وضعیت: «در دست علوم انسانی»
مستشرق mostašreq [جمع: مستشرقان، مستشرقین]
(صفت) ۱. (چیزی یا کسی) که نور می‌گیرد.
ق۶. مقترف و مکتسب سعادت ابدی و مستشرق و مستضیء انوار سرمدی نفس ناطقه است (محمد ملطیوی۱، ۲۵۶) ║ ق۱۱. آفتاب اقبال ایشان از افق فیّاضیّت حضرت حق طلوع کرده و به سمت‌الرّأس افاضۀ بر ایشان رسیده و ارض هویّت ایشان به تابش خورشید عنایات حقّه دل‌گرم و مستشرق است (خداجوی ابن‌نامدار: نامۀ جام کیخسرو، ۱۱۵؛ بی‌نا، تصحیح مسعودرضا مدرسی چهاردهی، ۱۳۹۱ ش.) ║ ق۱۳. آن معانی صفات‌الله و اسماءالله‌اند که ظاهرند در این مظاهر، چون مشعل ثابتی که مجالی آن را از ظلمتکده‌ای درآرند و مستشرق شوند واحداً بعد واحد (ملاهادی سبزواری: شرح مثنوی، ۳/۴۵۳؛ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۴ ش.) ║ ۱۳۳۵ش. منتهای امر خلق بماهو خلق یعنی به وجود محدود حادث است، زیرا فعل ایجاد و احداث است و خالق و فیض و اشراق و تجلی او قدیم است و مخلوق و مستفیض و مستشرق حادث ذاتی و حدود مراتبش حادث زمانی است (الهی قمشه‌ای، ۱/۲۸۴)
۲. (کسی) که به هدف شناختن فرهنگ و تمدن مشرق‌زمین تحقیق یا فعالیّت می‌کند و معمولاً از اهالی اروپا یا آمریکاست ؛ خاورشناس؛ شرق‌شناس.
ق۱۴. یکی از مستشرقین بااطّلاع در ضمنِ تعداد علل تدنّی و انحطاط ممالک اسلامی می‌گوید... (قبالهٔ تاریخ، ۲۲۴) ║ ۱۳۱۲ش. ژان پروور ... در علوم ادبی متبحّر و تقریباً مستشرق بود (مستعان، ۱/۲۹۹) ║ ۱۳۴۳ش. مستشرقان تازه‌کار درمانده‌اند که چند درصد از تمدّن اسلامی را عواملی غیرِایرانی باید ساخته‌باشد؟ (آل‌احمد۱۱، ۷۰) ║ ۱۳۷۰ش. این حرف‌ها را از مستشرق‌های این‌جا گرفته‌ایم (گلشیری۱، ۱۳۶) ║ ۱۴۰۱ش. مثلاً‌هانری ماسه، مستشرق فرانسوی، برای همین اسمش در نمایه هست. این با زبان بی‌زبانی می‌گوید اگر می‌خواهی بفهمی هانری ماسه چه ارتباطی با دهخدا داشت برو به صفحۀ ۳۴۱ همین کتاب (احمد اخوت: جهان کتاب، ش ۳۹۶ و ۳۹۷/۹؛ آذر و اسفند ۱۴۰۱ ش.)