وضعیت: «تأییدشده»
اتقان etqân [<عربی>]
(اسم) ۱. محکم و استوار کردن کاری یا چیزی.
ق۶. الذی احسن کلّ شیء خلقه ... مراد به احسان احکام و اتقان است، چه در خلقی بعضی آن است که صورت نکو ندارد، جز آن است که محکم و متقن است به‌حسب مصلحت (ابوالفتوح، ۱۵/۳۱۳) ║ ق۷. صوارم عزیمت و نبال صریمت را به نفوذ رسانیدند، سنان اسنان را آب دادند و عنان اتقان عزم را تاب (وراوینی، ۱/۴۰۷) ║ ق۸. جناب جنت‌مآبش ... جملگی اوقات خود را به ... اِحکام ارکان اَحکام و اتقان بنیان اسلام ... مصروف داشت (شمس‌الدین آملی، ۱/۸) ║ ق۱۰. کسی ... در بحث و اتقانِ سخن و آرایش آن، قوّت مجادله با متفلسفان ندارد (خنجی۲، ۹۳) ║ ق۱۱. از جانب خواندگار به مطارحۀ بساط مصالحه و اتقان اساس مهاونه، سمت رخصت و اجازت داشت (محمود افوشته‌ای، ۳۴۰) ║ ق۱۴. سپاس بی‌قیاس یزدانی را سزاست که ازفرط بخشندگی و بنده‌نوازی ثناخوان را از جانب ... شهریار ... مأمور و در اتقان علایق اتحاد و جامعیت معنوی که میان دولتین ... بر دوام است موفقم فرمود (اختر، ۴/۳۳۲۰)
۲. اطمینان قطعی یا آگاهی کامل از امری یا مطلبی.
ق۶. خواجه مظفر اسفزاری ... مردی بوده‌است که از هندسه بهره‌ای داشته‌است و در علم‌های دیگر اتقانی نداشته‌است (ابن سهلان، ۱۸) ║ ق۷. علم خواندن بی تحقیق و اتقان بسیار زیان‌کارتر از ناخواندن است (مؤید خوارزمی، ۱/۱۷۷) ║ ق۸. هرمس را با کمال معرفت و اتقان او در این صنعت یازده نوبت در عمل خطا واقع شد (شمس‌الدین آملی، ۳/۱۵۸) ║ ق۹. آیت را دلیل است بر آنکه هیچکس را روا نیست که از او حکمی از احکام شریعت پرسند که ... وی سخنی گوید در «یجوز» و «لایجوز» آن؛ الا بعد از اتقان و ایقان و احتیاطی تمام (ابوالمحاسن جرجانی، ۴/۱۸۵) ║ این کلمه آن روز به‌جهت قوّت دل و استظهار طاهر گفتم و فالی زدم نه آنکه این لفظ ازسر اتقانی و بصیرتی بود (عقیلی، ۷۶) ║ ق۱۱. چگونه منکر علمی تواند شد علی‌الاطلاق که یک سبع از سبع‌المثانی است که مبنای اتقان و ایمان و ایقان بر آن است (بداؤنی، ۲/۲)
۳. استحکام و استواری کاری یا چیزی.
ق۷. آنچ در عالم است از نظام و اتقان دلالت می‌کند بر آنک هیچ خیری نیست در امکان الّا که متعلق شود به آن علم خالق واحد (قطب‌الدین شیرازی، ۵/۱۱۳) ║ ق۸. زنبوران عسل ... منازل خویش را طبقه‌های مستدیر می‌سازند ... که در وی اتقان صنعت و احکام بنیاد زیادت است (زنگی بخاری۱، ۱۹۰) ║ ق۹. تفکر ... نوع دوم، اندیشه کردن است در لطافت و ظرافت مصنوعات حق و اتقان و متانت آن (محمد تبادکانی، ۱۱۳) ║ ق۱۱. عنان سرانجام امور خواص و عوام آن محال خیرانجام را به قبضۀ اقتدار آن امارت‌شعار دهند که هرآیینه مزید متانت بنیان محبت و صداقت و اتقان بنای اعتقاد و ایقان خواهد بود (محمود افوشته‌ای، ۳۸۴) ║ ق۱۴. پل منجیل را حسب الشارۀ العلیۀ حاج ملا رفیع مجتهد ... با نهایت اتقان بنیاد و بنیان کرد (اعتمادالسلطنه، ۱/۱۰۶) ║ ۱۳۶۸ش. رفعت و اتقان و عظمت بنا وجود نقصی را که در آن هست نفی نمی‌کند (زرّین‌کوب۲، ۱۱۴)
۴. صحّت و دقت.
۱۳۴۴ش. به نظر من درمیانِ این‌همه نظریات، چیزی که آن را بتوان به‌خاطر صحت و اتقانش برگزید خیلی کم است (زریاب، ۴۲۰) ║ ۱۳۶۸ش. شیوه و روش درست و دقیقی هم که استاد در تهیۀ نسخ قدیم و اصیل و مقابله و تصحیح آن‌ها به کار برده‌اند خود در حد دقت و اتقان است (زرّین‌کوب۲، ۶۵۷)
اتقان صنع
(برگرفته از قرآن) اعتقاد به کامل بودن آفرینش به گونه‌ای که بهتر از آن ممکن نباشد.
۱۳۴۰ش. عطار با این شوریدگان سروکار و ارتباط دیگری دارد و هرجا می‌خواهد ... بر نظام آفرینش و اتقان صنع خرده بگیرد ... پایِ این هشیارسران دیوانه‌شکل ابله‌دیدار را به‌میان می‌کشد (فروزانفر، ۵۵) ║ ۱۳۵۳ش. طرح مسئلۀ وجود شرور را بهانه‌ای می‌کرده‌اند برای نفی اتقان صنع و ردّ تدبیر و حکمت و وجود صانع (زرّین‌کوب، ۱۲۵) ║ در ردّ شبهات زنادقه... غالباً به اتقان صنع و کمال خلقت استدلال و استناد کرده‌اند (زرّین‌کوب، ۱۲۶)
اتقان کردن
۱. (درمورد مطلبی) درک کردن آن و بر آن وقوف کامل پیدا کردن.
ق۷. اگر من در این علم‌های ظاهر شروع کردمی، تا یک درس را اتقان نکردمی، به دیگری شروع نکردمی (شمس تبریزی، ۱/۱۳۷)
۲. محکم و استوار کردن چیزی.
ق۸. آن پادشاه فرخنده‌بخت مسعود‌طالع، که کیوان در میزان، اتقان ارکان بیت‌السلطان او می‌کند و برجیس بی‌تلبیس سجلّ تملک ممالک ربع مسکون به نام همایون او می‌بندد ... وارث سریر سلطانی و والی تاج و نگین جهانبانی گشت (رشید‌الدین فضل الله۱۳، ۱/۳)
اتقان نمودن
⇅ اتقان کردن۲.
ق۱۲. در مداحتی شناسایی یزدان ... تکمیل جوهر نفس و اتقان ایقان نموده با سُلَّه تسلیم بر غرفات عرفان و شرف شرف درآیند (مهدی استرآبادی، ۱۳)