فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

بانام

وضعیت: «در حال ویراستاری»
بانام ‎bânâm‎
(صفت) ۱. باارزش ؛ ← نامدار‏۲.
ق۴. یکی نامه بنْوشت پس اردوان / سوی بابکِ نامور پهلوان - که ای مرد با دانش و رهنمای / سخنگوی و بانام و پاکیزه‌رای ... (فردوسی، ۶‏/۱۴۳‏) ║ ق۵. چون رکاب عالی به سعادت به بلخ رسد تدبیر گسیل کردنِ رسولی بانام ازبهر عقد و عهد را کرده ‌شود (بیهقی۱، ۸۸) ║ ق۷. آن پادشاه را چهل دختر بود ... جمله دختران او به سادات کرام و علمای بانام داد (منهاج سراج، ۱‏/۲۳۹‏) ║ ق۹. ز اعیان بانام چندین‌هزار / ز آحاد لشکر برون از شعار (شرف‌الدین یزدی، ۲‏/۱۰۴۹‏) ║ ق۱۴. حضرتش بانام‌ترین و عالی‌قدرترین ائمّه است و از اینجاست که مأمون دل بدو بست و او را بزرگ می‌داشت (محمدطاهر هاشمی: مناقب اهل بیت، ۲۲۵)
۲. ارزشمند ؛ ← نامدار‏۸.
ق۵. حاجب غازی که اثری بدان نیکویی از وی ظاهر گشته‌است و خدمتی بدان تمامی کرده ثمرتی سخت بانام خواهد یافت (بیهقی۱، ۳۹) ║ تو را به شغلی بزرگ بانام به ترکستان می‌فرستیم عقدوعهد را (بیهقی۱، ۲۶۷) ║ ق۶. در آن کوش که این کار بزرگ بانام بر دست تو باشد (معین‌الدین نیشابوری، ۱‏/۱۵۶‏) ║ ق۷. آن کار بانام که دیباچۀ سردفتر تواریخ ایام بود تقدیم نمود (عوفی۹، ۴۵۵) ║ ق۸. علی الجندی ... بر ترک و تازیک اعیان دولت استعلا جست و شغل‌های بانام و امور عظام از لشکرکشی و سپاه‌داری ضمیمۀ منصب او آمد (منشی کرمانی۲، ۹۸) ║ ۱۳۷۷ش. همین پسر کربلایی محمد است که وقتی پس از طی مراحل و درجات مختلف در دورۀ ناصرالدین شاه قاجار به صدارت رسید منشأ کارهای بانام شد (غلام‌حسین یوسفی: چشمۀ روشن، ۷۴۱)
۳. باشکوه ؛ ← نامدار‏۷.
ق۵. بوصادق ... به رباط مانک علی میمون قرار گرفت و بر وی اعتمادها کردند پادشاهان و رسولی‌های بانام کرد (بیهقی۱، ۲۶۷) ║ ق۶. بدین دو فتح بانام ... نظام کارهای حضرت و ناحیت، به قرار معهود و رسم مألوف بازرفت (نصرالله منشی، ۱۰) ║ ق۷. چون این خدمت بانام بکرد، ثمرۀ آن این بود که او را به تهمت مخالفت بار دیگر مقید کردند و مدتی در بند بداشت (عوفی۱، ۱‏/۱۰۴‏) ║ ق۸. چون بر سریر خلافت نشست کارهای بانام کرد (قطبی اهری، ۱۸۱) ║ ق۹. آوازۀ این فتح‌های بانام در اقالیم اسلام به مسامح خواص و عوام رسید (عبدالرزاق سمرقندی، ۱ ، ق۲‏/۷۹۳‏) ║ ۱۳۶۸ش. در کنار آن‌ها بعضی زنان عیّارگونه هم هستند که ... با لباس مردان کارهای بانام می‌کنند (زرّین‌کوب۲، ۵۴۵)
۴. معروف ؛ ← نامدار‏۱.
ق۵. ابوالعباس ... چون به شراب نشستی آن روز بانام‌ترِ اولیا و حشم و ... فرزندان امیران که بر درگاه او بودند از سامانیان و دیگران بخواندی (بیهقی۱، ۹۰۷) ║ ق۶. خواجۀ میزبان ... روی به من کرد و گفت: جان که از این محلّت من هزار گام است و در میانه صد کوی بانام است (حمیدالدین بلخی، ۶۹) ║ ق۷. خواجه زوزن ... در خراسان مدارس و رباطات بانام ساخت (منهاج سراج، ۱‏/۳۱۴‏) ║ ق۹. چاولدورخان یعنی بانام و بلندآوازه (ابوبکر طهرانی، ۲۳) ║ ق۱۳. از مواضع بانام نواحی بصره قصبۀ زبیر است که مزار طلحه و زبیر مشهور در آن واقع شده (میرزا ابوطالب، ۴۳۵) ║ ق۱۴. می‌توانیم بشماریم جمعی کثیر از مردمان بانام و معروف آن‌زمان را (طاهر میرزا۱، ۱۵۳) ║ ۱۳۴۵ش. تقویت روزافزون ارتش، ژاندارمری، پلیس و سایر دستگاه‌های بانام و بی‌نام انتظامی تمام درآمد ملی ما را به‌ باد داده‌است (تحولات سیاسی اخیر: مقالات جریان، ۵) ║ ۱۳۵۴ش. وقتی می‌گوییم میراث فرهنگی ایران گذشته دوری به یاد می‌آید، بسیار گسترده و پیچاپیچ که گرانبار است از تجربه‌ها و دانش‌ها و دریافت‌ها و دستاوردهای و هنرهای یک قوم ... که حاصل کار و کوشش هزاران هزار بانام و گمنام است (محمدعلی اسلامی ندوشن: فرهنگ و شبه‌فرهنگ، ۷۴)
۵. خاندان ؛ ← نامدار‏۴.
ق۵. یوسف ... از خاندانی بانام زن خواست (بیهقی۱، ۳۳۱) ║ ق۱۳. ازیراکه آغاز اسلام بود / بداندیش در دوده بانام بود (سروش، ۲‏/۱۱۸۳‏) ║ ۱۳۴۵ش. عبید، قزوینی بود و از خانواده‌ای بانام (یوسفی، ۱‏/۲۸۷‏)
۶. نفیس ؛ ← نامدار‏۵.
ق۵. خداوند ... اعیان شما را که بر شغل‌اند خلعتی بانام و سزا فرمود، مبارک باد (بیهقی۱، ۲۵) ║ ق۱۱. مدعا از دل برون کن، تا برآمد مدعا / شد نگین بانام تا افگند از خود نام را (واعظ، ۲۰)
۷. نژاده ؛ ← نامدار‏۴.
ق۷. کیکاووس‌ ... را فرزندان بزرگ و بانام دررسیدند (منهاج سراج، ۱‏/۲۶۴‏) ║ ق۱۳. پدر اندر پدر والانژادی / هم از پشت پدر بانام زادی (سروش، ۱‏/۷۱۴‏)

معنی بانام | فرهنگ جامع زبان فارسی