فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ابوالوقت

وضعیت: «تأییدشده»
ابوالوقت ‎abolvaqt‎ [املای دیگر: اب‌الوقت؛ <عربی>]
(اسم) ۱. (تصوف) کسی که احوال غیبی او را از خود بی‌خود نمی‌کند و بر آن‌ها تسلط دارد ؛ قس: ابن‌الوقت.
ق۶. هرکه را این دم است ابوالوقت است/ وآن‌که ذوالوقت نیست ذوالمَقْت است (سنایی۴، ۴۶) ║ ق۸. خدیو خطۀ اسلام ابوالوقت آنک اوقاتش/ بُوَد مصروف بر تشیید رایات مسلمانی (خواجو، ۱۲۵) ║ صاحب این وقت از تحت تصرف حال خارج بود... بلکه او در وقت متصرف بود و او را بعضی متصوفه ابوالوقت خوانند نه ابن‌الوقت (عزالدین کاشانی، ۱۴۱) ║ ق۹. نیست او ابن‌وقت ابوالوقت است/ وقتش ایمن ز وصمت و مقت است (جامی۳، ۱‏/۹۴‏) ║ ق۱۳. ابوالوقتی که جنات وصالش آرزو باشد/ نباشد آرزومند بهشت و حور و غلمانش (ساقی خراسانی: رضاقلی‌ خان۱، ۲‏/۶۲۰‏) ║ ۱۳۷۷ش. بایزید... حقیقتاً ابوالوقت بود که «سبحانی ما أعظم شانی» چون بر زبان او گذشت، شمشیر و کارد بر وی زدند و مجروح نشد و حکم ابویّت بر وی غالب آمد (محمدرضا لاهوری: مکاشفات رضوی، ۱۹)
۲. (مجاز) صاحب‌اختیار.
ق۱۰. میرزا علی مغفور... به‌جهت جبر کسر خاطر شاه یحیی، به رسم معذرت پیغام فرمود که تو اب‌الوقت مائی و ما را با تو در هیچ باب مضایقه نیست (علی لاهجی، ۱۵)

معنی ابوالوقت | فرهنگ جامع زبان فارسی