وضعیت: «تأییدشده»
ابتهال ebtehâl [جمع: ابتهالات؛ <عربی، اصطلاح قرآنی>]
(اسم) ۱. گریه و زاری برای پذیرفته شدن درخواست یا دعا.
ق۵. بزرگتر ایشان شمعون‌الصفا بود ... به نزدیک بتخانۀ ایشان رفت ... ساخت خدای را سجده کردن به تضرع و ابتهال و گریستن (ابواسحق نیشابوری، ۳۸۷) ║ ق۶. من چون از عدل شاه نومید شدم، به تضرع و ابتهال به درگاه ذوالجلال پناه گیرم (ظهیری، ۲۰۳) ║ ق۷. چون چنین شد ابتهال آغاز کن / ناله و تسبیح و روزه ساز کن (مولوی۲، ۱/۷۴) ║ ق۸. شمس‌الدین در اوایل حال از حضرت ملک ذوالجلال به انواع تضرع و ابتهال التماس می‌نمود (افلاکی، ۲/۶۸۳) ║ ق۹. امیر صاحب‌قران ... از حضرت او به تضرع و ابتهال نجات و خلاص طلبید (شامی، ۴۹) ║ ق۱۰. روی به قبله آورد و به دعا و تضرع و ابتهال مشغول شد (خنجی۲، ۳۷۲) ║ ق۱۱. خان احمد عرضه‌ای مشتمل بر ضراعت و ابتهال به درگاه شهریار بی‌همال فرستاد (محمود افوشته‌ای، ۶۹) ║ ق۱۲. به اتفاق آقا شریف ملاباشی به دولت عتبه‌بوسی فایز گشته، جبهه‌سای زمین تضرع و ابتهال و معذرت‌خواه صدور تقصیرات به زبان حال با صد خجالت و انفعال گردید (حسینی منشی، ۲۴۸) ║ ق۱۳. داعی ... هرگاه در وقت ابتهال و تضرع است، انگشتان را در حالت دعا به‌جانبِ راست و چپ حرکت دهد (نوری، ۱/۱۹۴) ║ ق۱۴. آن بیچارگان ... فریاد زده، شکایت به دولت‌های بزرگ عدالت‌منش اروپ برده، درنهایت تضرع و ابتهال اظهار دادخواهی می‌کنند (اختر، ۴/۲۶۲۲) ║ ۱۳۱۲ش. در تمام مدت روز و تمام مدت شب هجوم متزاید مردم، که مراسم احترام و ابتهال را در مقابل جسد شاعر بزرگ به‌جا می‌آوردند، دوام داشت (مستعان، ۱/مق:۵۷) ║ ۱۳۴۱ش. شب‌ها را با حالت تضرع و ابتهال به دعا و مناجات می‌گذرانید (حشمت مؤید: فرهنگ ایران زمین، ش۱/۳۳۵) ║ ۱۳۸۴ش. معصوم (ع) با حال ابتهال به مناجات با حضرت دوست می‌پردازد (علی اوسط خان‌جانی: اندیشۀ دینی، ش۱۵/۱۲)
۲. لعنت و نفرین کردن.
ق۵. پیغمبر علیه‌السلام ترسایان را گفت که ما ابتهال کنیم و ابتهال لعنت کردن باشد (گردیزی، ۲۱۸)
۳. آوازی بدون موسیقی که در آن آیات قرآن، دعاها و اشعار مذهبی معمولاً به زبان عربی با حالت تضرّع و زاری و لحنی حزن‌آلود خوانده می‌شود.
۱۳۸۷ش. روزی شیخ علی محمود مطلع شد که جوانی قرآن را تلاوت می‌کند و قصاید و ابتهالات را به روشی نوین ... قرائت می‌کند (نباتی _ باقری: رشدآموز قرآن، ش۲۲/۲۷) ║ ۱۳۸۸ش. مدایح و ابتهالات جاودانۀ او در رثای خاندان پیامبر علیهم‌السلام نشان از علاقۀ زایدالوصف او به این خاندان نور و پاکی دارد (اینترنت) ║ ۱۳۸۹ش. در ابتهال و تواشیح و حتی اذان به دلیل برداشته شدن قیود تجویدی ... مبتهل یا موشح یا موذن یا منشد اختیارات بیشتری از قاری قرآن دارند (احمد لیالی: رشدآموز قرآن، ش۳۰/۲۷) ║ ۱۳۹۰ش. هر مبتهل و یا گروه‌های ابتهال و تواشیح با ارائۀ اثر کامل اجرا به‌صورتِ تصویری به همراه اشعار قرائت‌شده می‌توانند در جشنواره شرکت نمایند (اینترنت)
ابتهال کردن
۱. ↑ ابتهال۲.
ق۵. پیغمبر علیه‌السلام ترسایان را گفت که ما ابتهال کنیم و ابتهال لعنت کردن باشد (گردیزی، ۲۱۸)
۲. ↑ ابتهال۱.
ق۶. چون درنگریستم، او را دیدم سر بر سجود نهاده ... همچون کسی که تضرع و ابتهال کند (نجمالدین راوندی، ۲۹) ║ ق۷. بسیار ادعیه بخواند و بسی تضرع و ابتهال کرد (دهستانی، ۱/۳۱۱)
ابتهال نمودن
↑ ابتهال۱.
ق۶. دو خصلت از خصال سفها است: ... دوم آنکه اسرار خویش به کسی گوید و از بیم ابثاث و اعلان آن او را ابتهال باید نمود و کتمان آن را به انواع منن از او اقتراح باید کرد (محمد ملطیوی۱، ۲۷۴) ║ ق۷. هردو رعیت ... زاری می‌کردند و تضرع و ابتهال می‌نمودند (فرائد السلوک، ۳۱۸) ║ ق۸. کمال ... به پای مولانا افتاده، ابتهال عظیم نمود (افلاکی، ۱/۱۵۲) ║ ق۱۰. علی‌الصباح... با دیدۀ اشک‌بار و دل سوگوار متوجه طواف آن آستان مَلَک‌مطاف گردیده ...، تضرع و ابتهال بسیار نمود (حافظ حسین، ۱/۳۸۳) ║ ق۱۱. چون به سیستان آمد ...، چندان تضرع و ابتهال نمود که به عجز منجر شد (ملکشاه، ۳۹)