وضعیت: «تأییدشده»
ابراز ebrâz [جمع: ابرازات؛ <عربی>]
(اسم) ۱. (درمورد چیزی یا امری) ظاهر و آشکار کردن یا نشان دادن آن.
ق۶. توحید خبر است از خبر، و اثر است از ابراز اثر (روزبهان۱، ۲۱۹) ║ ق۱۲. هرگاه اندک غفلت و سهل‌انگاری از عساکر او به‌ظهور می‌رسد، باعث ابراز مخالفت و اظهار عصیان طوایف می‌گردد (محمد مروی، ۲/۶۹۸) ║ ق۱۴. محض ابراز و علامت عنایت خاص ملوکانه، او را به اعطای یک قطعه نشان تمثال خودمان ... مفتخر فرمودیم (افضل‌الملک، ۷۰) ║ ۱۳۰۸ش. تو از روز اول بد بودی، آن ابرازات جوانمردی هم ازرویِ خودپسندی و غرور بود (حجازی۱، ۶۱) ║ ۱۳۳۷ش. عدۀ زیادی از اهالی شهر که بیش‌وکم از راهزنان زیان و آسیب دیده بودند برای ابراز همدردی در خانۀ سادات اجتماع کردند (ناظرزاده، ۱/۱۲۹) ║ ۱۳۶۶ش. اجتماعی ازهم پاشیده می‌شد ... برای ابراز هویت می‌باید تلاش بیشتری کرد (پارسی‌پور۲، ۲۹۶) ║ ۱۳۸۰ش. بعضی از زنان اعیان‌واشراف هم برای ابراز اخلاص و اعتقاد مذهبی و هم برای تفاخر و خودنمایی و سرگرمی‌های زنانه به برپایی مجالس تعزیه در خانه‌های خود برانگیخته شدند (شهیدی، ۱۰۹)
۲. (درمورد سخن، اندیشه یا نظر و عقیده و مانند آن‌ها) بیان کردن آن.
ق۷. رسالتی دیدم به خط او، حنین‌الاوطان، و در آنجا بسیار لطایف درج کرده و بسی دُرَر و غرر فضل در ابراز و ایراد آن خرج کرده (عوفی۱، ۱/۱۷۹) ║ ق۸. هیچ نقلی که از منقول باشد از کتاب الهی و کلام نبوی و متابعان آن نبُوَد که آن معقول نباشد، بلکه آن منقولْ ابراز و خلاصۀ معقولات [باشد] (رشیدالدین فضل‌الله۹، ۴۰۲) ║ ق۱۴. یک رکن رابع در هیچ‌یک از کوهستان‌های فرنگستان ... قدرت ابراز یکی از این لاطایلات را ندارد (دهخدا: آرین‌پور۱، ۲/۸۱) ║ ۱۳۳۱ش. او ... در ابراز این مطلب ... احتیاط را رعایت می‌کرد (علوی۲، ۱۸۲) ║ ۱۳۸۲ش. مردم ... حق ابراز عقیده ندارند (محمدعلی۲، ۱۷۳)
ابراز دادن
۱. (درمورد چیزی، به‌ویژه نوشته یا سند رسمی) ارائه یا عرضه کردن آن.
ق۱۳. کروپ ... توپی در اکسپوزیسیون ابراز داده‌است که دهنۀ آن ثلث ذرع است (ایران۱، ۱/۷۱۶) ║ ق۱۴. باید سند صحیح ابراز و ارائه بدهید تا محسوب و قبول شود (اسناد امین‌الضرب، ۳۶۰) ║ ۱۳۰۹ش. اگر کسی می‌خواست ادعای غبن کند یا نوشته‌ای ابراز دهد که این مِلک مال دیگری بوده و بایع نداشته که فروخته‌است به‌ملاحظۀ نواب نمی‌توانست شرعی‌بازی کند (نواب رضوی، ۱/۵۲۳)
۲. (درمورد چیزی یا موضوعی معمولاً پنهانی) آشکار کردن یا گفتن و فاش کردن آن.
ق۱۳. باغبان بیچاره بعد از خوردن چند چوب و تازیانه، تاب نیاورده، دفینه را ابراز داد (رضاقلی میرزا، ۲۶) ║ زن‌ومردی ... در گوش یکدیگر راز می‌گفتند و هر دم به وضعی تازه مراتب رازونیاز به جلوه‌ای ابراز می‌دادند (میرزا ابوطالب، ۳۲۱) ║ ق۱۴. جناب معظم‌الیه سخت به سرباز گرفتند که این اموال را از کجا آورده‌است. ابراز داده بود که از شخصی خریدم (خفیه‌نویسان، ۵۱)
۳. (درمورد احساس یا توانایی و شایستگی) ظاهر کردن و نشان دادن آن.
ق۱۴. در همۀ فتوح بلاد از حلب و شام و بغداد با اردوی کیوان‌شکوه موافقت داشته مردانگی و شجاعت خود را ابراز داد (حسن فسایی، ۱/۳۲۷)
ابراز داشتن
۱. (درمورد چیزی، به‌ویژه نوشته یا سند رسمی) ارائه یا عرضه کردن آن.
ق۹. لشگر علی مرتضی ... و متابعان او را از ابراز داشتن آب منع واجب است (میرخواند، ۲/۸۳۴) ║ ق۱۳. بیست‌وسه سال قبل‌ازاین کروپ ازاین‌قبیل اسباب چیزی در لندن ابراز داشت و بسیار پسندیدۀ عموم افتاد (ایران۱، ۱/۷۱۶) ║ ق۱۴. وزیر رسایل که از مریدان مرحوم صفی‌علی شاه بود، نوشته‌یی از آن مرحوم در نزد مریدان ابراز داشت (افضل‌الملک، ۳۷۲) ║ ۱۳۱۷ش. هرگاه مدعی سندی ابراز دارد نمی‌تواند به آنچه بر له او است تمسک کرده و آنچه بر ضرر او است کنار بگذارد (عبدالحمید اعظمی زنگنه: مجموعۀ حقوقی، ش۵۳/۱۲)
۲. (درمورد سخن، نظر، عقیده و مانند آن‌ها) بیان کردن آن.
۱۳۰۱ش. ف ... السلطنه درواقع عقیدۀ باطنی خود را ابراز می‌داشت (مشفق۱، ۲۰۴) ║ ۱۳۲۱ش. ما انتظار داشتیم که طبقۀ روشن‌فکرِ ایران ... در این محکمه ... نظرِ ملتِ ایران را راجع‌به این تبه‌کاری‌ها ابراز دارد (علوی۱، ۱۵۸) ║ ۱۳۶۲ش. مادام هلت‌هنه دراین‌خصوص ابراز می‌دارد: دو جوان ما دیوانه‌وار میل داشتند که به‌هم برسند (کلانتریان، ۲۴۴)
۳. (گاهی با حرف اضافۀ به) (درمورد احساس یا توانایی و شایستگی و مانند آن‌ها) ظاهر کردن و نشان دادن آن.
۱۳۰۸ش. مادام مارگریت ... به‌واسطۀ حسن اخلاق و صمیمیت و یگانگی که درمدت شش‌سالۀ توقّف خود در خانۀ ما ابراز داشته بود ... از اعضاء خانوادۀ ما محسوب و بدون مشورت با او هیچ کاری انجام داده نمی‌شد (ربیع انصاری، ۲۸) ║ ۱۳۲۱ش. محبت‌هایی که او به من ابراز داشته، خاطراتی در من باقی گذاشته‌است که من نمی‌توانم از یاد بدهم (علوی۱، ۲۴) ║ ۱۳۵۰ش. مردمی نیز وجود داشته که در این کشور می‌زیسته ... و تمایلات روحی و اخلاقی خود را از راهِ نمایش‌های گوناگون اجتماعی ابراز می‌داشته‌است (آرین‌پور۱، ۲/۲۳۹) ║ ۱۳۷۰ش. کسانی هستند که ... هرگاه محبت کافی نسبت به آن‌ها ابراز دارید، ناهماهنگی ناپدید خواهد شد (خوشدل، ۲۳۲)
ابراز شدن (شدن: گردیدن)
۱. (درمورد نوشته یا سند رسمی) ارائه و عرضه شدن آن.
ق۱۳. در آن نوشته مقدار و عدد کوپون‌ها ذکر شده و به فاصلۀ ده روز از تاریخ مذکور به بانک عثمانی ابراز خواهد گردید (اختر، ۱/۳) ║ ق۱۴. یک قطعه مُهرِ بادامی خط نستعلیق ... مفقود شده هرگاه از آن تاریخ به بعد، سند به هر اسم‌ورسم به مُهرِ مذکور ابراز شود، باطل است (تربیت، ۳/۲۱۹۶) ║ ۱۳۰۸ش. دفتر محاسبات خانم‌بزرگ به‌طوری تنظیم شده که در هر محکمه‌ای ابراز شود، حکم به حقانیت او و بطلان شکایت ما داده می‌شود (ربیع انصاری، ۱۹۶)
۲. پیدا و ایجاد شدن.
ق۱۳. شرحی در بیان رفع جهات با فساد و رفع غائله از شهر که ان‌شاءالله دیگر ابراز نشود (شفیع قزوینی، ۱۸) ║ ۱۳۲۰ش. پس از هرج‌ومرج طولانی و خونین قرن شانزدهم، در فرانسه فعالیت و کوشش زیادی برای ایجاد صلح و آرامش ابراز می‌شد (کیانوری، ۵۷)
۳. (درمورد سخن، نظر، عقیده و مانند آن‌ها) بیان شدن.
۱۳۳۳ش. درضمن آن عیوب رجال درباری و نقایص دستگاه دیوانی و فساد روحانیون و خرابی اوضاع اجتماعی مورد حمله و انتقاد شده‌است و عقاید تند ابراز گردیده (مینوی۱، ۷۷) ║ ۱۳۷۲ش. می‌ترسید که اگر همۀ اعضای هیئت باشند، ضمن گفت‌وگو نظرهای متفاوتی ابراز شود (به‌آذین۱، ۲/۸۵)
ابراز فرمودن
(گاهی با حرف اضافۀ به) ↑ ابراز۱.
ق۸. عِلویات و سِفلیّات را به اختلاف اطوار و تعاقب ادوار از تقدیر در فضای تصویر ابراز فرمود (شمس‌الدین آملی، ۲/۹۴) ║ ق۱۳. از همم عالیۀ متوالیۀ اعلیحضرت شاهانه نیز که بالذّات در میناب به معاملۀ متقابله ارزانی و ابراز می‌فرمایند حضرت ولی‌نعمت من و پادشاه و افندی من زیاده امتنان دارند (دولت علیّه، ۲/۸۲۰) ║ ۱۳۳۸ش. از آن‌همه لطف و نزاکتی که نسبت به من ابراز می‌فرمایید تشکّر می‌کنم (قاضی۱، ۱/۲۲۹) ║ ۱۳۵۰ش. سخنران ... ازاینکه خیلی خوب شعر می‌سازم ابراز خوشوقتی فرمود (حالت۲، ۱۸۲)
ابراز کردن
۱. (گاهی با حرف اضافۀ به) ↑ ابراز۱.
ق۶. چون او دعوی کردی و معجز و بیّنت ابراز کردی، ایشان نظر نکردندی (ابوالفتوح، ۱۰/۲۹۲) ║ ق۹. مرا صد بحث باشد با لب تو / به بوسی می‌کنم ابراز هر بحث (جامی۱، ۲/۵۱۷) ║ ق۱۴. انصافاً صدراعظم در ماجرای قتل ناصرالدین شاه حسن کفایتی ابراز کرد که عموم خلق تا حال از او تمجید می‌کنند (سیّاح۱، ۴۶۱) ║ ۱۳۰۱ش. بعضی به خوش‌گذرانی در شب ماهتاب کنار نهر آبی ابراز علاقه می‌کنند (مشفق۱، ۲۶۱) ║ ۱۳۶۰ش. اکبر آوازخوان به اصغر بزاز / گفت که رازی همی‌کنم به تو ابراز (حالت۱، ۵۰۸) ║ ۱۳۸۰ش. دیگر این گوی و این میدان تا در عرصۀ عمل توانایی‌های خود را بیش‌ازپیش ابراز کنند (خاتمی، ۲۶)
۲. (گاهی با حرف اضافۀ به) ↑ ابراز۲.
ق۱۳. چون کنم ابراز مطلب نزد صغرا دوستان / یاد بازوهای عباس غضنفرفر کنید (تعزیه، ۲/۱۸۵) ║ کیفیت خواب خود را به او ابراز نکردم (تنکابنی، ۱۱۸) ║ ۱۳۱۲ش. عصمت ... بی‌آنکه عقیدۀ خود را ابراز بکند، دوباره رفت ساکت و بی‌طرف سر جایش پای منقل نشست (هدایت۶، ۲۴) ║ ۱۳۸۴ش. به هنگام خشم آنچه در دل دارید ابراز کنید (میترا کدخدایان: روانشناسی جامعه، ش۲۴/۳۶)
۳. (درمورد چیزی به‌ویژه نوشته یا سند رسمی) ارائه یا عرضه کردن آن.
ق۱۳. نوشته به خط و مُهر او ابراز کرد که او مستر کمبل، نایب دویم خود را ایلچی کرده (رضاقلی خان، ۹/۷۵۳) ║ ق۱۴. هیأت تصفیه ... طلبکارهای جدید را اگر باشند دعوت نماید که در ظرف یک ماه اسناد مطالبات خود را برای رسیدگی ابراز کنند (اسناد تجاری، ۴۷۵) ║ ۱۳۵۱ش. او ... اولاً به سفارت روس رفت و ثانیاً به اینجا آمده، سند خود را ابراز کرد (آدمیّت، ۳۰۱)
ابراز نمودن
۱. ↑ ابراز۲.
ق۱۰. حضرت خلیفة‌الرحمانی ابراز نقل امیر آهو نموده، اظهار بشاشت فرمودند (خنجی۱، ۲۵) ║ ق۱۳. آقا سیدعلی طالقانی یک رأس اسب به همراه آورده بود به‌قصد آنکه به این بنده تعارف نماید. ابراز مطلب نمود، قبول نکردم (نجم‌الملک، ۷۵) ║ ق۱۴. این سخنان را وقتی بگویید که یقین کنید او هم نظری به من دارد و اِلّا راضی نیستم یک کلمه از حال من ابراز نمایید (خسروی۱، ۶۲) ║ ۱۳۱۶ش. آیا این نخستین بار است که می‌خواهد مقصود خود را ابراز نماید یا قبل از این هم اظهاری به خواجه سرور کرده‌است؟ (مؤتمن، ۲۲) ║ ۱۳۳۲ش. نه روزنامه‌ای هست که مردم اظهار کنند نه آزادی که در یک جا جمع شوند و نسبت به اوضاع ابراز عقیده نمایند (مصدّق، ۱۱۳)
۲. (گاهی با حرف اضافۀ به) ↑ ابراز۱.
ق۱۲. باید این راز را مخفی داشته به احدی ابراز ننمایند (گلستانه، ۴۲) ║ ق۱۳. بلکه پدرم صوفیه را بد می‌دانست ... و چون نایرۀ شقاوت ایشان را منطفی ساخت، آن وقت باطن خود را ابراز نمود (تنکابنی، ۲۸۹) ║ ۱۳۳۷ش. در این مصاحبه تنهایی خود را بیان کردم و این بیان باعث شد آقای ف که مدت‌ها بود به من ابراز علاقه می‌نمود پیش آید و پیشنهاد ازدواج کند (پزشکزاد۴، ۱۰۱) ║ ۱۳۶۴ش. وقتی سربازها این مضمون را شنیدند شمشیرها و نیزه‌ها را روی سپرها کوبیدند و بدین‌ترتیب ابراز شادی نمودند (منصوری، ۱/۱۷۴) ║ ۱۳۸۲ش. باید حق‌شناسی خود را از او ابراز نمایم (جعفری، ۱/۶۰۹)
۳. (درمورد چیزی به‌ویژه نوشته یا سند رسمی) ارائه یا عرضه کردن آن.
ق۱۳. شب را در باب‌حیدر ماند، سادات آنجا فرمان و شجرنامچه ابراز نمودند که آن‌هم فرمانی بود خیلی مفصل از امیر اتابک دربارۀ جد همین سادات (نجم‌الملک، ۱۶۲) ║ ق۱۴. دولت ... به‌واسطۀ روزنامجات به اطرافِ عالم اخبار می‌کند تا وارث پیدا شود و بر صحت قول خود اسناد ابراز نماید (اعتمادالسلطنه۱، ۴۶)
ابرازِ وجود
۱. (درمورد کسی) نشان دادن توانایی یا شایستگی خود، اغلب به قصد خودنمایی ؛ عرضِ وجود (کردن/نمودن)۱.
۱۳۳۸ش. نباید به او [= رعیت] اجازۀ ابراز وجود داد یا اگر حتی در کار خود شق‌القمر بکند به او بارک‌الله گفت (افغانی، ۴۷۳) ║ ۱۳۵۶ش. ما از داشتن ابن‌سیناهای زمان خود که دینشان بار فرهنگی و علمی وسیع داشته و شهامت ابراز وجود داشته باشند محروم هستیم (دژکام، ۱۲۶) ║ ۱۳۹۲ش. شاعر ... دایماً در پی ابراز وجود و نمایش خود بوده است چه از طریق مفاخره و چه از راه قربانی کردن معتقدات و باورهای خود (کوهبنانی ـ لطیفیان: عرفانیات در ادب فارسی، ش۱۵/۱۴۴)
۲. (درمورد چیزی) نشان دادن حضور یا موجودیت خود ؛ عرضِ وجود (کردن/نمودن)۲.
۱۳۳۸ش. یا باید همۀ حقیقت را بی‌کم‌وزیاد به آن‌ها گفت ... یا ... به بدگمانی‌ها ... کنجکاوی‌ها و فضولی‌های به‌جا و بی‌جا فرصت ابراز وجود داد (افغانی، ۱۵۸) ║ ۱۳۸۰ش. اگر یک اندیشه حاکم باشد و اندیشه‌ها و بینش‌های ... دیگر حق ابراز وجود نداشته باشند، اندیشۀ حاکم پیروز شده‌است (خاتمی، ۴۳)
ابرازِ وجود کردن
⇅ ابرازِ وجود۱.
۱۳۴۸ش. تحصیل‌کرده‌های غربی ازنظر اقتصادی بیشتر در رشتۀ مهندسی ابراز وجود کردند (دانشور: آل‌احمد۱، ۵/۱۹۳) ║ ۱۳۷۵ش. هر جوان می‌خواست از طریق سیاست در شکل‌گیری آینده مشارکت داشته باشد و یا ابراز وجودی بکند (ندوشن، ۳/۱۰۰) ║ ۱۳۸۵ش. فضای گرم و صمیمی که کودک آزادانه بتواند بدون ارزیابی و قضاوت ابراز وجود کند، موجب افزایش توان رفتاری کودک می‌شود (لاریجانی ـ رازقی: کودکان استثنایی، ش۲۷/۴۴)