وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
دقیق‌النخل daqiqonnaxl
(اسم) (گیاه‌شناسی کهن)
ق۱۲. طلع ... به فارسی بهار خرما نامند ماهیت آن شکوفۀ درخت خرما است در ابتدای ظهور ... شبیه به ماهی بی سر و دُم و عریض‌الوسط سر و ته آن باریک می‌باشد آن زمان غلاف آن منشق گردد و از جوف آن، خوشۀ خرما سفیدرنگ که دانه‌های آن از جو خُردتر و بر آن گردی مانند آرد باشد ظاهر گردد و برآید و به‌تدریج دانه‌های آن بزرگ و رسیدۀ آن غلاف خشک و جدا گردد و بیفتد و آن غلاف را کفری و خوشۀ خام تازه برآمده را ولیغ و به فارسی دانه‌های آن را غورۀ خرما و آن گرد را کشن و دقیق‌النخل خوانند و کشن درخت نر را تا به ماده نزنند بعد از آنکه دو سه دانه ثمر نر آن را در جوف ثمر ماده گذاشته و بسته باشند خرمای آن بالیده و بزرگ و شیرین و لحیم نگردد (عقیلی خراسانی، ۵۸۷) ║ کفری ... لغت عربی است و به یونانی قیقس و به فارسی غنچۀ خرما و کاردوالی و به شیرازی نارونۀ خرما نامند. ماهیت آن غلاف شکوفۀ نخل است که هنوز نشکفته و از آن خوشه برنیامده باشد و بعضی پوست غلاف و شکوفه و گردن آن را که کافورالنخل و دقیق‌النخل و کشن نامند هر سه دانسته‌اند و بعضی پوست فقط و بعضی خوشۀ شکوفۀ آن که طلع نامند و بعضی کافور آن یعنی گرد آن را کفته‌اند (عقیلی خراسانی، ۷۵۰) ║ ق۱۳. به‌تدریج دانه‌های آن بزرگ و رسیده، آن غلاف خشک و جدا گردد و بیفتد و آن غلاف را کفری و خوشۀ خام تازه برآمده را ولیغ و به فارسی دانه‌های آن را غوره خرما و آن گَرد را کش و دقیق‌النخل خوانند (نوری، ۲/۶۷۲) ║ ماهیّت آن غلاف و شکوفۀ نخل است که هنوز نشکفته و از آن خوشه برنیامده باشد، و بعضی پوست غلاف و شکوفه و گَرد نر آن را که کافورالنخل و دقیق‌النخل و کش نامند، هرسه دانسته‌اند (نوری، ۲/۶۷۷) ║ آن‌وقت که اطمینان به‌هم رساند که گُردۀ نر بر دانه‌های ماده ریخته شده‌است، ریسمانه را باز نمایند و اکثر مواضع همان غبار دانه‌های نر را که دقیق‌النخل نامند جمع کرده، نگاه داشته در کیسۀ بسیار نازک نمایند، و همان غبار را به اطراف خوشه‌های ماده زنند تا برگیرد (نوری، ۲/۶۸۹)