وضعیت: «تأییدشده»
ات ât [گونۀ دیگر: یات؛ <عربی>؛ (در واژه‌هایی که به ـة / ة تأنیث (و صورت‌های دیگر املایی آن، ﻪ / ﻩ و ت) ختم می‌شوند، این حروف به هنگام پیوستن - ات به کلمه حذف می‌شوند. بعضی از کلماتی که در فارسی با - ات جمع بسته شده‌اند، یا اصالتاً غیرعربی‌اند یا در عربی با - ات جمع بسته نمی‌شوند.)]
(پسوند) ۱. نشانۀ جمع (گاهی معنای برخی از واژه‌هایی که این پسوند در پایان آن‌ها آمده‌است با معنای صورت مفردشان تفاوت دارد و گاهی معنای مفرد نیز دارند؛ گاهی به پایان برخی از واژه‌های جمع مکسر نیز اضافه می‌شود و جمع‌الجمع می‌سازد؛ گاهی این صورت جمع‌الجمع بر انواع مختلف یک جنس دلالت می کند)..
ق۴. بعضی از حیوانات و از مردمان چنان باشند کی هم به شب نیکو ببینند (اخوینی، ۱۲۶) ║ ق۵. جسم طبیعی ... به انواع حرکات به جوانب مختلف متحرک است (ناصرخسرو۶، ۳۵) ║ ق۶. روز به نماز شام رسیده بود و مدت ساعات روز به‌اتمام کشیده (دقایقی، ۱۵۴) ║ ق۷. در هر مقدمه از این مقدمات سخن‌ها بسیار است (عوفی۵، ۱۳۵) ║ ق۸. این سؤال از جمله مشکلات است که به نزد علما و حکما مکشوف نشده (رشیدالدین فضل‌الله۹، ۲۹۰) ║ ق۹. چندان خان و طبق و جامات و کاسات زرین و سیمین از مطبخ خلیفه و بیت الشراب او بیرون آوردند که از عهدۀ حساب آن عاجز آمدند (میرخواند، ۵/۲۴۷) ║ ق۱۰. آن حضرت ... مبالغات بسیار فرموده در آنکه طاعت امرا کنند (خنجی۲، ۲۰۱) ║ ق۱۱. از سخنان و کلام او تصنیفات عربی و عجمی ... بسیار ماند (خالقداد۲، ۱/۲۴۳) ║ ق۱۲. امیر صاحبقران متصدی جمیع امورات آن دیار گردید (محمد مروی، ۱/۳۵) ║ ق۱۳. از آن ... علاماتی که حکیم دانشمند نوشته‌است، یکی به ظهور نرسید (عبداللطیف شوشتری، ۴۰۴) ║ ق۱۴. انگلیس چند سال است ... حق گمرک را از صادرات و واردات هردو موقوف و متروک ساخته (تربیت، ۲/۱۱۶۳) ║ از اخبارات انکریز هرقدر انتظار کشید، خبری خوش از برایش نمی‌آمد (طاهر میرزا۱، ۶۶۶) ║ ۱۳۰۹ش. در هر مملکت که صادرات او بیش از واردات اوست، آن مملکت دارای ثروت و دولت است (نواب رضوی، ۲/۸۲۰) ║ ۱۳۲۰ش. قریب دو سال می‌باشد ترقی گمرکات قند، چای و غیره ملت بیچاره را چنان آشفته و پریشان‌حال کرده که قلم از تحریر آن عاجز است (اسناد اصناف، ۲/۶۳۶) ║ ۱۳۴۸ش. توی این دکان از بقولات و بنشن و برنج و روغن گرفته، تا دواجات و ادویه‌جات و هیزم و ذغال ... پیدا می‌شد (کاظمیه، ۱۴) ║ ۱۳۷۷ش. فرح ... تازه از دهاتشان تویِ شمال راه افتاده بود و یکسره آمده بود دانشکده (سناپور۱، ۱۰۴)
۲. به بعضی از کلمات مختوم به یای نسبت عربی (در اصل صورت مؤنث آن) اضافه می‌شود و اسمی می‌سازد که بر مجموعه‌ای از علوم یا آثار دلالت می‌کند.
ق۵. این کس را به هژده سالگی یا نوزده سالگی، علوم حکمت از منطق و طبیعیات و الهیات و هندسه و حساب و هیأت و موسیقی و علم طب و بسیار علم‌های غامض معقول شد (ابن سینا۳، ۱۴۴) ║ ق۶. ارباب خِرَد و اصحاب انصاف دانند که حبسیات مسعود در علو به چه درجه رسیده‌است (نظامی عروضی، ۷۲) ║ ق۷. اجرام عالم که هم موضوع سماء و عالم است از طبیعیات و هم موضوع هیأت از ریاضیات (خواجه نصیر۲، ۴۰۲) ║ ق۸. هولاکو خان جهانگیر و جهاندار و حکمت‌دوست بود و به نجوم و هندسیات مشعوف (ابوالقاسم کاشانی۱، ۱۰۷) ║ ق۹. شعرای عرب تتبع شعر او بسیار کرده‌اند به تخصیص ابونواس که در خمریات تمام معانی از او برده (میرخواند، ۳/۳۵۳) ║ ق۱۰. در تقویت ملت محمدی ... سعی و کوشش او تا بدان حد بود که حکمیات و فنون منطقیات ... در ایام دولت او هیچ آفریده‌ای شروع نمی‌توانست کرد (خواندمیر۱، ۵۶۳) ║ ق۱۱. صاحب دیوان است و این چند بیت از شطحیات اوست (بداؤنی، ۳/۱۴۲) ║ ق۱۲. جمعی را دیدیم که در فراز آن کوه نشسته‌اند، و رباعیات خیام می‌خوانند (محمد مروی، ۱/۴۳۶) ║ ق۱۳. حقیر در بدایت تحصیل، بعض الهیات را در خدمت آن بزرگوار خوانده‌ام (عبداللطیف شوشتری، ۱۰۲) ║ آن بزرگوار را به تعلیم و تعلم حکمی و ریاضیات رغبتی نبود (عبداللطیف شوشتری، ۱۵۷) ║ ق۱۴. سلمان علاوه بر علم طب و هندسه و ریاضی و ادبیات، در زبان عرب نهایت تسلط را داشت (افضل‌الملک، ۳۰۴) ║ ۱۳۲۱ش. مثل تمام اشخاص احساسی هرچند روز به سمتی متمایل می‌گشت و این جمله از هجویات دیوان او به‌خوبی هویداست (عبدالله مستوفی، ۳/۶۱۶) ║ ۱۳۵۳ش. آنچه در نثرنویسی ناکامی این نوع تفنن را موجب گشت، میل طبیعی عامه بود به نثری مفهوم، ساده و روان که تدریجاً حتی سلطانیات را نیز شامل شد (زرّین‌کوب، ۲۸۴) ║ ۱۳۵۷ش. وقتی در لاهیجان به دبیرستان می‌رفتم، تازه با ادبیات به اصطلاح امروز آشنا شدم (شهدادی۱، ۲۵) ║ ۱۳۸۰ش. از زیر چشم دبیر ریاضیات را می‌دیدم که بی‌حوصله و منتظر با انگشت روی میز ضرب یورتمه گرفته بود (پیرزاد۱، ۱۴۴) ║ ۱۳۸۲ش. در قصاید و اخوانیاتش چیزی که سلایق امروز را پسند افتد، بسیار کم یافت می‌شود (علی میرافضلی: نامهٔ بهارستان، ش۷و۸/۲۰۳)
۳. به نام جاها اضافه می‌شود و بر نواحی، اطراف و توابع آن‌ها دلالت می‌کند.
ق۵. به نزدیکشان رفت و گفت آن غلام / که ای اهل شامات و جمعِ کرام (عیّوقی، ۱۱۰) ║ ق۶. ائمۀ عراقین و خوراسانات در محافل ... به مناظره و محاوره به درست کرده‌اند که آن هردو یکی است (عبدالجلیل رازی۲، ۱۳۳) ║ ق۷. همه اهلِ شام صبح اقبال او را جویان و جملۀ شامات روز بهروزی او را خواهان (محمد ملطیوی، ۲۱۸) ║ ق۸. اگر یکی از امراء گیلانات در مرتبۀ نازل‌تر از دیگران باشد، در القاب اختصار باید کرد (ابن هندوشاه۱، ۱/جزء ۲/۵۳) ║ ق۹. دیگر امرا از دربند گذشته، بعضی ولایات شروانات را تاختند (شرف‌الدین یزدی، ۱/۷۹۸) ║ ق۱۰. تمامی خراسانات و قلاع معتبر آن مشحون به پادشاهان و امرای نامدار جغتای بود (خنجی۱، ۱۸۶) ║ ق۱۱. از اصطهبانات فارس نیز چند نفر را که اعلم این طبقه بودند آورده، به یاران ملحق ساختند (اسکندربیک، ۲/۷۴۹) ║ ق۱۲. مزرعۀ بیرجند ... از جملۀ قاینات است (محمد مروی، ۱/۲۰۵) ║ ق۱۳. اولیای دولت ... اگر بعضی در سایر دهات شمیرانات یا در شهر منزل داشته باشند، روزها را از صبح تا شام به سلطنت‌آباد آمده، مواظبت در خدمت دارند (دولت علیّه، ۱/۲۲۴) ║ ق۱۴. صحرای ایج ... اکنون از توابع اصطهبانات است (حسن فسایی، ۱/۲۳۸) ║ ۱۳۱۶ش. در بعضی از نقاط گیلان و مازندران از قبیل لاهیجان، رشت، لاکان، لنگرود، فومنات، گسکرات ... باغ های چای‌کاری زیاد احداث گردیده (مصطفی شاه‌علایی: ارمغان، ش۳/۲۳۲) ║ ۱۳۶۲ش. در اورامانات اسب چرانیده‌ای (دولت‌آبادی۱، ۷/۲۰۱۶) ║ ۱۳۸۲ش. با یکی از همان هواپیماهایِ جنگیِ هاوک برفراز منطقۀ لواسانات سقوط کرده بود (جعفری، ۱/۱۸۷)