ابه

وضعیت: «تأییدشده»
ابه ‎ob(b)e‎ [گونۀ دیگر: اوبا، اوبه، حبه؛ <از ترکی oba>]
(اسم) ۱. محل اقامت کوچ‌نشینان، به‌ویژه درمیان ترکمن‌ها، متشکل از تعدادی چادر یا آلاچیق.
ق۱۱. کپک ‌سلطان، چون شنید که دیوسلطان قصد کشتن او دارد، برخاسته روانۀ ابۀ خود شدند (عالم‌آرا۲، ۲۳) ║ ق۱۳. سوارۀ الامان ترکمان فرار کرده، رو به ابه‌های خویش می‌رفتند (ایران۱، ۲‏/۹۰۵‏) ║ ق۱۴. سواری از ابۀ دیگر بیامد و مادیان مرا بیاورد (خسروی۳، ۱۹۵) ║ ۱۳۵۸ش. چونّی در همان‌جا ماند، دختر چوپان به ‌زنی گرفت و ابه یا آبادی بزرگ ایری‌بوغوز را بنا نهاد (ابراهیمی۱، ۱‏/۱۲‏) ║ ۱۳۷۰ش. در کنارش ترکمنی ... شلاق به‌دست در میدانچۀ ابه ایستاده‌است (میرکاظمی، ۳۴۴)
۲. واحدی اجتماعی در میان ترکمن‌ها، کوچک‌تر از طایفه، متشکل از چند خانوار که مرتع مشترک دارند و با یکدیگر کوچ می‌کنند.
۱۳۰۸ش. ترکمان‌ها به ما شبیخون زدند ... دست‌های ما را به پشت بستند ... سربازها را به ابه‌ها می‌فروختند (حجازی۱، ۵۶) ║ ۱۳۷۰ش. از پی‌اش سوارانِ هم‌طایفه و ابه‌های دیگر لنگ و لنگان بودند (میرکاظمی، ۴) ║ ۱۳۸۰ش. پدر نقش اصلی را در خانوادۀ ترکمن به‌عهده داشت و هنوز دارد. این نقش در گروه‌های بزرگ ترکمن یعنی ابه، طایفه، قبیله و ایل وجود داشت (حافظ‌ نیا ـ پیردشتی: مجلهٔ دانشکدۀ ادبیات اصفهان، ش۳۰و۳۱‏/۷۹‏)
۳. نوعی چادر معمولاً گِرد، با پوشش نمد که به‌ویژه ترکمن‌ها در آن زندگی می‌کنند.
۱۳۶۲ش. گل‌محمد از خواب می‌پرد ... و از ابۀ کوچکشان بیرون می‌زند (دولت‌آبادی۱، ۵‏/۱۴۲۴‏) ║ ۱۳۶۷ش. من و اصلان مجبور شدیم پیش از غروب آفتاب ابۀ داماد را ترک کنیم (کوشان۲، ۶۴) ║ ۱۳۶۹ش. در آن نور ابه‌اش را دیدم ... عکسش را در لباس نظامی و کودکش را که در باریکۀ نور روی جاجیم بازی می‌کرد (مجابی۲، ۱۶۶)
ترکیبات: ایل‌وابه