فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ابره

وضعیت: «تأییدشده»
ابره ‎abre‎ [گونۀ دیگر: آبره، آوره، افره، اوره، بره]
(اسم) ۱. پارچۀ رویی لباس، کلاه، لحاف و مانند آن‌ها؛ رویه ؛ متضاد: آستر.
ق۵. پدر دختر ... هرچه او را باشد از سمور و قاقم و سنجاب و دَلّه و شکم روباه با ابره‌هاء دیبا، همه ... اندر بساطی پیچد و ... سوی خانۀ او گسیل کند (گردیزی، ۲۷۵) ║ ق۶. حال مقلوب شد که بر تن دهر / ابره کرباس و دیبه آستر است (خاقانی۱، ۶۶) ║ ق۷. کنند ابره پاکیزه‌تر ز آستر / که این در حجاب است و آن در نظر (سعدی۱، ۱۴۴) ║ ق۸. من از فلان دوتایی[ای] یافته‌ام که در او نه آستر است نه ابره (نخشبی۲، ۵۲) ║ ق۹. به یک لطیفه فرستاد ابرۀ جامه / برای آنکه بُوَد خلعت کرم به برش (جامی۱، ۲‏/۶۶۷‏) ║ ق۱۰. هریک لباس خود را به آستر آسنی و ابرۀ ابریشمی برآراسته (امینی هروی، ۳۹۷) ║ ق۱۱. آن جامه که هردو رویش ابره است / از برف به دوش روزگار است (کلیم، ۵۱) ║ ق۱۲. محمدعلی ‌خان نیز در آن‌ خصوص رقم اشرف صادر نمود ... عرقچین ... لحاف ... ابرۀ نازبالش ... ابرۀ پشتی ... ابرۀ توشک (نصیری، ۲۱) ║ ق۱۳. گر ببافند یکی ابرۀ سیصدچلّه / باز لایق نبُوَد بهر قبای تن تو (ملا رجب، ۷۵) ║ ق۱۴. لباسم قبایکی، شالکی با کلیچۀ پوست بی ابره و یک پیراهن و یک شلوار (میرزا حبیب۱، ۱۰۶) ║ ۱۳۲۰ش. گفتۀ بی‌عمل چو باد هواست / ابره را محکمی ز آستر است (اعتصامی، ۹۰) ║ ۱۳۳۰ش. وین ابرۀ ازرق مکوکب را / ز انصاف، دورویه آستر گیرم (بهار، ۱‏/۵۴۷‏) ║ ۱۳۷۷ش. پانته‌له‌یی ... دُوروبر سورتمه می‌پلکید و کمربند و ابرۀ بالای کلاه‌پوستش ارغوانی می‌زد (شاملو۱، ۲‏/۸۰۲‏) ║ ۱۳۸۶ش. ابرۀ لحاف از کرباس و آستر آن از پارچۀ چیت بود (مرتضی حسین‌زاده کاسمانی: اینترنت)
۲. ظاهراً ابر اسفنج.
ق۶. به روی زال و به سرخاب و پنبه {متن: سرخاب پنبه} و ابره / به حیز و خُشنی، این زال گشته آن سرخاب (خاقانی۱، ۵۵)
۳. واحد اندازه‌گیری طول پارچه‌های بافته‌شده در کارگاه‌های دستی تقریباً معادل پنج متر.
ق۱۲. تفصیل قیمت مأکولات و ملبوسات و دواب و مایحتاج‌الیه دیگر ... قرنفل، مثقالی دو دینار و نیم ... قدک هجده چلۀ‌ اعلی اصفاهانی، ابره[ای] هزاروپانصد دینار ... الیجۀ یزدی خوب اعلی ابره[ای] هزاروپانصد دینار (رستم ‌الحکما، ۳۱۵) ║ ق۱۴. بیست‌وچهار ابره چلواری او را خریداری، دادم به صباغ ... ابره‌ای چهار ذرع تمام (اسناد امین‌الضرب، ۴۸۵) ║ ۱۳۰۹ش. این نوشته را دادم بردند و فوراً قاصدی فرستادم شهر و سی‌وشش زوج کفش زنانه و سی‌وشش چارقد و سی‌وشش ابره‌ قدک وسط خواستم که ازبرای روز نوروز ... حاضر باشد (نواب رضوی، ۱‏/۶۰‏)
۴. نوعی پارچۀ مرغوب که برای رویۀ لباس و مانند آن به کار می‌رفت.
ق۱۳. ملازم‌ها ... تمامی، شال‌های خوب در سر و لباس زری در بر و شال‌های ابره و شله در کمر داشتند (علوی شیرازی، ۲۴۴) ║ ق۱۴. روزی چند بر آن نگذشت که به عطای یک دست خلعت خاص از قبایِ پولکی و شال کرمانی، سر و کمر و خرقۀ ابرۀ عنبرسرِ سنجاب‌آسترِ ممتاز و به فرمان ملک‌الشعرائی سرافراز شدم (میرزا حبیب۱، ۹۲) ║ ۱۳۲۰ش. شاه‌باجی ... به بهرام حالی می‌کرد ... ازجانب شاه‌باجی ‌خانم به او سلام رسانیده بگوید ... روز عید قربان برایش یک طاقه ابره و یک عرقچینی فرستاده‌است (جمالزاده۲، ۱۷۴)
۵. کاغذ ابروباد؛ کاغذ ابری.
۱۳۷۰ش. اطلاق ابره به کاغذ ابری بدون تردید بر اثر ارتباط آن است با ابر و ابرسازی (مایل هروی، ۷۴۱) ║ ۱۳۸۹ش. کتاب‌ها اغلب کاغذ ساده‌ است، اما برخی از کتاب‌ها را با کاغذ ابره آستر کرده‌اند و همچنین‌ برخی از کتاب‌ها دارای آستر بدرقه است (علیرضا ناصری: کتاب ماه کلیات، ش۱۵۶‏/۱۲۱‏)
۶. روکش بیرونی جلد کتاب از جنس چرم، پارچه و مانند آن‌ها.
۱۳۸۱ش. ابره: پوشش و رویۀ جلد (ایرج افشار: نامۀ بهارستان، ش۶‏/۳۴۹‏) ║ ۱۳۸۳ش. واژه‌نامۀ ‌نسخه‌شناسی: ... ابره، ابری، ... اجزای کتاب (ایرج افشار: نامۀ بهارستان، ش۹و۱۰‏/۱۲۴‏)
ترکیبات: مقوای ابره

معنی ابره | فرهنگ جامع زبان فارسی