وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
برنجاسف berenjâs(e)f, -saf [گونۀ دیگر: برنجاسب، بلنجاسب، بلنجاسف]
(گیاه‌شناسی) گیاه علفی یک‌ساله از سردهٔ درمنه و تیرهٔ کاسنیان، با ساقه‌ای ایستاده و چوبی به ارتفاع حدود ۴۰ سانتی‌متر، برگ‌های بریده‌بریدهٔ تیز و کشیده که سطح زیرین آن پرز دارد و گل‌های کوچک به رنگ زرد که بیشتر در انتهای ساقه کنار هم می‌رویند. این گیاه در تپه‌ها و مناطق معتدل به صورت خودرو می‌روید و سرشاخه‌های گل‌دار آن کاربرد دارویی دارد ؛ ارطاماسیا؛ ارطامیسیا؛ ارطمثا؛ ارطمیثا؛ ارطمیسیا؛ برنجاسب؛ بلنجاسب؛ بلنجاسف؛ بومادران ۱؛ بوی‌مادران.
ق۵. باب هشتم در کار ماران و آن، آن است که اگر ... آن نبات را که آن را به پارسی برنجاسف گویند و به رومی ارطمیسیا {تصحیح قیاسی؛ متن: ارطمسسا} و به سریانی شواصره و خربق به پهلوی کِشته بکارند ... مار آنجا نگردد (ورزنامه، ۱۲۷) ║ ق۶. اگر قرحۀ پاک‌ناشدۀ ریم بازایستد بیمار را در آبزن می‌باید نشاند و اندر آب آن حسک و ... برنجاسف و اندکی سرگین کبوتر پختن و موضع گرده را ... به روغن چرب داشتن (جرجانی۱، ۵۱۴) ║ ق۷. برنجاسف و بلنجاسب قیصوم را گویند و قیصوم را به لغت رومی ارطمیسیا گویند (ابوبکر کاسانی، ۱/۱۲۵) ║ ق۸. برنجاسف: ... بهترین وی زرد بوَد و طبیعت وی گرم است در دوم و خشک است در آخر درجۀ اول و منفعت وی آن است که جهت صداع سرد ضماد کردن یا نطول به‌غایت نافع بوَد (حاج زین العطّار۱، ۷۸) ║ ق۱۰. بر جگر علیل از بابونه و برنجاسف و شبت از هریک هفت مثقال، ... مجموع ادویه را نیک نرم کوفته و بیخته و به آب سداب و یا به آب بادیان خمیر کرده، بر جگر باید نهاد مکرر (محمد بن محمدعبداللّه، ۴۵۴) ║ ق۱۱. برنجاسف: به فارسی بوی‌مادران نامند. نباتی است ساق‌دار قریب به زرعی و شاخ‌های او باریک و برگش ریزه و گلش مثل شبت چتردار و زرد و سفید و مایل به کبودی نیز می‌باشد (حکیم مؤمن، ۴۵) ║ ق۱۲. جثجاث: ... بخور آن جهت اسقاط مشیمه نافع و مصدع و مصلح آن هلیلۀ کابلی مقدار شربت آن تا سه درهم بدل آن برنجاسف است (عقیلی خراسانی، ۲۹۸) ║ ق۱۳. برنجاسف با عسل خوردن قاتل کرمان است و حبّ‌القرع دفع نماید (لطیف قزوینی، ۱۰۷) ║ ق۱۴. درمنۀ ترکی ۲۰ گرم، شربت برنجاسف مرکّب ۶۰ گرم، شیر ۱۲۵ گرم، صبح در خلأ معده بخورند (قوانلو - درجزینی، ۲۶۵) ║ ۱۳۳۶ش. بعد نوبت شربت‌آلات محرک می‌رسد ازقبیل برنجاسف و افسنطین و زعفران و طرخون (حسینقلی قزل‌ایاغ: کانون وکلا، ش۵۴/۱۲۶) ║ ۱۳۵۶ش. سعی کردیم که عمده‌ترین انواع رستنی‌های منطقه را به‌نحوی در این نقشه ترسیم کنیم که تصور چشم‌اندازهای منطقه ممکن شود: ... ۴. جلگۀ داخلی با گیاهانی نظیر برنجاسف و خاراگوش و گون کتیرایی (هوشنگ پورکریم: مردم‌شناسی و فرهنگ عامۀ ایران، ش۳/۱۱۸) ║ ۱۳۸۰ش. ذخیرۀ خوراکی گیاهان مرتعی جلگه را گیاهان موقّتی، برنجاسف، اشنان، گیاهان شوره‌زار و گیاهان دیگر تشکیل می‌دهد (بهرام امیراحمدیان: رشد آموزش جغرافیا، ۵۹/۳۸)