فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

عطایی

وضعیت: «در حال تأیید»
عطایی ‎atâyi, -’i‎
‌یک‌. (صفت) (چیزی) که از سوی کسی به کسی دیگر هدیه داده شده یا واگذار شده باشد ؛ اعطایی.
ق۵. آنچه او را زوال باشد عاریت باشد نه هدیت. چنان‌ که ایمان که عطایی باشد نه عاریتی، آن را زوال نیاید. و چون عاریتی باشد زوال آید (مستملی، ۴‏/۱۶۴۲‏) ║ ق۶. عقل سیّم عطایی است و در آن کافران را هیچ نصیب نیست. این عقل عطایی مؤمنان راست (سواد اعظم، ۱۰۵) ║ دنیا و عقبی دو متاع‌اند بهائی! و دیدار نقدی است عطائی! (میبدی، ۲‏/۳۱۹‏) ║ ق۷. از ازل تا به ابد مُلک مقرّر بر اوست/ مُلک اگرچند عطائی و اگر مُکتسَب است (فرید احول، ۲۳) ║ ق۸. اصحاب شریعت عقل را بر پنج قسم نهاده‌اند: اوّل عقل غریزی، دوم عقل تکیفی، سوم عقل عطایی، چهارم عقل نبوی، پنجم عقل شرقی (رشیدالدین فضل​‌الله۶، ۱۰۳) ║ ق۹. شناخت اولیا عطایی است و کسبی نیست (عبدالله قطب، ۵۰۳) ║ ق۱۰. ولایت دو قِسم باشد: عطایی و کسبی. اما عطایی آن است که ناگاه به جذبۀ حقیّه ولی مجذوب به نهایت رسد پیشتر از آنکه به بدایت بینا شود و این ولایت نادر باشد (حافظ حسین، ۲‏/۵۱۳‏) ║ ق۱۱. تو اسلامی و از تو خواهم که باشد/ همه چیز من تا به ایمان عطائی (سلیم تهرانی، ۴۶۷) ║ ق۱۲. به هرکس صاحب‌احسان کرد جودی برنمی‌گردد/ نخواهد جست ایزد از من این جان عطایی را (سیّدا، ۲۲۰) ║ ۱۳۵۷ش. بریانی هم با تشریفاتش و آن ریحان و نعنای خوشبو نعمت عطائی است، علی‌الخصوص که خربزۀ گرگاب هم در کنارش باشد (جمالزاده۹، ۲۹)
‌دو‌. (صفت، اسم) کسی که شغل او خریدن چیزهای فرسوده و ازکارافتاده و فروش آن‌هاست (تک‌شاهد است، اما مهم به نظر می‌رسد).
ق۱۳. جماعت عطایی، جمعی کثیر هستند در ولایت، کهنه‌چینی می‌کنند، جل کهنه، پلاس کهنه، لباس کهنه، چینی شکسته، شیشه‌خورده دُورِ خانه‌ها می‌خرند (تحویلدار، ۱۲۱)

معنی عطایی | فرهنگ جامع زبان فارسی