعه وارد شکاف قطعهٔ دیگر می‌شود و معمولاً این دو قطعه با هم زاویهٔ نود درجه می‌سازند ؛ فاق و زبانه.
اتصال کردن
۱. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) ↑ اتصال‏‌یک‌. ۴.
ق۵. زحل را همۀ کوکبان به وی اتصال کنند و هیچ‌کسی را وی اتصال نکند از کواکب (المدخل، ۱۶۷) ║ ق۶. هر ساعتی بر اوج فلک مشتری کند / با طالع خجستۀ تو اتصال نو (جبلی، ۲‏/۶۲۷‏) ║ ق۹. کوکب سعد وی آمد ثانی سعدی به نور / کرد نجم طالعش با سهم خسرو اتصال (دولتشاه، ۴۸۳)
۲. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) برقرار کردن پیوستگی و ارتباط دو چیز یا دو کس با یکدیگر.
ق۵. تا نبودم من به حیدر متصل / علم حق با من نمی‌کرد اتصال (ناصر خسرو۱، ۱‏/۷۴‏) ║ ق۶. حدیث در دهن او تو گویی‌ای که مگر / وجود با عدم از لذت اتصال کند (سنایی۱، ۸۶۵)
۳. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) ↑ اتصال‏‌یک‌. ۵.
ق۷. چون دو کوکب به یکدیگر نزدیک شوند و خواهند که به یکدیگر اتصال کنند و بُعد میانِ ایشان چون نیمۀ هر دو جرمشان بُوَد، آن اول اتصال ایشان باشد (دنیسری، ۶۳)
۴. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) برقرار کردن رابطهٔ دوستی یا آشنایی و مانند آن‌ها با کسی.
ق۷. ارسلان‌ بن اتسز ... با خلق عدل و احسان کرد و ... با خان قفچاق اتصال کرد (منهاج سراج، ۱‏/۳۰۰‏)
۵. (معمولاً با حرف اضافۀ با، به) ازدواج کردن؛ وصلت کردن.
ق۹. طیفور گفت ... اگر می‌خواهی جهان‌افروز را ازبرای تو بخواهیم تا شما با هم اتصال کنید (بیغمی، ۲‏/۳۱۸‏)
اتصال کُم و زبانه (کُم و زبانه: کام و زبانه)
(فنی) نوعی اتصال که در آن برآمدگی در یک قطعه چوب در سوراخی هم‌اندازة آن در قطعة چوب ضخیم دیگر فرومی‌رود ؛ کام‌وزبانه.
اتصال کوتاه
⇅ اتصال‌کوتاه.
اتصال متوالی
⇅ اتصال سِری.
اتصال موازی
(مهندسی برق) نوعی اتصال الکتریکی که در آن قطعات به‌طور موازی قرار گرفته‌اند و اختلاف پتانسیل یا ولتاژ یکسان دارند.
اتصال نر و ماده
(فنی) نوعی اتصال در دو قطعه لولۀ بسپاری و مانند آن که در آن بخشی از سر یک لوله‌ در داخل لولۀ دیگرِ هم‌قطر آن، که با حرارت منبسط شده‌است، فرومی‌رود.
اتصال نیم‌نیم (نیم‌نیم: نیمانیم، نیم‌و‌نیم)
(فنی) نوعی اتصال که در آن سر دو چوب را به‌نحوی تراش می‌دهند که ضخامت آن‌ها نصف شود و سپس آن‌ها را بر روی هم قرار می‌دهند.
اتصال وجودی
(تصوف) پیوستگی ذات عارف به صفات خداوند و کسب آن صفت‌ها.
ق۸. اتصال به دو قسم است: شهودی و وجودی ... و اتصال وجودی عبارت است از وصول ذات محب به صفات محبوب (شمس‌الدین آملی، ۲‏/۳۳‏) ║ اتصال بر دو قسم است: اتصال شهودی و اتصال وجودی (عزالدین کاشانی، ۴۳۰) ║ ۱۳۸۰ش. اتصال وجودی تا بدان حد شدید است که معالیل، به منزلۀ لوازم و اسماء و صفات حق لحاظ می‌شوند، نه موجودی بیگانه با او (سعید رحیمیان: فلسفه و کلام، ش۲۴‏/۵۱‏)
اتصال یافتن
۱. (با حرف اضافۀ با، به) ارتباط و پیوستگی با چیزی یا کسی دیگر یافتن.
ق۶. ای دوست چون ذات او یکی است، این هشت صفت باتعدد چیست؟ باش تا این یک صفت را بینی، اتصال یافته ‌باشی بدین صفات هشت‌گانه (عین القضات۱، ۲۶۸) ║ ق۸. علمای متصوفه که به سبب انقطاع از شواغل، با معدن علم اتصال یافتند ... گواهی می‌دهند که هیچ کس ... لایق مسجودی نیست الا خدای یگانه (عزالدین کاشانی، ۱۷) ║ ۱۳۱۵ش. انسان حد وسط میان طبیعت و خداست و به این هر دو طرف می‌تواند اتصال یابد (فروغی، ۳‏/۱۰۷‏) ║ ۱۳۵۴ش. جویبار و کردکلا و ساری در وجود این دو خانواده به‌ هم اتصال معنوی می‌یافتند (احسان طبری۱، ۱۸۸)
۲. (با حرف اضافۀ با، به) ⇅ اتصال کردن‏۵.
ق۸. روابط محبت به قراین قرابت ازدواج و اتّشاج پذیرفت، و ماه با آفتاب و زهره با مشتری اتصال یافت (عزیز استرآبادی، ۴۳۴) ║ ق۱۱. من بر آنها نفرین کردم که به سزای شوخ‌چشمی بر روی زمین پای‌بند طبیعت بشری شوید و همان‌جا به زناشوهری اتصال یابید (خالقداد۱، ۶۴)
۳. (با حرف اضافۀ با، به) چسبیدن و وصل شدن دو یا چند چیز به هم و تلاقی و تماس پیدا کردن آن‌ها با هم.
ق۹. زکریا به‌طرف درخت گشته، درخت ازهم شکافته و زکریا را در جوف خود جای داد و باز اجزای وی با هم اتصال یافت (میرخواند، ۱‏/۴۲۸‏) ║ ق۱۰. هر دل که از تطاول زلف تو سر کشد / چون شیشهٔ شکسته نمی‌یابد اتصال (میلی، ۲۳۹) ║ ق۱۱. بس که مربوطند معنی‌ها به هم چون سلسله / جزوه‌ها یابند بی‌شیرازه با هم اتصال (کلیم، ۴۵) ║ ق۱۲. استخوان‌های پهلو به همین دوازده فقره اتّصال یافته، از هر طرف دوازده (ارزانی، ۱‏/۱۶۲‏) ║ ق۱۳. حروف خط کوفی و همچنین حروف خط سریانی در حین کتابت با یکدیگر اتصال می‌یابند (آخوندزاده، ۵۷) ║ ق۱۴. امتداد و اتصال یافتن راه‌های آهن دیگر به خط راه‌آهن خراسان (قبالهٔ تاریخ، ۲۵۹) ║ ۱۳۴۳ش. از تنۀ دوک ریسمانی قیراندود به‌طور افقی می‌گذشت و در سمت چپ به یک میلۀ آهنین اتصال می‌یافت (نامور، ۳۱) ║ ۱۳۵۳ش. وصل و فصل در اصطلاح خطاطی جایی که حروف مرکّب به هم اتصال یابد و یا حروف مفرد از هم جدایی پذیرد (رضا مایل، ۹۹)
۴. (با حرف اضافۀ با، به) نزدیک شدن و رسیدن به کسی یا چیزی با کم شدن فاصلۀ میان آن‌ها.
ق۹. یعقوب ... بعد از آنکه مسالک بعیدی سپری گردانید، به ساحت قربت خال اتصال یافت (میرخواند، ۱‏/۱۵۱‏) ║ ق۱۰. در صحرای غازآباد،‌ سلطان بایزید، با سپاه چون سد حدید، بر وضع بحر عمان به دریای محیط اتصال یافت (روملو، ۲‏/۷۶۲‏) ║ ق۱۳. کشتی به خشکی اتصال می‌یابد. مسافرین پیاده گشته، هریک به جائی روانه شدند (سیّاح، ۴۹۴)
۵. (با حرف اضافۀ با، به) رسیدن چیزی یا امری از کسی به کسی دیگر.
ق۱۰. جمیع این مراتب به کمال و تمام از حضرت رسول و سایر آبا و اجداد عظام کرام ایصال و اتصال یافته (حافظ حسین، ۲‏/۳۷۸‏)
به‌اتصال
پیوسته و مداوم.
ق۱۳. در بم و نرماشیر ... یک هفته به‌اتصال به‌حدی باران و برف آمده که اغلب از خانه‌های رعایا را خراب و منهدم ساخته (دولت علیّه، ۲‏/۷۴۹‏) ║ ق۱۴. کادروس که به‌اتصال شراب می‌خورد و کم‌کم حالت مستی بر او غالب می‌شد گفت ... (طاهر میرزا۲، ۳۲)
ترکیبات دیگر: تفرق اتصال؛ حلقه اتصال؛ خط اتصال؛ شبه کمال اتصال؛ کمال اتصال