فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

مکاثرت

وضعیت: «در حال ویراستاری»
مکاثرت ‎mokâserat‎ [گونۀ دیگر: مکاثره؛ املای دیگر: مکاثرة؛ فعل همایند: ساختن. کردن]
(اسم) ۱. فخرفروشی یا رقابت برای داشتن ثروت بیشتر یا جاه‌ومقام بالاتر. برتری‌جویی.
ق۶. من به کدام... جمع مکاثرت کنم با اینان (ابوالفتوح، ۱۳‏/۳۴‏) ║ مشرکان قریش و جهودان قریظه و نضیر در رسول خدا به درویشی و بی‌فرزندی به غمز می‌دیدند، و به مال و فرزندان خویش می‌نازیدند، و در آن با وی مکاثرت می‌ساختند (میبدی، ۲‏/۲۷‏) ║ ق۷. هرکه دنیای حلال طلبد برای مکاثرت و مفاخرت، خدای ـ عزوجل ـ را به خشم بیند بر خود؛ و هرکه برای بی‌نیازی از سؤال طلبد و صیانت نفْس خود، روز قیامت بیاید و روی او چون ماه شب چهارده باشد (مؤیّد خوارزمی، ۳‏/۴۶۴‏) ║ ق۹. ازین بازاستید و از خوابِ غفلت بیدار گردید و همۀ همّتِ خود را بر جمعِ مالِ دنیا و مکاثرت و مفاخرت مدارید حقّا که زود باشد که بدانید که آنچه کردید بد کردید (ابوالمحاسن جرجانی، ۱۰‏/۴۳۱‏) ║ ق۱۲. سرعسکر نیز از قارص به اظهار مُکابرت و مُکاثرت نهضت کرده به چهار فرسخی اردوی شهریار فریدون‌فرّ سخی با عزّ و فَرسَخه و شوکت مُفَرسَخه وارد گردید (مهدی استرآبادی، ۶۳۳)
۲. (درمورد چیزی) بزرگی و عظمت آن. زیاد بودن آن.
ق۶. خادم از مکاثرت آن اقبال دهشت‌افزای در اضطراب افتاد (خاقانی۲، ۲۴) ║ از... مکاثرت حوایج... خادم به‌ جان آمده‌بود (خاقانی۲، ۲۳۶)
۳. (درمقایسۀ دو چیز با هم) برتری و فزونی داشتن.
ق۱۱. اشیایی که... مجرد باشند محال است که میانِ آن‌ها مغایرت و مکاثرت باشد (خالقداد۲، ۲‏/۲۴۸‏)

معنی مکاثرت | فرهنگ جامع زبان فارسی