عصیانی

وضعیت: «در حال ویراستاری»
عصیانی ‎osyâni, es-‎
(صفت) ۱. (درمورد چیزی) که از جنسِ گناه و نافرمانی از احکام الهی و دینی باشد؛ آلوده به گناه (عصیان معنای۳).
ق۱۱. هر آن‌که دوخت به قد نماز جامۀ شید/ چو بی‌نماز بُوَد در لباس عصیانی (فوقی، ۸۳) ║ به صد هزار گنه، میهمان عفو توام/ بشو ز روی امیدم غبارِ عصیانی (قدسی، ۲۱۸) ║ ق۱۲. به طوف بحر رحمت می‌برم خاشاک عصیانی/ هجوم اشک اگر نبْوَد عرق سیلاب می‌گردد (بیدل، ۲‏/۵۳‏)
۲. (درمورد آب رودخانه و دریا) که از حالت و حرکت طبیعی خود خارج شده و خروشان و متلاطم باشد (عصیان معنای۱۴).
۱۳۴۸ش. دریا، که رود کف‌آلودۀ خشمگینِ عصیانیِ شتابنده را در آستانۀ خویش ... می‌بیند، به‌ پاسِ این‌همه مهر ... لب‌های پارسای خویش را از لبۀ ساحل به‌ سوی وی پیش می‌آورد (شریعتی، ۴۸۰) ║ با تازیانۀ یقین بر ... امواج عصیانی این دریای طوفان‌زده چندان نواختم که از درد و داغ اشک‌آمیزی که در التماس‌های آمرانه‌ام یافتم، یقین کردم که ... این انفجارهای دیوانه فروخواهدخفت و چنین شد (شریعتی، ۴۸۷)
۳. (درمورد کسی) (که به قوانین موجودِ اجتماعی، سیاسی، مذهبی و فرهنگی) اعتراض دارد و از آن‌ها نافرمانی می‌کند (عصیان معنای ۱۵) (عصیان‌گر معنای ۲).
۱۳۴۹ش. آناتول‌ فرانس در کتاب «عصیان فرشتگان» از زبانِ یک فرشتۀ عصیانی کلامی دارد که شباهت بسیار با سه بیت نظامی ... دارد. او نیز آرزو می کند که با یک نارنجک این دنیای سرتاپا جور و ستم و نابرابری سرنگون و معدوم گردد (جمالزاده۷، ۱۷) ║ ۱۳۷۸ش. طبع تند و عصیانی «عشقی» و عطش سوزنده‌ای که برای کارهای سیاسی و اجتماعی داشت و سرانجام نیز به خاک‌ و خون غلتانید، مانع از آن شد که این جوان پرشور، هنر شاعریش را کمال بخشد (نادرپور، ۳۶)