وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
ستاینده setâyande [گونۀ دیگر: استاینده]
یک. (اسم) ۱. کسی که از کسی یا چیزی تعریف و تمجید می‌کند و آن را مدح می‌گوید.
ق۴. ستاینده‌ای کو زبهرِ هوا/ ستاید کسی را همی ناسزا ـ شکستِ تو جوید همی زآن سخن/ ممان تا به‌پیشِ تو گردد کهن (فردوسی، ۶/۲۵۹) ║ ق۵. نرسد بدین درجۀ بازپسین الّا کسی که وی چندان عداوت برزیده باشد با نفس خویش ... بلکه اگر کسی همه عمر جهد کند تا ستاینده و نکوهندۀ خود به‌نزدیک وی برابر شوند، هنوز دشوار بدان توان رسید (غزالی۱، ۲/۲۰۵) ║ ق۶. ستایش کسی‌کی ستایندۀ او رحمة للعالمین بود ... به زبان من کجا راست آید؟ (عطّار۲، ۱/۱۵) ║ ق۷. ستاینده اگر راست گوید، شادی تو باید که به صفت تو باشد، که آن فضل خدای است و اگر دروغ گوید، بایدکه اندوهگین شوی و بدان شاد نگردی (مؤیّد خوارزمی، ۳/۶۰۵) ║ ق۸. هرکس که با عقلا مشورت بسیار کند، اگر بعد از مشورت او را قضیه به صواب پیش آید، جهتِ خود مادح و ستاینده کم نیابد (ابن هندوشاه۱ ،۱، جزء۲، ۱۹۰) ║ ق۹. دید ماهی عجب رباینده/ برتر از مدحت ستاینده (جامی۳، ۱/۳۱۰) ║ ق۱۰. جای او هیچ ستاینده نگیرد در دور/ گر کند تا به ابد سعی سپهر دوار (محتشم، ۱/۳۶۴) ║ ق۱۱. احولی سیستانی: ... مأوای این ستایندۀ دودمان آلِ عبا از ولایت نیمروز است (فخرالزمانی، ۹۰۹) ║ ق۱۲. ستاینده خواهد نیوشنده‌ای/ تو بیهوده تا چند کوشنده‌ای؟ (حزین، ۷۲۶) ║ ق۱۳. ندانم در این مرز یک تن که نیست/ ستایندۀ تو به سِرّ و عَلَن (سروش، ۱/۴۸۵) ║ ق۱۴. مُمْسِن ... ازروی ملاطفت به گماشتۀ ماتَن خدانگه‌دار گفته و درمیانِ آواز ستایندگان قدردان خود وارد مخزن مقدس علم شد (تربیت، ۲/۹۱۸) ║ ۱۳۸۲ش. بعضی‌ها چه زود قیافه عوض می‌کنند، یک‌وقت بود که به‌ظاهر ستایندۀ من بود و حالا شده بود ستانندۀ حق رائین! (جعفری، ۲/۱۰۵۴)
۲. کسی که خدا را حمد و ثنا می‌کند.
ق۴. ابا این هنرها یکی بنده‌ام/ جهان‌آفرین را ستاینده‌ام (فردوسی، ۱/۱۶۲) ║ ق۵. ایشانند آن واگردندگان وا درگاه، آن پرستندگان ... آن ستایندگان و شکرکنندگان، آن روزه‌داران و روندگان ... و آن نگاه‌دارندگان اندازه‌های خدای را (سورآبادی۲، ۱/۳۴۰) ║ ق۶. اگر نه آن بودی که او در روزگار گذشته از ستایندگان بود و پرستگاران ... می‌بودی در شکم آن ماهی (میبدی، ۸/۳۰۲) ║ ق۷. ستایشی بسیار متوالی حضرت پروردگار ... را می‌گویم اگرچه ستایش ستایندگان در موازات جلال و محاذات کبریای وی در غایت حقارت و نهایت نزارت باشد (مؤیّد خوارزمی، ۱/۱۵) ║ ق۹. نام وی احمد است، پیغمبران دیگر ستایندۀ خدای تعالی‌اند؛ وی از ایشان خدای را ستاینده‌تر (ابوالمحاسن جرجانی، ۱۰/۶۱) ║ ق۱۳. در آن پرده کش آفرید از نخست/ به فرمان یزدان خرامید چست - بمانْد اندر او روزگاری دراز/ ستایندۀ داور بی‌نیاز (سروش، ۲/۸۴۰)
دو. (صفت) ۱. ⇅ ستاینده یک. ۱؛ استاینده.
ق۴. ستاینده بُد شهریار اردشیر/ چو دیدی به درگاه مرد دبیر (فردوسی، ۶/۲۱۶) ║ ق۵. خدای تعالی همیشه فرماینده بود و بازدارنده و آگاهی‌دهنده و امیدکننده و بیم‌کننده و ستاینده و نکوهنده (مستملی، ۱/۳۵۵) ║ ق۶. مؤمن ... به ظاهر جهد کند تا مر آن کس را نستاید ... چه رسول ... چنین فرموده‌است که ... عیب‌کننده و ستاینده مباشید (عبدالله قلانسی، ۹۴) ║ ق۸. المداح: ستاینده (زنجی، ۱/۳۰۱) ║ ق۹. الحماد: نیک ستاینده (دهار، ۱/۲۳۲) ║ ق۱۳. به‌دست و دندان خاک دخمه رُفتن گرفت و جامۀ مرده سُفتن، تا تنش از خشت و خاک بپرداخت، هزار بارش گوربه‌گور انداخت، سرهنگ از آن مرده زنده شد و خاتون را از این مرده‌کشی ستاینده (یغما، ۲/۳۲) ║ ۱۳۶۹ش. او نگاه‌های ستاینده را با اشتیاق می‌پذیرفت (علیزاده، ۲/۲۱۸)
۲. ⇅ ستایندهیک. ۲.
ق۵. عیسی نام مصطفی چنان گفت که در انجیل بود و نام وی در انجیل طاب طاب بود، معناهُ ستاینده‌ترینِ همه ستایندگان خدای را عز و جل (سورآبادی۱، ۴/۲۵۹۵) ║ ق۷. در همه حال‌ها مقصود تویی و در معنی‌ها اشارت به تو است: ... اَی، من ستاینده و شاکر و ذاکرم، من گرسنه و تشنه و برهنه‌ام (مؤیّد خوارزمی، ۴/۴۶۶) ║ ق۸. احمد یعنی ستاینده‌ترین ستایش‌کنان یا ستوده‌ترین همۀ مردمان (ابرقوهی، ۱/۱۳۹) ║ ق۹. وی از ایشان خدای را ستاینده‌تر و ثنا‌گوینده‌تر است (ابوالمحاسن جرجانی، ۱۰/۶۱) ║ ق۱۱. حمید: ستاینده (قرآن ۱۲۰: فرهنگنامۀ قرآنی، ۲/۶۷۴)