وضعیت: «در دست علوم کهن»
سکرّه sokorre [گونۀ دیگر: اسکرّجه، اسکرّه، اسکورّه، سکرّجه، سکورّه]
(اسم) ۱. ظرفی کوچک که معمولاً از گِل، و گاه از شیشه، ساخته می‌شده و به ویژه برای خوردن ترشی و انواع خوراکی‌های اشتهاآور در کنار غذا به کار می‌رفته است (از شاهد ق۷، کمال اسماعیل، به نظر می‌رسد گاه هنگام بازی نرد تاس‌ها را پیش از انداختن بر روی زمین در این ظرف‌ها می‌چرخانده‌اند).
ق۴. شیر ستوده آن بُوَد کی ... اگر اندر سُکّره‌ای کنی، دیر به حال خویش بمانَد و آن‌گاه اندکی از او سطبر گردد و باقی آب گردد و هردو برابر بُوَند (اخوینی، ۱۶۳) ║ ق۵. در آن صفره پنج گرده بود، بر یکی زیتون و بر یکی خرما و بر یکی انار و بر یکی ماهی بریان‌کرده، و به نزدیک سر ماهی سکرۀ سرکه نهاده و ترّه و نمکدان (ابواسحق نیشابوری، ۳۸۱) ║ شب سکره‌ای نمک با آب و با میلی پیش نهاده بودی، چون در خواب خواستی شد میلی از آن در دیده کشیدی (هجویری، ۴۶۰) ║ ق۶. قدح می درو سُکَرَّهٔ ماه/ طبق نقل خوشهٔ پروین (ظهیر فاریابی، ۱۵۲) ║ کنیزک به خانۀ همسایه رفت و گفت خواجۀ من می‌فرماید که این سکرّه را آبکامه پر کن (محمد ملطیوی۱، ۲۴۳) ║ ق۷. معتاد اهل شام آن بود که او را تربیت کردندی و در بعضی از مایعات بپروردندی و در سکرّه‌ها بر مواید بنهادندی (ابوبکر کاسانی، ۲/۶۳۵) ║ ز کعبتین شب و روز در سکرّهٔ چرخ/ چو تاج نرگس نقش مقاصدت شش باد (کمال‌الدین اصفهانی، ۴۵۸) ║ ق۸. [در خواب] سکرّه و طاس و جام دوست بُوَد، سبو و کوزه و دبّه زنان باشند و خدمتکار، و غریال و مانند آن خدمتکار ممیز بود (شمس‌الدین آملی، ۳/۲۶۴) ║ ق۹. برآید در این درجه سه کاسهٔ ترید، یکی گرم و دو سرد، سه سکرّهٔ آبگینه، در آن‌ها چیزی سرخ مجهول (تنکلوشا، ۱۲۴) ║ ق۱۲. اگر بیند که موی را شانه می‌کند، به معاونت یاران از تردّد خاطر بیرون آید. طَبَق و کاسه، خدمت‌کاران با خیر و منفعت باشد. سُکرّه و جام، دوست بود. سبو و کوزه، زن و کنیزک باشند (شیرعلی لودی، ۱۶۵)
۲. ظرفی با گنجایشی معین که در پزشکی قدیم به عنوان مقیاس و پیمانه استفاده می‌شده است (نوع متوسط یا مطلق این پیمانه ۶/۲۵ سیر، نوع کوچک آن ۳ اوقیه، و نوع بزرگ آن ۹ اوقیه بوده است).
ق۴. اگر از بهرِ حیض را خواهد، به آبِ بابرک و آبِ برگ لسان‌الحمل از این قرص سه درم‌سنگ و از آن آب‌ها دو سُکّره و حقنه کند به تن پیشین روزی دو بار بامداد و شبان‌گاه (اخوینی، ۵۲۸) ║ ق۶. بگیرند لوبیای سرخ و فوه و هر دو را بپزند و یک سکره طبیخ آن با نیم سکره آب سذاب تر بیامیزند (جرجانی۱، ۵۵۰) ║ [بادروج] یک سکرّه عصارۀ او نَفَس بد زایل کند، و خون برآمدن از گلو بازدارد و شیر زیادت کند، لکن بدگوارست و زود عفونت پذیرد و ادرار کند و معده را زیان دارد (جرجانی۲، ۱/۲۴۸) ║ ق۹. قدحی پاکیزه اندر ظرفی که پر آب گرم بود نهند و شیر در آن قدح دوشند و بدهند، و شرط مقدار چنان است که روز اول نیم سکره دهند و هر روز نیم سکره زیاد می‌کنند تا روز هفتم سه سکره و نیم شود. بعد از آن هر روز نیم سکرّه کم می‌کنند. و سکرۀ مطلق به سنگ هرات چهار سیر و ربع یک سیر بود (غیاث المطبّب، ۴۴۲)