وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
ستادن۱ setâdan [گونۀ دیگرِ ایستادن؛ بن مضارع: ست۱]
۱. ← ایستادن۲.
ق۴. چون بر اسب نشینید و برانید، چون جایی خواهید ستادن، فرودآیید و او را کرسی مسازید تا وی نیز بیاساید که مانده گشته باشد (بلعمی۲، ۲/۹۴۵) ║ ق۵. بنی ضبّه یکسر بگشتند سوار / ستادند از دور کردند نظار (ربیع، ۹۲) ║ ق۶. کس آمد که دژبان این کوهسار / ستاده‌ست بر در به امید بار (نظامی۷، ۳۳۳) ║ ق۸. فرامرز را گفت دستان کجاست / ستادن مر او را بر آنجا چراست (شمس‌الدین کوسج، ۲۰۶) ║ ق۹. وآن تشنه‌جگر ستاده از دور / بر آب نظر نهاده از دور (جامی۳، ۲/۳۳۷) ║ ق۹؟. دگر ره بیامد به میدان ستاد / چو رعد بهاری یک آوازه داد (مادح، ۱۶۶) ║ ق۱۰. به انتظار قاصد کورباطن مذکور در خارج آن کوی ساعتی ستادم (محتشم، ۲/۱۴۶۴) ║ ق۱۱. چند روزی اگر در مشهد مقدس توقف افتد، آن مردم در هرات سامان و سرانجام ضروری حسب‌المدعا خواهند نمود و چون ما در اینجا ستاده‌ایم مردم دل قوی دارند و پروای سامان و سرانجام خود ندارند (محمود افوشته‌ای، ۴۲۴) ║ ق۱۲. طفلان سنگ بر کف دیوانه‌جو نشاط / بر در ستاده بیهده منشین دگر به کاخ (نشاط، ۸۲) ║ ق۱۳. باری ز ره نیامده بر در ستاد و گفت / بگشای چشم و آینهٔ چهر من ببین (قاآنی، ۷۰۳) ║ ق۱۴. نه دگر کس ز قفای تو فتد در کوچه / نه دگر کس به هوای تو ستد در معبر (ایرج میرزا، ۲۱)
۲. ← ایستادن۱۲.
ق۵. به هم دختر و مادر زشت‌رای / ستادند پیشش پرستش‌نمای (اسدی۳، ۲۶۰) ║ ق۶. انطاکی گفت در معنی آیت، که هرکه بترسد از ستادن به شمارگاه کاری کند که بشاید عرضه کردن بر خدای عز و جل (ابونصر خانقاهی، ۱۶۴) ║ ق۷. ستاده‌ام به غلامی گرم قبول کنی / وگر بخواهی کفش غلام برگیرم (سعدی۳، ۴۸۸) ║ ق۸. بیا ساقی که ما در می فتادیم / به خدمت پیش میخواران ستادیم (امیر خسرو۴، ۵۸۳) ║ ق۹. هول روز شمار در پیش است / وای آن کو نه آخراندیش است ـ
یاد کن از مواقف عرصات / وز ستادن خجل میان عصات (جامی۳، ۱/۳۰۱) ║ ق۱۰. جمعی از نوکران عین‌القضاة ستاده بودند (واصفی، ۲/۲۵۸) ║ ق۱۱. گرفته مجلسیان شهش یمین و یسار / ستاده پیش و پسش دولت جدید و قدیم (سنجر کاشی، ۳۴۶) ║ ق۱۲. نشسته یار و به‌پیشش ستاده من حیران / چو پیش خواجۀ بدخو گناهکار عبید (نشاط، ۲۱۰) ║ ق۱۳. تو بنشین شادکام کز قِبَل بندگی / زادۀ فغفور چین پیش تو خواهد ستاد (سروش، ۱/۹۱) ║ ق۱۴. کسان که در بر شه داشتند اذن جلوس / غلام‌وار ستادند نزد آن جبار (اعتمادالسلطنه۱، ۴۰۶) ║ ۱۳۳۰ش. فزود آب روی دین ز خاک تیممش / خیال رخش به چرخ گذر کرد و انجمش / ستادند پیش او چو آیینه‌دارها (بهار، ۱/۱۸۸) ║ ۱۳۶۰ش. ملوسکی است کلفتم جوانکی است نوکرم / یکی نشسته در برم یکی ستاده بر درم (حالت۱، ۴۷۱)
۳. ← ایستادن۳.
ق۵. چنان دید دریا ز بس موج گیر / که بر هم زدی گیتی از رستخیز ... ز شبگیر تا نیم‌شب در خروش / دریدی همی چرخ را موج گوش - ستادی گه نیم‌شب چون زمین / بُدی تا سپیده‌دمان هم‌چنین (اسدی۳، ۳۰۹) ║ ق۶. آب روان ممدّ حیات است و چون ستاد / یک جا ز حد زیاده، دهد طعم جانگزا (نظامی۱، ۲۱۸) ║ ق۸. آب چشمم از ستادن فارغ است / باد اگر زنجیرش اندر پا کند (امیر خسرو۴، ۳۷۴) ║ ق۹. سرشکم که هرگز ستادن نداند / چو با خاک پایش رسیده ستاده (جامی۱، ۱/۷۳۵) ║ همانا کز آن عارض، آب لطافت / تراویده زیر زنخدان ستاده (جامی۱، ۲/۶۴۳) ║ ق۱۰. ور به سیلاب روان گوید بایست / خشک بر جای خودش باید ستاد (محتشم، ۲/۱۵۶۲) ║ ق۱۱. چون نگردد آب جان‌ها تیره در زندان جسم؟ / رنگ می‌گرداند از یک‌جا ستادن آب‌ها (صائب، ۱/۱۵۴) ║ ق۱۲. چو عزم تیر هوایی کند به روی هوا / ستد چو نعلبکی آفتاب از دوران (نجیب کاشانی، ۵۴۸) ║ ق۱۳. نه از باد شد شاخ طوبی نوان / ستادند خوش آب‌های روان (سروش، ۲/۸۵۲) ║ پذیره سوی کاروان شد چو باد / چو نزدیک پیغمبر آمد ستاد (سروش، ۲/۹۶۲) ║ ۱۳۶۰ش. اتومبیل دولتی به شب میان رهگذر / ستاده است و شوفرش نشسته پای آن پکر (حالت۱، ۴۶۷)
۴. (معمولاً با حرف اضافۀ اندر، به، در) ← ایستادن۴.
ق۵. سپهدار مهراج و چندین گروه / ستادند نظاره‌شان گرد کوه (اسدی۳، ۱۱۹) ║ ق۶. زنگی زلف و خال هندورنگ / هردو بر یک طرف ستاده به جنگ (نظامی۵، ۱۴۸) ║ ق۷. ستادند از هر دو رویه به جنگ / روان گشت اندر میان تیر و سنگ (حکیم زجاجی: همایون نامه، ۲/۸۲۴) ║ ق۸. ابر و باران و من و یار ستاده به وداع / من جدا گریه‌کنان ابر جدا یار جدا (امیر خسرو۴، ۳۳) ║ ق۹. هردو به وداع هم ستادند / وز درد ز دیده خون گشادند (جامی۳، ۲/۳۳۲) ║ ق۱۳. از آنجا سوی مسجد فتح رفت / صحابه به کندن ستادند تفت (سروش، ۲/۱۲۱۲) ║ ق۱۴. شبان و روزان در کار خلق و طاعت حق / چنان ستاده که نشناخته‌ست پای از سر (ادیب‌الممالک، ۲/۲۵۹) ║ ۱۳۳۰ش. بعدِ او سلطان حسین اندر جهان‌داری ستاد / لیک از نابخردی در پنجۀ افغان فتاد (بهار، ۱/۸۰)
۵. ← ایستادن۱.
ق۵. تا ستاده‌است از دو چشمش برنباید داشت چشم / تا نشسته‌است از دو لعلش برنشاید داشت لب (فرّخی، ۵) ║ ق۶. هرجا که نشستی او نشستند / آنجا که ستاد حلقه بستند (نظامی۴، ۳۱۲) ║ ق۷. برسر عرض نوبهار از در آفرینشت / لاله نشسته با سپهر بید ستاده با نجک (لویکی، ۱۸۱) ║ ق۸. نشسته سبزه زین سو پای‌دربند / ستاده سرو از آن سو جانب راست (امیر خسرو۴، ۹۹) ║ ق۹. ستاده سرو سهی در قیام بر یک پا / بنفشه برده سر اندر سجود چون ابرار (عبدالرزاق سمرقندی، ۲/۴۹۲) ║ ق۱۰. میر ... تکیه بر عصای زده، ستاده و به رسم ساچیق طبَق‌های پر زر درپیش نهاده (واصفی، ۲/۱۴۹) ║ ق۱۱. بوَد مشکل ستادن بر من زار / چو برگ کاه بی امداد دیوار (قدسی، ۸۱۶) ║ ق۱۲. برد ز جای خود مرا جلوه‌کنان ستادنش / بست زبان شکوه‌ام لب به سخن گشادنش (سیّدا، ۱۳۷) ║ ق۱۳. ساقی چه نشسته‌ستی برخیز و بده می / مطرب چه ستاده‌ستی بنشین و بزن راه (قاآنی، ۷۳۶)
۶. ← ایستادن۶.
ق۵. که دانست کاندر هوا بی ستونی / ستاده‌است دریا و کوه و بیابان (ناصر خسرو۱، ۱/۸۳) ║ ق۶. سمع تو بدوست قبضه‌کردار / نور بصرت زبانه‌آثار - شم هست عمودِ راستِ خانه / چون شمع ستاده در میانه (بردسیری، ۲۸) ║ ق۷. ستاده هفت فلک بر فراز یکدیگر / ز شخص معنی تو بیش تا کمر نرسند (کمال‌الدین اصفهانی، ۵۲۱) ║ ق۱۰. اگر سیماب باریدی چو باران / ستادی بر سنان نیزه‌داران (قاضی میر احمد۱، ۱/۱۰۸) ║ ق۱۱. بوَد چار دیوارت از چارسو / ستاده چهارآینه روبرو (کلیم، ۱۳۹)
۷. ← ایستادن۲۴.
ق۵. میان مردمان عیسی و مردمان حمزه حرب‌ها بسیار افتاد. کار عیسی راست ستاده (گردیزی، ۱۳۲)
۸. (معمولاً به همراه جملۀ ربطی) ← ایستادن۱۰.
ق۶. ستاده انبیا و مرسلینند / که تا امشب جمالت را به‌بینند (عطّار۵، ۱۵) ║ ق۷. کلیم‌وار دوصد عاشقند اَرْنی‌گوی / ستاده تا تو دهی عرضه رخ تجلی را (فرید احول، ۳) ║ ق۹. خدنگ او به کمان جفت و من ستاده که تا کی / به سینه راحتم از زخم آن خدنگ درآید (جامی۱، ۲/۵۳۷) ║ ق۱۱. ز دیر رفتن ایام او مباش ملول / ستاده تا که ستانَد برات خلق تمام (واعظ، ۵۰۰) ║ ق۱۳. ستاده مالک با بند آتشین تا او / که را بگوید گیر و که را بگوید دار (سروش، ۱/۳۰۷) ║ ق۱۴. رسیدند دیدند کان پیر راه / میان نماز است شد دیرگاه - که او بود سرگرم راز و نیاز / ستادند تا شد برون از نماز (محمد هیدجی: دیوان حکیم هیدجی، ۷۹)
۹. ← ایستادن۳۳.
ق۸. تا هوس بُد زیستن دل را همی گفتم مخوان / چون ز جان برخاستم بگذار تا می‌خوانَدش - چون ستاده بهر رفتن دین و دل بیگانه خواه / غیرتی هم نیست کز دست صبا می‌خوانَدش (امیر خسرو۴، ۵۲۶) ║ ق۸؟. کشیدند بر مرکبان تنگ تنگ / سواره ستادند بر عزم جنگ (بانوگشسب‌نامه، ۸۸) ║ ق۹؟. دلیران همه خاک پای تواَند / ستاده به فرمان و رای تواَند (مادح، ۱۰۴) ║ ق۱۰. من هرگز به آزار دل موری نکوشیده‌ام، اگر به دیت راضی شوید به جان ستاده‌ام (واصفی، ۲/۱۶۴) ║ ق۱۴. گر به قطار بندگان راه دهی ستاده‌ام / ور به کمان ابروان تیر زنی نشانه‌ام (فرهنگ شیرازی: حسن فسایی، ۲/۱۰۱۴)
۱۰. (معمولاً با حرف اضافۀ بر سرِ، به سرِ، پیشِ) ← ایستادن۱۷.
ق۹. شهش گفت تا بر سر آن سپاه / ستاد از گه شام تا صبحگاه (شرفالدین یزدی، ۱/۷۷۴) ║ ق۱۰. قرض‌خواه مانند سایه سر در پی من نهاده بوده و هرکجا می‌نشستم چون بخت سیاه پیش من ستاده، تشدد می‌نمودند (واصفی، ۱/۷۵) ║ ۱۳۲۶ش. به سرم ستاده چو قاتلی که کشیده تیغ خود از کمر / دل خوی طپیده چو بسملی که به خون خود زده دست و پا (تقی دانش، ۲/۱۲۹)
۱۱. (با حرف اضافۀ به‌پیشِ، پیشِ) ← ایستادن۳۱.
ق۹. کآن پی‌سپر سپاه اندوه / در سیل بلا ستاده چون کوه (جامی۳، ۲/۲۹۱) ║ ق۱۰. ما دردپرور غم عشقیم اگر ترا / دل داده‌ایم پیش جفا هم ستاده‌ایم (اهلی، ۲۸۳) ║ ق۱۱. تو ستاده به‌پیش حملۀ گرگ / به تعجب ز دور خرد و بزرگ (خنجربیگ: بداؤنی، ۳/۱۵۶) ║ ق۱۲. دلیران ستادند پاکرده سخت / ستادن درآموخت ز ایشان درخت (عبدالنبی بهبهانی ؟، ۴۶)
۱۲. ← ایستادن۱۶.
ق۹. شد بنای این تن خاکی خراب از آب چشم / چون ستاده‌ست این بنای خاک با چندین خراب (آذری، ۱۲۱)
۱۳. ← ایستادن۱۵.
ق۱۰. ستادند گُردان آهن‌کلاه / چو سد سکندر در آن رزم‌گاه (روملو، ۱/۱۴۴) ║ سنان‌ها به هر سو در آن رستخیز / به طعن دلیران زبان کرده تیز ... ستادند شیران مردم‌شکار /فشردند پای شکوه استوار (محمدقاسم قاسمی گنابادی: شاه‌اسماعیل‌نامه، فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ ۱۳۸۷ش) ║ ۱۳۳۰ش. به شهر تبریز اندر بساط داراگیر / سپاه دشمن از هر کرانه زورآور ـ ستاده تنها ستارخان و باقرخان / به‌سانِ رستم دستان و طوس بن نوذر (بهار، ۱/۱۶۶)
۱۴. ← ایستادن۳۰.
ق۱۱. جمعی که در مقام توکل ستاده‌اند / در برگ‌ریز شِکْوه ز جوش ثمر کنند (صائب، ۴/۲۰۳۱) ║ ق۱۳؟. قرابت است مرا با حمیده مادر تو / مرا حمیت خویشی دوانده بر سر تو - حسین ستاده چنین بی‌کسی و بی‌یاری / دگر چرا ز حسین دست برنمی‌داری (شهیدی، ۵۰۴)
۱۵. ← ایستادن۲۹.
ق۱۲. افتاده‌ایم از آنکه چو آتش عَلَم شویم / میدان کشد برای ستادن نشستِ ما (تأثیر، ۲۶۳)