فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

آرشیدوک

وضعیت: «تأییدشده»
آرشیدوک ‎âršiduk‎ [گونۀ دیگر: آرشدوک، ارشدوک، ارشیدوک؛ املای دیگر: آرشی‌دوک؛ <از فرانسوی ‎archiduc‎>]
(اسم) امیر امیرنشین اتریش از خاندانِ هابسبورگ که مقام او فروتر از مقام امپراتور بوده‌است یا عنوان او (بعدها این عنوان برای اعضای بلندمرتبۀ این خاندان، همچنین برای شاهزادگان درجه اول خاندان تزار روسیه به کار رفته‌است.) ؛ آرشدوک؛ ارشدوک؛ ارشیدوک.
ق۱۴. چیزی که اسباب خوشوقتی بنده در آن موقع گشت این بود که وزیرمختار خدمت آرشیدوک عرض کرد که مستقیماً این دعوت را از خود بنده بفرماید و شاهزاده تصدیق کرد (ممتحن‌الدوله، ۲۱۶) ║ این آرشیدوک ژوزف پسرِ آرشی‌دوک ژوزف پالاطن ... سابق مجارستان است (ناصرالدین شاه۳، ۳‏/۱۵‏) ║ اسامی شاهزادگان و آرشی‌دوشس و آرشی دوک‌ها، ... که امپراطور خود در گارِ راه‌آهن و عمارت معرفی کرده است: ... آرشیدوشس ماری طِرِز، زن ولیعهد (ناصرالدین شاه۳، ۳‏/۱‏) ║ ۱۳۱۳ش. در ضمن بیانیه‌ای که از طرف آرشیدوک اتو دو هابسبورگ از خاندان هابسبورگ و نامزد سلطنت آتیۀ، اتریش انتشار یافت اظهار شد ... (گزارش ماهانه: مهر، س۲،ش۱۰‏/۱۰۹۹‏) ║ ۱۳۳۸ش. مگر مانند آرشیدوک‌های بزرگ و محتشم بر سر نیمکت چوبین زورق ننشسته و بر مسیر آرام و ساکن این شط زیبا،که عن قریب ما را به دریای بیکران می رساند، حرکت نمی‌کنی؟ (قاضی۱، ۲‏/۸۶۹‏) ║ ۱۳۶۱ش. فردریش ویلهلم، پادشاه پروس، فرانتس اول، پادشاه اطریش، و همۀ دیگر پادشاهان و آرشیدوک‌ها و مارکی‌ها و کنت‌ها و اشرافیت جواهرپوش اروپا اتحاد مقدس را به نام کلیسا و سلطنت مستبده در سال ۱۸۱۵ تشکیل دادند (ا. طباطبائی: هدهد، س۴، ش۴‏/۳۶۱‏) ║ ۱۳۷۲ش. قتل آرشیدوک فرانتس فردیناند، ولیعهد اتریش، در ۲۸ ژوئن۱۹۱۴ شعله‌های جنگی را برافروخت که مقدماتش از مدت‌ها قبل مهیا شده بود (علی خادم علما: کیهان اندیشه، ش۵۱‏/۱۵۱‏)