بی‌علاج

وضعیت: «در حال ویراستاری»
بی‌علاج ‎bi’alâj‎
۱. ← لاعلاج‏‌دو‌. ۲.
ق۶. #از جعفر بن محمد الصادق رض پرسیدند که: ما مَعْنی اُلْعِشْقِ؟ بنگر که چه جواب داده‌است. احسنت! ... هیچ زفان به بیان آن نرسد، و هیچ بیان به عیان آن نرسد. ای درد بی‌درمان! و ای بیمار بی‌علاج! و ای آتش بی‌دود! و ای بی‌صفتی که هرکه وصّافی تو کند جز به عجز و خجلت بازنگردد! (ژنده‌پیل۱، ۲۱۱) ║ ق۸. مداوای زاهد چه سود ای حکیم/ که شخصی‌ست بس ناخوش و بی‌علاج (کمال خجندی، ۱‏/۳۰۰‏) ║ ق۹. شب هنگام ضیف حُما در حِمای ساحت بدن میهمان شد. میهمانی بی‌حمایت و میزبانی بی‌رعایت. میهمان چه؛ محصلی گرم‌مزاج که از او لرزه بر اندام افتادی، ترکی بی‌علاج که یک نفس آرام ندادی (خنجی۳، ۴۱۷) ║ ق۱۰. درمانده‌ام به درد دل بی‌علاج خویش/ وز بدمزاجی دل کودک‌مزاج خویش (وحشی، ۱۰۱) ║ ق۱۴. ماحضر هرچه غیراز قند و چایی بود طعمۀ شیر یعنی لقمۀ درویش بی‌پیر گردید. خیال کردم بیچاره یقین مبتلای مرض بی‌علاج دولاب است (مرضی است که از ادرار مریض شکر زیاد تجزیه می‌شود) (طالبوف۱، ۸۰)
۲. ← لاعلاج‏‌دو‌. ۳.
ق۱۱. از امر ناگزیر و کار بی‌علاج که به وقوع آمده او را از اندوه و ملال بازآورده، رستم متوجه سیستان شد و زال و زواره و اولاد رستم مثل فرامرز همه شرایط سوگواری به جای آوردند (ملکشاه، ۲۹) ║ ۱۳۴۵ش. #همین که قهرمان داستان، امیرارسلان، گاه خطا می‌کند و گرفتار می‌شود یعنی رویین‌تن و همیشه کامروا نیست. از یک طرف داستان را زنده‌تر و گیراتر دارد و از طرف دیگر سبب می‌گردد وقایع دیگر پیش آید و داستان ادامه یابد. از این‌گونه است نیایش او در تنگناهای بی‌علاج (یوسفی، ۲‏/۱۵‏) ║ ۱۳۷۷ش. حالا گریگوری می‌توانست از نامردی که زندگیش به‌ دست او هر رنگ‌وجلایی را که داشت ازک ف داد و شور و نشاط زنده و جوشان گذشته‌اش را به دلهرۀ سوزان بی‌علاجی تبدیل کرد و به‌صورتِ لتۀ حیضی دورش انداخت با لذت عمیقی تقاص بگیرد (شاملو۱، ۲‏/۷۸۰‏)
۳. ← لاعلاج‏‌یک‌..
ق۱۱. اگر از قایلان نبوت باشد، پس هم‌چنان‌که گویندگان نبوت با هم بحث و مناظره می‌کنند، ما را هم در اثبات این مطلب خاص آن‌چنان با او بحث باید کرد و اگر اصلاً معتقد نبوت نباشد، پس ما را باید آن‌چنان بحث کرد که گویندۀ نبوت بحث به کافر مطلق می‌کند و این پسندیده افتاد. پادری بی‌علاج گفت: من لفظ مسلمان نمی‌دانم. این‌قدر می‌گویم که عیسوی‌ام و دین انجیل دارم (عبدالستار لاهوری، ۷۱) ║ تا دوسه قرن به این بگذشت جمعی از اعراب از این معنی واقف شده، بی‌علاج اولاد هامون به‌جانبِ دارالمرز شتافته، اولاد کیخسرو به دزهفتقواد که به بم کرمان مشهور است رفتند (ملکشاه، ۵۶) ║ دیدیم که جهازهای شتر گذاشتند و سیصد نفر تفنگچی خوافی و ثمودی و نهی که با ایشان بود، در پس جهازها ما را و مردم ما را به تفنگ گرفتند. بی‌علاج، به‌جانبِ جزیره که قریب یک تیرانداز بود، به حرکت آمدیم (ملکشاه، ۳۴۷) ║ ما را به خاطر رسید اهل قلعه ما را رسوا کردند. مبادا اوزبک در پای قلعه باشد و سر در پای ما نهد و ما را فرصت رفتن قلعۀ ترقون نشود. بی‌علاج همه سوار شدیم و متوجه قلعه شدیم. از دیدن سواران نگاهبانان قلعه، بانگ کردند که اینک سواران به قلعه رو نهاده‌اند (ملکشاه، ۳۷۲)
۴. ← لاعلاج‏‌دو‌. ۱.
ق۱۱. #آن حضرت به‌واسطۀ نگاه‌داشت خاطر جمهور بی‌علاج شده، به آن صوب توجّه فرمودند و بلخ گرفته را از بی‌اتّفاقی ارباب نفاق همچنان گذاشتند (علّامی، ۱‏/۴۲۶‏)