وضعیت: «در حال ویراستاری»
مستنبطه mostambate [جمع: مستنبطات؛ (از عربی مستنبطة که مؤنث مستنبط است)]
(صفت) ۱. (درمورد علم، فن یا موضوعی علمی یا قصه و حکایتی) که توسطِ قوای ذهنی کسی کشف، ابداع و یا ساخته شده باشد.
ق۶. در هر عهدی و در میان هر فرقتی و امتی معانی سخن را به لغتی و عبارتی دیگر کسوتی و حلیتی بوده‌است که ... علوم حکمی و تجاربی و هندسی و لطایف مستنبطات و حقایق مؤلَّفات در آن معرض و لباس جلوه می‌کرده، چون لغت عبری و سریانی و پهلوی (منتجب‌الدین بدیع، ۲) ║ ق۷. دانست که آن حکایات از مفتریات و مستنبطات نفوس شریره است و از اکاذیب و اباطیل اهل حقد و حسد (تاریخ شاهی، ۱۵۶) ║ ق۸. هر بدعتی که مزاحم و منافی سنتی نباشد و متضمن مصلحتی بوَد، آن مذموم نیست، واگرنه لازم آید که درس علوم مستنبطه همچو اقسام عربیت و اصول و غیر آن هم مذموم باشد (شمس‌الدین آملی، ۲/۵) ║ ق۱۰. علم عروض از مستنبطات خلیل است، او پانزده بحر استخراج کرد (خواندمیر۱، ۲/۲۲۶) ║ ق۱۲. فرقه‌ای بر آن‌اند که صناعت طب مانند سایر صنایع، از جملهٔ مستنبطات عقول بشریّه است. و ایشان را استنباطیه خوانند (عقیلی خراسانی۱، ۲/۱۴۶۲)
۲. ← مستنبطیک. ۱.
ق۱۰. مدبّر عالم که پادشاه است، لابد باشد او را از حفظ شریعت ... و او را به حکم مجتهدان، ولایتِ تصرف در جزویات مستنبطه از کتاب و سنت باشد برحسبِ مصلحت هر وقت و روزگاری (خنجی۲، ۹۲) ║ ۱۳۰۷ش. در داستان‌ها غور نموده، قسمتی را که راجع به قرون قبل از تاریخ است با اطلاعات مستنبطه از اوستا و نتیجه تحقیقات متتبعین خواهیم سنجید و آنچه را که راجع به عهود و ازمنۀ تاریخی است با تاریخ مقایسه خواهیم نمود (حسن پیرنیا: کتاب ماه هنر، ش۲۷/۵۱؛ ۱۳۷۹ش.) ║ ۱۳۲۱ش. بنا به مراتب معروضۀ مستنبطه از مواد یادآوری‌شده، سن بلوغ و کِبَر قانوناً پانزده سال تمام [است] (احمد داودی: مجموعۀ حقوقی، ش۲۵۰/۳۴۳) ║ ۱۳۴۳ش. کلمۀ اصول اطلاق بر کلیات منصوصه در کتاب و سنت هم می‌شود ... و بر قوانین مستنبطه از کتاب و سنت هم اطلاق شود (جعفر سجادی: وحید، ش۱۰/۲۱) ║ ۱۳۸۰ش. مطالب مستنبطه از کتاب و سنت به جهت آنکه فهمش همگانی شود، باید با لغت روز به رشته تحریر درآید (کاظم حائری: پژوهش و حوزه، ش۶/۸۷) ║ ۱۳۹۶ش. درمورد حق نفقۀ متقابل فرزندخوانده و زوجین باید بیان کرد که تصریح قوانین مربوطه و همچنین دلالت‌ها و ملاک‌های مستنبطه از قوانین مرتبط، دلالت بر جریان این حق نفقۀ متقابل دارد (ذوقی - ملانوری شمسی: بلاغ مبین، ش۵۲- ۵۳/۹۰)
۳. ← مستنبطیک. ۳.
ق۸. قوی‌ترین دلایل استدلال گرفتن بوَد به احوال اَخلاط و مزاج‌ها و قوّت‌ها و سال عمر و اجناس آدمیان ... بعد از آن، دلیل گرفتن به احوال هوا و اغذیه ... بعد از آن، دلیل گرفتن به مشابهتی که خاص است میان مردان و زنان و در آخر‌الامر اعتبار کنند دلایل را که مستنبطه است از مشابهت حیوانات (لطف‌اللّه عزیز هروی: تاریخ علم، ش۴/۱۶۲؛ ۱۳۸۴ش.) ║ ق۱۴. به موجب اقرار غالب از حضرات استنطاق‌شده، اشخاصی که متهم به قتل دو نفر سابق‌الذکر هستند که مهدی‌قلی، حسین‌بیک، کریم و امیر باشند، چون جزو هیئت و از وکلای مجاهدین به شمار می‌رفته‌اند، دلالت دارد بر اینکه یک نوع اتحاد و رابطۀ معنوی بین حضرات برقرار بوده‌است ... به موجب ادلّۀ مستنبطۀ مذکوره در فوق، حسین‌بیک نوروزاف به مداخله در امر مقتولین مورد ظن قوی است (گنجینۀ اسناد، ش۲/۵۶؛ ۱۳۷۰ش.) ║ ۱۳۳۱ش. شاهد آنچه را که حواس او درک کرده، باید به طور ساده بیان نموده و از گرفتن نتیجه احتراز جوید، زیرا ممکن است قضایا حقیقت داشته باشد، ولی نتایج حاصله از آن صحیح نباشد. در این صورت نباید مستنبطات خود را گفته و اطلاعات و مشهودات خود را تفسیر و تعبیر نماید (محمود سرشار: کانون وکلا، ش۲۹/۸) ║ ۱۳۹۷ش. در اینجا صرفاً به متن اصل و ظهوری که عبارات آن در معنای مستنبطه دارند، پرداخته شده‌است (سجاد افشار: دانش حقوق عمومی، ش۲۰/۶۲)