وضعیت: «در حال ویراستاری»
به‌نام‌ایزد benâmizad, -m’i [املای دیگر: بنام‌ایزد]
(شبه‌جمله) ۱. (درمورد کسی یا چیزی تحسین‌برانگیز، عجیب، فوق‌العاده، زیبا و مانند آن) هنگام دیدن، شنیدن یا سخن گفتن یا توصیف دربارۀ او یا آن معمولاً با حالت تعجّب و شگفتی به کار می‌رود ؛ به نام ایزد؛ نام خدا.
ق۵. قدش بدید و گفت به‌نام‌ایزد / از چشم بد جمالش پنهان کن (مسعود سعد، ۲/۸۹۱) ║ ق۶. خوبت آراسته‌است طرفه‌تر آنک / خود همی‌گویدت به‌نام‌ایزد (سنایی۱، ۸۵۳) ║ ق۷. چه خواجه است این، چه خواجه است این، به‌نام‌ایزد، به نام ایزد / هزاران خواجه می‌زیبد اسیر و بند دیدارش (مولوی۱، ۳/۸۶) ║ ق۸. به‌نام‌ایزد! چه روی است این؟ که حیرانند از او حوران / چنین شیرین نباشد در سپاه خسرو توران (اوحدی، ۳۱۱) ║ ق۹. به‌نام‌ایزد چه دل‌کش منزل است این / نه آب و گِل همه جان و دل است این (جامی۱، ۱/۱۷۳) ║ ق۱۰. به‌نام‌ایزد، میان مردمان آن تندخو با ما / چه خوش باشد که ما در گوشه‌ای باشیم و او با ما (هلالی، ۱۲) ║ ق۱۱. به‌نام‌ایزد چه قصر دل‌نشین است / که صحنش نسخۀ خلد برین است (منیر لاهوری، ۲۶۸) ║ ق۱۲. به‌نام‌ایزد تو خود باغی وگر برهان کسی خواهد / قدَت سرو است و زلفت سنبل و رخ گل در این گلشن (ناشناس: شیرعلی لودی، ۱۰۰) ║ ق۱۳. پیران سالخورده از آن برنای خوردسال در شگفتی بماندند و بر او نام یزدان و به‌نام‌ایزد براندند (رضاقلی خان، ۹/۱۵۷) ║ این پیشه را بر همه کاری پیشی ده و پیشی خواه. زیراکه #بنامیزد# زن و فرزند ما بسیار است و خانه‌های یورت‌آکند گشاده‌دامان در کار (یغما، ۲/۶۷) ║ ق۱۴. گونه‌های مبارک متلألی باشد و درخشنده چون لئالی و می‌توان گفت احدی از ملوک معاصرین را این تجلی و جمال نیست و به‌نام‌ایزد حضرتش را برتری است (اعتمادالسلطنه، ۱/۲۶) ║ جمادی چند دادم جان خریدم / به‌نام‌ایزد عجب ارزان خریدم (تربیت، ۲/۱۱۰۰) ║ ۱۳۳۴ش. تعالی‌اللّه به‌نام‌ایزد مَریزاد / از آن صاحب‌کمان و آن کمان‌دست (دهخدا۴، ۱۴۳) ║ ۱۳۶۰ش. آتش‌افزارتان ـ به‌نام‌ایزد ـ آتش‌افروز و آتش‌افزا هست ـ خود گرفتم نبود ـ گو که مباد! ـ/ چنگ و دندان و سنگ و خارا هست (خطی ز سرعت و از آتش: بهبهانی، ۶۱۳)
۲. (درمورد کاری معمولاً عجیب و امری دشوار) هنگام انجام شدن آن در مقام شکر و سپاس از خداوند گفته می‌شود.
ق۶. در راه تو کارها به‌نام‌ایزد / چونانکه بخواستم چنان آمد (انوری، ۲/۸۲۵) ║ مرا یاران سپاس ایزد کنند امروز کز طالع / به‌نام‌ایزد دل و یارم چنان آمد که من خواهم (خاقانی۱، ۶۳۶) ║ ق۱۱. از باده بنامیزد امروز کمی نیست / از دولتِ میخانۀ دل بر سرِ خوانم (شفائی، ۱۰۱) ║ ق۱۳. لقب حقِّ تو بود ازبیخ‌وبنیاد / به‌نام‌ایزد حق آمد سوی حق‌ور (سروش، ۱/۶۹۹) ║ ق۱۴. امسال #بنامیزد# سال نهمین است / کآماده دوای دل رنجور غمین است (ادیب‌الممالک، ۲/۴۶۵) ║ که می‌پنداشت ایران را منظم سازد ایرانی؟ / به‌نام‌ایزد، اکنون با دست ایرانی منظم شد (عشقی، ۳۰۹) ║ ۱۳۳۰ش. از آن صحرا به‌نام‌ایزد گذشتم / چنان کز نیل، موسی پیمبر (بهار، ۱/۲۵۵)