اتمیسم

وضعیت: «تأییدشده»
اتمیسم ‎atomism‎ [املای دیگر: اتومیسم؛ <از انگلیسی atomism و با تلفّظی مانند وام‌واژه‌های فرانسوی>]
(اسم) ۱. (فلسفه) نظریه‌ای که براساس آن جهان مرکب از اتم‌ها (ذرات بسیط و تجزیه‌ناپذیر) است؛ ذره‌گرایی.
۱۳۳۸ش. عقل کذائی می‌گوید فلسفۀ اتومیسم ... فلسفۀ صحیحی است... که به‌موجب آن جهان درنتیجۀ ترکیب تصادفی اتم‌ها به وجود آمده است (هادی خسروشاهی: مجموعۀ حکمت، ش۳۷‏/۳۰‏) ║ ۱۳۵۴ش. اتومیسم ... یعنی قول بر اینکه جهان ... از اجتماع، یعنی پهلوی هم قرار گرفتن تعدادی ذرات ریز تشکیل شده‌است (ابوالحسن نجفی: آموزش و پرورش، ش۷‏/۴۱۴‏) ║ ۱۳۸۸ش. در قرن هفدهم، دغدغۀ اصلی مخالفان اتمیسم -‌ همانند موافقان آن - دغدغه‌های مابعدالطبیعی بود (مسگری - محمدیان: شناخت، ش۶۰‏/۱۶۱‏)
۲. (علوم اجتماعی) نظریه‌ای که براساس آن فرد واحد اصلی تحلیل اجتماعی است و فرایندها، ارزش‌ها، نهادها و گروه‌های اجتماعی محصول اعمال او هستند.
۱۳۸۱ش. اتمیسم جدید، روابط انسانی را به روابطی مبنی بر نیاز بدل ساخت (فاطمه صادقی گیوی: روش‌شناسی علوم انسانی، ش۳۰‏/۱۸۷‏)
اتمیسم منطقی
(فلسفه) نظریه‌ای که بر اساس آن گزاره‌ها یا قضایا را می‌توان به عناصر معنایی بسیطی تجزیه‌وتحلیل کرد که مطابق یا متناظر با عناصر بسیط تشکیل‌دهندۀ واقعیت هستند.
۱۳۷۲ش. وی به پیروی از اتمیسم منطقی راسل جهان را نه کلیتی از اشیاء، بلکه کلیتی از وقایع می‌داند (علیرضا قائمی‌نیا: معرفت، ش۵‏/۱۷‏) ║ ۱۳۹۱ش. فیلسوفان تحلیلی ... با رهیافت اتمیسم منطقی و اصول منطق ریاضی نشان دادند که زبان سرشار از اشتباهات معنایی و گرامری است (احمد محمدپور: کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، ش۱۷۱‏/۱۸‏)