وضعیت: «در حال تأیید»
رفع‌القلم rofe’alqalam(o), raf’olqalam
(اسم) ۱. معاف شدن از وظایف شرعی و عرفی و قانونی؛ و گاه کنایه از کسی که از این نوع وظایف معاف است و کارهای او مجازات و بازخواستی به دنبال ندارد ؛ قس: حدیث رفع قلم ۲؛ رفع قلم(برگرفته از روایتی که از جمله به این صورت آمده است: رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلاَثَةٍ؛ عَنِ النَّائِمِ حَتَّی یَسْتَیْقِظَ، وَعَنِ الصَّبِیِّ حَتَّی یَحْتَلِمَ، وَعَنِ الْمَجْنُونِ حَتَّی یَعْقِلَ).
۱۳۶۰ش. در آن شب‌ها و روزها که کارناوال دارند به قول خودشان رفع‌القلم هستند، یعنی قلم تکلیف و نوشتن اعمال آن شب برداشته شده‌است ... این کارها بعضی‌هایش گناه است، بعضی‌هایش مشروع نیست. می‌گویند در این شب رُفعَ القلم است؛ در این شب قلم نوشتن اعمال برداشته شده‌است (محمد بهشتی: در مکتب قرآن: سلسله درس‌گفتارهای تفسیری، ۲/۱۱۸؛ روزنه، ۱۴۰۰ش.) ║ ۱۳۷۶ش. بچه را تعزیر می‌کنند، با اینکه رفع‌القلم است و عملش حرام نیست و یا دیوانگان (محمدحسن مرعشی شوشتری: دیدگاه‌های نو در حقوق کیفری اسلام، ۱/۲۰۴؛ میزان، ۱۳۷۶ش.)
۲. (به اعتقاد برخی شیعیان) برداشته شدن قلم حساب و کتاب از اهل تشیع در ایامی از ربیع‌الاول که در نتیجهٔ آن گناهی بر ایشان ثبت نمی‌شود (برگرفته از روایتی طولانی که در بخشی از آن آمده است: «وَ أَمَرْتُ اَلْکِرَامَ اَلْکَاتِبِینَ أَنْ یَرْفَعُوا اَلْقَلَمَ عَنِ اَلْخَلْقِ فِی ذَلِکَ اَلْیَوْمِ، وَ لاَ یَکْتُبُونَ شَیْئاً مِنْ خَطَایَاهُمْ کَرَامَةً لَکَ وَ لِوَصِیِّکَ». این روز را «فرحة الزهرا»، «عید الزهرا»، «عید رفع القلم»، «غدیر دوم» و ... نیز نامیده‌اند).
۱۳۵۸ش. بعضی دیگر در اثر اغوای عده‌ای در زیر سِتاری دینی احیاناً اباحی می‌شوند و رفع تکلیف از خود می‌کنند که خود احیاناً نمی‌دانند ... [از جمله] آنان که گفتند در ایام عید الزهرا سه شبانه‌روز رفع‌القلم است (مرتضی مطهری: یادداشت‌های استاد مطهری، ۶/۳۷۷؛ صدرا، ۱۳۷۸ش.) ║ ۱۳۷۱ش. این ماه از روز اولش برای دوازده‌امامی‌های متعصب و شیعیان دوآتشۀ از علی مسلمان‌تر، عید رفع‌القلم به‌حساب می‌آمد (شهری۱، ۳/۱۱)