فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ابتدایی

وضعیت: «تأییدشده»
ابتدایی ‎ebtedâyi- ,ʼi‎ [املای دیگر: ابتدائی؛ <← ابتدا(ء) + -ی (سازندۀ صفت/ قید)>]
‌یک‌. (صفت) ۱. (درمورد چیزی یا امری) قبل از بقیۀ چیزها یا امور دیگر یا پیش‌زمینه و مقدمۀ آن‌ها؛ مقدماتی.
ق۱۳. مقصود اصلی از اجتماع ابتدائی اعضای این جمعیت تأسیس جمعیت است و تشکیل مجلس مرکزی (اختر، ۱‏/۴۰۴‏) ║ ق۱۴. مجروحین را، بعد از معالجۀ ابتدائی، در شنتاش یک طبیب‌خانه تأسیس کرده، آنجا می‌فرستیم (مراغه‌ای، ۵۲۰) ║ ۱۳۲۱ش. قراردادهای مقدماتی ازدواج، مذاکرات ابتدائی تقسیم میراث، هم‌پیمانی‌ها و همکاری‌های حاکم با وزیر و پیشکار ... همه در خانۀ میرزا و با اطلاع و پادرمیانی او ختم می‌گردید (عبدالله مستوفی، ۱‏/۴۴۵‏) ║ ۱۳۴۷ش. اگر لازم باشد تا پی به باطن حقیقی چیزی یا کسی ببریم، باید ذات اصلی و هویت ابتدایی، یعنی مادۀ خام او، را به‌نظر آوریم (شهری۴، ۱۸۶) ║ ۱۳۸۰ش. تلاش کلی این است که با شناخت ساختارهای اجتماعی ... گام‌های ابتدایی برای تدوین یک مدل نظری در مطالعۀ تاریخی مطبوعات برداشته شود (خانیکی، ۲۷)
۲. (درمورد مردم، اقوام و مانند آن‌ها) که زندگی ساده و به دور از تمدن و مظاهر شهرنشینی دارند و متعلق به مراحل آغازین رشد جوامع بشری‌اند.
ق۱۴. از اینجا علت فرق میان پرستش اقوام ابتدائی و وحشی ... ظاهر می‌گردد (آقاخان کرمانی، ۱۳) ║ ۱۳۱۲ش. یک قسمت از پایۀ مذهب را در نزد مردمان ابتدائی ... باید جست‌وجو کرد (هدایت۸، ۱۱) ║ ۱۳۴۱ش. قبایل ابتدایی ... چیزی به نام خدا نمی‌شناسند (آموزگار، ۳۸) ║ ۱۳۸۰ش. مردم جامعه‌های ابتدایی و مردم پندارگرای جامعه‌های سنتی امروز فرق چندان زیادی میان اسطوره‌ و تاریخ نمی‌گذارند (بلوکباشی: شهیدی، ۲۷)
۳. (مجاز) ساده، معمولی و بدون پیچیدگی.
۱۳۱۶ش. گروهی از ساکنان قلعه، درحالی‌که هریک با وسائل ابتدائی مانند چوب و سنگ و بعضی ابزار و وسایل آهنین و احیاناً شمشیر و دشنه مجهز بودند، ... مدخل کوچه را مسدود کردند (مؤتمن، ۶۲۴) ║ ۱۳۴۰ش. شعور ناقص و ابتدائی من همان‌گونه عمل کرد که شعور کامل و حسابگر مردمی که سهام این بانک را خریدند (صادقی، ۱۹۲) ║ ۱۳۶۳ش. چون این هیئت وارد می‌شوند... در کلبۀ محقر یک روستایی پناه می‌گیرند، در یک اطاق تنگ، با وسائل ابتدائی (ندوشن، ۱‏/۱۸۴‏) ║ ۱۳۸۲ش. سؤالی ابتدائی دارم که به‌نظر پاسخش بدیهی است (بهنود، ۷۱)
۴. (درمورد امری) که بدون سابقه یا بدون آنکه در جواب یا واکنش به چیزی باشد، انجام ‌شود.
۱۳۴۰ش. چون در زمان ما امام (ع) غائب و نائب خاص نیز ندارد، جهاد ابتدائی ساقط است (دستغیب، ۲‏/۳۳۵‏) ║ ۱۳۵۳ش. جهاد بر دو قِسم است: ابتدائی و دفاعی (مطهری۱، ۳۱۹) ║ شهوت مرد ابتدائی و تهاجمی است و شهوت زن انفعالی و تحریکی (مطهری۲، ۱۷۵)
‌دو‌. (اسم) ۱. نخستین دورۀ آموزش رسمی در مدرسه که پیش از دورۀ راهنمایی یا متوسطه (دبیرستان) است و مدت آن در دوره‌ها و کشورهای مختلف متفاوت است (در ایران تا ۱۳۴۵ش. و از سال ۱۳۹۱ تا کنون شش سال، و از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۹۰ش. پنج سال بوده‌است).
ق۱۴. از ابتدایی شروع به تدریس حساب کنید (ا. اشرف: اصول تعلیمات، ش۶‏/۹‏) ║ ۱۳۱۱ش. توی کلاس‌های ابتدائی ... ما توی کلۀ بچه این‌طور فرومی‌کنیم که گنج قناعت از تمام معادن ... پربهاتر است (مسعود۱، ۱۱۴) ║ ۱۳۳۷ش. مطالعۀ این اثر حماسی و ملی در یک دورۀ تحصیلی، از کلاس ششم ابتدایی تا ششم دبیرستان‌های دخترانه، مجاز و ضروری گردد (پزشکزاد۴، ۱۰۳) ║ ۱۳۸۲ش. با وزارت فرهنگ قرارداد بستیم و امتیاز فروش کتاب‌های ابتدایی را گرفتیم (جعفری، ۱‏/۲۷۷‏)
۲. محکمه‌ای که در مرحلۀ اول دعاوی حقوقی و جزایی، حق رسیدگی و صدور حکم را دارد؛ دادگاه بدوی؛ محکمۀ بدایت؛ محکمۀ بدوی.
۱۳۲۱ش. یکی از رؤسای عدلیۀ آذربایجان ... به وزارتخانه پیشنهاد کرد که هیئتی از ابتدائی و استیناف از مرکز مأمور شوند تا کارهای عقب‌ماندۀ زمان ریاست ایشان را تمام کنند (عبدالله مستوفی، ۱‏/۳۴۰‏)
ترکیبات: آموزش ابتدایی؛ انسان ابتدایی؛ تقلید ابتدایی؛ جهاد ابتدایی؛ دبستان ابتدایی؛ محکمۀ ابتدایی؛ مدرسۀ ابتدایی؛ مکتب ابتدایی

معنی ابتدایی | فرهنگ جامع زبان فارسی