وضعیت: «تأییدشده»
اتسام ettesâm [<عربی>]
(اسم) ۱. (معمولاً با حرف اضافۀ به) داشتن نشان چیزی بر خود و شناخته شدن به آن.
ق۶. جزوی چند از رسائل تازی ... به دست من افتاد و مطالعت آن باعث آمد بر بحث از آن علم شریف و صنعت عزیز و بر عزیمت اشتغال بدان صنعت و اتسام بدان سمت (منتجب‌الدین بدیع، ۲) ║ اتّصاف و اتسام به مآثر و مفاخر دینی و دنیاوی از قد قدر او قاصر نیاید (منتجب‌الدین بدیع، ۶۵) ║ ق۱۲. رَقّ منشور حکمرانی آن دیار به اسم او حلۀ ارتسام و حلیۀ ارتشام و اتسام پذیرفت (مهدی استرآبادی، ۵۰۳)
۲. به دنبال اسم یا صفت می‌آید و صفت مرکب می‌سازد به معنای دارای نشان یا ویژگی‌های آن اسم یا صفت.
ق۹. پادشاه ... منازل و مراحل پیمود تا به ساحت جنّت‌اتسام قبةالاسلام بلخ نزول اقبال فرمود (اسفزاری، ۲/۱۶۴) ║ ق۱۰. اَعلام نصرت‌اتسام در ظل عنایت حضرت واجب‌اعلام از همان یورت متوجه قلعۀ خرپُرت شد (امینی هروی، ۲۷۹) ║ ق۱۱. روز‌به‌روز درجات اعتبارش رفیع‌تر می‌گشت، تا در ایام سعادت‌اتسام پادشاه فریدون‌مسند ... رایت مرتبۀ علیّه‌اش از اوج سپهر برگذشت (محمود افوشته‌ای، ۱۵۸) ║ ق۱۴. همه‌روزه مشیران و یاوران ... سلام سلامت‌اتسام شاهانه را به‌توسطِ حضرات به مجروحین عساکر نصرت‌مآثر تبلیغ می‌فرمودند (اختر، ۴/۳۳۶۷) ║ عثمان بیک ... را مأمور فرموده‌اند که سلام سعادت‌انجام اعلاحضرت ... را به عموم بندگان صداقت‌اتسام تبلیغ نموده (اختر، ۵/۳۸۸۳)
اتسام دادن
(با حرف اضافۀ به) اختصاص دادن چیزی به کسی و او را برگزیدن.
ق۸. محاویج انام را ... به ادرار و انعام و مرسوم و معیشت علی‌الدوام اختصاص و اتسام داده (ابن هندوشاه۱، ۱/جزء۱/۲۹۷)
اتسام داشتن
۱. (با حرف اضافۀ به) شناخته بودن به ویژگی یا صفتی.
ق۶. به فصاحت زبان و ملاحت گفتار و صباحت دیدار اتسام تمام دارد (بهاءالدین بغدادی، ۱۷۹) ║ ق۹. آنچه به سِمَت ارتقام [کذا] بعضی اتسام دارد، به‌سبب اطناب ... یا به‌واسطۀ ایجاز ... منسوخ و مهجور مانده (عبدالرزاق سمرقندی، ۲/۱۰۵۵) ║ قابوس ... گفت شما خدم و ممالیک اقارب ما بوده‌اید و به سمتِ عبودیت خاندان ما اتسام داشته (میرخواند، ۱/۲۴۷)
۲. نامیده شدن (در این معنا اشتقاق نادرستی از اسماست).
ق۱۰. او را به منزل عورتی که به خان جان اتسام داشت بردند (روملو، ۲/۹۰۴)
اتسام کردن
(با حرف اضافۀ به) نشان یا ویژگی‌ای را از کسی دیگر پذیرفتن و خود را به آن شناساندن.
ق۶. هرکجا عاقلی است در دنیا / به ولاء تو اتسام کند (بهاءالدین بغدادی، ۳۱۵) ║ ق۷. بزرگان جهان سمت بندگی او را التزام نمودند و به سمت خدمت او اتسام کردند (جرفادقانی، ۴۰)
اتسام یافتن
۱. (با حرف اضافۀ به) پذیرفتن نشان یا ویژگی چیزی و شناخته شدن به آن.
ق۹. چون ... ازحد کرم ... تجاوز نمود، بخششی چنان به تبذیر و اسراف اتسام و اتصاف یافت (شرف‌الدین یزدی، ۲/۱۳۳۵) ║ به ثبوت پیوسته که هرکه از زاویۀ عدم به شارع وجود قدم نهاد به داغ داهیۀ موت اتسام یافت (میرخواند، ۱/۵۹۳)
۲. (با حرف اضافۀ به) نامیده شدن (در این معنا اشتقاق نادرستی از اسماست).
ق۹. دوش قلم تیزگام آن حضرت در قطع منازل احوال صوفیۀ هر زمان، که به نفحات الانس اتسام یافته، به غایت رسید (عبدالواسع نظامی، ۱۹۵) ║ چون شجرۀ آمال زلیخا از ثمرۀ اقبال بارور گشت، حضرت خالق‌البرایا او را سه فرزند گرامی ارزانی داشت، دو پسر ... و یک دختر نیک‌اختر که به رحمه اتسام یافت (میرخواند، ۱/۲۲۹) ║ ق۱۰. آن بلده ... ، که اطراف و جوانبش سنگلاخ بود، به بصره اتسام یافت (خواندمیر۱، ۱/۴۸۲)