وضعیت: «در حال تأیید»
کشف‌کننده kašfkonande [(ساخت کلمه شفاف است و معنی آن از طریق تفکیک‌های مدخل کشف معلوم می‌شود. آن یکی دو موردی هم که به این طریق قابل فهم نیست گویا نتیجۀ سهل‌انگاری نویسندگان است)]
(صفت) ۱. در ترجمۀ «خیّره بین حرب مجلیة او سلم مُخزیة». مُجلی را شارحان و مترجمان نهج البلاغه از اِجلاء گرفته‌اند به معنی بیرون‌کننده از خان‌ومان. این مترجم گویا معنی را درست متوجه نشده است.
ق۶. مخیّر گردان او را میان حرب کشف‌کننده، یا صلحی رسواکننده؛ پس اگر اختیار کرد حرب را بینداز با او عهد را و اگر صلح اختیار کند، پس بگیر بیعت او را (ترجمۀ نهج البلاغه، ۲/۱۸۴)
۲. (کسی) که به امری مبهم و ناشناخته پی می‌برد ؛ منکشف ۱(monkašef).
ق۶. اگر واسطۀ بدیدی من مر ترا حاصل نگشته مستهلک این حدیث گشتی و کشف‌کنندۀ اسرار بگشتی (احمد غزالی۲، ۱۵۷)
۳. (کسی) که بلا و غم و همانند آنها را دور می‌کند و از بین می‌برد.
ق۷. تو امروز مفرج اندوهی و کشف‌کنندۀ بلاها و صاحب نشان و کلید درهای بسته (محمد رازی، ۱/۲۴۹)
۴. درست معلوم نیست منظور نویسنده چیست. در ترجمۀ این عبارت است و منظورش حدودا جادوگر و کسی است که از آینده خبر می‌دهد: And I will cut off witchcrafts out of thine hand; and thou shalt have no more soothsayers
مقایسه شود با کشف‌سازنده که باز از همین نویسنده است ؛ کشف‌سازنده.
ق۱۳. دیگر کشف‌کننده‌گان را از دستت منقطع نموده از برایت جادوگران نخواهند بود (فاضل همدانی۱، ۱۶۱۴)
۵. (کسی) که به اصل و قاعدۀ علمی مهمی پی می‌برد.
۱۳۴۳ش. محصول ۲۰-۳۰ سال اخیر این دانشکده‌ها فحول علمایی است که همه لغت‌شناسند ... همه کشف‌کنندۀ غوامض لغوی یا تاریخی‌اند (آل‌احمد۱۱، ۱۸۵)
۶. (کسی) که چیزی می‌سازد که پیش از آن وجود نداشته است؛ مخترع.
۱۳۴۳ش. دانشمندان سازندۀ خودِ موشک‌ها و کشف‌کنندگان اصلی سوخت‌های جدید برای فضاپیمایی در گمنامی صرف به‌سر می‌برند (آل‌احمد۱۱، ۲۱۰)