فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

رکنیت

وضعیت: «تأییدشده»
رکنیت ‎rokniy(y)at‎
(اسم) ۱. رکن بودن (معنای رکن ۸).
ق۶. شمشیر را در قتل مدخلی هست که مداد و حبر را نیست و این مدخل شرطیت است در وجود، نه مدخل رکنیت، و رکن در ایجادْ ذات ازلی است و دیگر همه شرط یکدیگر است (عین القضات۲، ۱‏/۲۰‏) ║ ق۷. باب اوّل، در سرّ و حکمت وجوب زکوة و جملۀ ارکان اسلام و مناسبت زکوة کی عبادت مالی است با کلمۀ شهادت، و سرّ اشتراک ایشان در رکنیت (قطب‌الدین شیرازی، ۱‏/۱۶۰‏) ║ ۱۳۹۲ش. تفسیر الکاشف ضمن بیان رکنیت زن و مرد برای حیات، قوامیت را برگرفته از تفاوت میان آن دو می‌داند (عارفیان و دیگران: فقه و تاریخ تمدن ملل اسلامی، ش۳۶‏/۵۷‏)
۲. (اصول، فقه) رکن بودن (معنای رکن ۶).
ق۷. طهارت برای سعی مستحب است و واجب نیست، به خلاف طواف. و چون پیش از وقوف سعی کرد، پس از وقوف بازنگرداند و این رکنیت را بسنده باشد (مؤیّد خوارزمی، ۱‏/۵۵۵‏) ║ ۱۳۷۳ش. اگر آیۀ مورد بحث دلالت بر لزوم قیام در نماز نداشته باشد، اجماع علما و روایات فراوانی دلالت بر رکنیت آن در نماز دارند و باید در این باره ... مراجعه به کتب فقهی نمود (زین‌العابدین قربانی لاهیجی: تفسیر جامع آیات‌الاحکام، ۲‏/۱۸۷‏)
۳. (ادیان) در اعتقادات شیخیه، رکن رابع بودن.
ق۱۴. حاج‌ میرزا شفیع تبریزی ... از مشاهیر شاگردهای شیخ‌ اعظم، احمد بن زین‌الدین، بود و زمانی محدود دعوی رکنیت نمود و پیش‌ از فتنۀ شیخ‌ عبیدالله نقش‌بندی، به یک‌چند از آذربایجان بیرون آمد؛ به مکه رفت و آن‌جاها درگذشت و فرزند هنرمندش، میرزا موسی، را بر جای گذاشت (اعتمادالسلطنه، ۱‏/۲۴۲‏) ║ ۱۳۲۳ش. سید باب کتابی برای سید یحیی که از متابعان حاجی محمد کریمخان، مؤسس فرقۀ ضالۀ شیخیه، بوده و دعوی رکنیت و بابیت نموده، نوشته و آن را تفسیر سورۀ کوثر نام نهاده‌است (صباح کازرونی: آیین اسلام، ش۲۸‏/۲۴‏)
۴. (حقوق، فقه) جزء اصلی و ضروری امور و مفاهیم حقوقی و فقهی بودن.
۱۳۱۹ش. اگر برای مال‌الصلح توجیه دیگری قائل شویم که عبارت از ذکر عوض باشد، ولو مجانی بودن و بلاعوض، یعنی مقید باشیم که در صلح صلح‌کننده و قبول‌کننده و موضوع و عوض صلح (یا در مقابل شیئی معیّن و یا با ذکر لغت مجاناً) را بنویسیم، آن وقت اختلاف فوق مرتفع و رکنیتِ عوض در وقوع صلح مسلّم می‌شود (حسین نوری‌زاده: مجموعۀ حقوقی، ش۱۶۹‏/۶۷۸‏) ║ ۱۳۴۱ش. شرطیت یا رکنیت دوام در وقف مقرون به دلیلی نیست؛ ولو اینکه ظاهر در هر وقفی ارادۀ دوام است (محمدتقی طباطبائی: کانون وکلا، ش۸۲‏/۶۵‏) ║ ۱۳۷۹ش. اصولاً متعاقدینْ رکن در قرارداد محسوب نیستند، بلکه عوضینْ رکن هستند و البته گاهی طرف قرارداد رکنیت پیدا می‌کند (موسوی خمینی: پژوهش‌های حقوق اسلامی، ش۲۵‏/۱۰۰‏) ║ ۱۳۸۵ش. حکمت و فلسفۀ وجودی قواعد مسئولیت مدنی جبران ضرر است و هرجا سخن از ضرر به میان می‌آید، اجرای آن قواعد نیز ضروری می‌نماید. رکنیت ضرر در مسئولیت مدنی ناشی از تصمیمات قضایی با توجه به اصل مصونیت، دوچندان ضرورت دارد (محمد صالحی مازندرانی: مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ش۷۲‏/۲۵۲‏)

معنی رکنیت | فرهنگ جامع زبان فارسی