وضعیت: «در حال ویراستاری»
مستقله mostaqelle
(صفت) ۱. مستقل ؛ ← مستقلیک. ۲.
ق۷. غیر آن یک را یا مدخلی بُوَد در علیّت یا نباشد... اگر نباشد پس بر دو علت مستقله مجتمع نشده‌باشند (قطب‌الدین شیرازی، ۳/۳۷) ║ ق۸. اگر جبرئیل را علیه السلام می‌بیند در عالم شهادت ببینیم که دینی نو و حکمی منسوخ‌کننده دارد که دینی ازنو بنهد یا نه... و اگر حکم نسخ و شرایط مستقله دارد بنگریم که ایمن می‌تواند بود یا نه ازآن‌که دین او را نسخ کنند (علاءالدوله سمنانی، ۲۲۷) ║ ق۱۲. رسوب غمامی... طافی بالای بول می‌باشد. سبب آن... که با اجرام مستقلهٔ قابل‌الصعود جسمی که حرکت و تحریک آن به جانب اعلی باشد به آن مخلوط شده، آن شیء مستقل‌بالطبع را به قوّت خود برداشته و بالا برد (عقیلی خراسانی۱، ۱/۷۳۵) ║ ق۱۳. زبان پارسی از بهترین و شیرین‌ترین زبان‌های قدیمۀ مؤسّسه و مستقلّه است (اختر، ۱/۱) ║ ق۱۴. باین ترتیب کلیۀ عالم انسانیت اجتماعات متعددۀ مستقله تشکیل داده و این اجتماعات را قوم یا ملت و حکومت یا دولت نامیدند (منصورالسلطنه، ۲۵)
۲. مستقل ؛ ← مستقلیک. ۴.
ق۸. این‌ها امور وجودی اعتباریند که لازم معلول اویند نه داخل در او و نه علل مستقله به ذات خود (شمس‌الدین آملی، ۲/۵۰۶) ║ ق۱۰. قدرت قدیمۀ مستقله در ایجاد آن فعل ممکن مقدور... است (خنجی۱، ۲۶۷)
۳. مستقل ؛ ← مستقلیک. ۷.
ق۹. زبیده‌خاتون ملکۀ خیّره و بانوی مستقله بوده و هارون‌الرشید با او در امور ملکیه مشورت کردی (دولتشاه، ۳۱۱)
۴. مستقل ؛ ← مستقلیک. ۳.
ق۹. تذییل: علامه گفته که عبارت از آن‌که بعداز تمامی کلام ذکر شود جمله‌ای مستقله به نفس خود یعنی قید کلام سابق نباشد که مشتمل باشد این جمله بر معنی آن کلام ازبرایِ تأکیدِ منطوق وی یا ازبرایِ تأکیدِ مفهوم وی (محمود حسینی، ۲۰۸) ║ تفاوت این است که این‌جا شرط نکرده‌اندکه آن‌چه در عقب بروجهِ مثَل یا غیرِ آن مذکور شود در جملۀ مستقله باشد و در مطول لازم داشته (محمود حسینی، ۲۳۰)
۵. (درمورد سلطنت) دارای اختیار مطلق در همۀ امور به‌گونه‌ای که چیزی مانع تصمیمات و خواسته‌های آن نباشد. مستبده.
ق۱۱. از آدم تا تومنه‌خان آبای کبار حضرت شاهنشاهی ـ که مقصود از جنبش این سلسله ایشان‌اند ـ به ریاست مطلقه و سلطنت مستقله ممتاز گشته، ثبات‌بخش سریر معدلت بودند (علّامی، ۱/۱۱۳) ║ ق۱۳. در صورت انتشار علوم، سلطنت مستقله مبدل به سلطنت معتدله خواهد شد (آخوندزاده، ۲۷۴) ║ ق۱۴. در ایران به‌واسطۀ سلطنت مستقله اختیار دین و دولت به‌دست پادشاه است (اعتمادالسلطنه۱، ۹۹) ║ ۱۳۰۹ش. دولت‌های دنیا چند طبقه هستند، یک طبقه دولت مستقله که سلطان اختیار مملکت را دردست دارد، مثل سلطنت سابق ایران درزمانِ ناصرالدین‌شاه و مظفرالدین‌شاه که سلطان را مالک‌الرقاب می‌گفتند (نواب رضوی، ۲/۷۹۲) ║ ۱۳۳۳ش. زیتزکا... در بسیاری از صوامع و معابد آن‌ها را بست... و بساط سلطنت مستقله را برچیده طرح مشروطه انداخت (مینوی۱، ۳۴۱)
۶. (علوم سیاسی) مستقل. دارای استقلال ؛ ← استقلال۱۱.
ق۱۳. از جای معتمدی شنیده شد که اعلاحضرت ایمپراتور اوستریا گفته‌است من حکومت مستقلّه شدن بلغارستان را... تصدیق نخواهم کرد. {س:۲} (اختر، ۲/۸۵۰) ║ قرارداد دولت فرانسه با ایطالیا در باب وجود دو دولت مستقله در آن مملکت که یکی سلطنت پاپ در رومه باشد با حدود معینه و دیگری سلطنت ایطالیا (اعتمادالسلطنه۵، ۳/۱۴۹۹) ║ ق۱۴. قرار شده‌است که سالی ده‌هزار تومان نظام‌السلطنه به شاه‌زاده بدهد و به‌اسمِ پیش‌کاری ایشان در مملکت فارس حکومت مستقله نمایند (اعتمادالسلطنه۱، ۸۶۲)
۷. (اداری) مستقل. دارای استقلال ؛ ← استقلال۱۲.
ق۱۳. پس‌از رخصت وزرای فخام جناب امین‌الملک را به حضورِ همایون خواسته و... حدود و تکالیفِ اداراتِ مستقّله را تقریر فرمودند. جناب معزی‌الیه منصوصات اوامر علیّه را ثبت و به امضای ملوکانه توشیح داد (اعتمادالسلطنه۲، ۳/۱۹۸۴) ║ تعداد و ترتیب وزارت‌خانه‌های مستقله و استقرار دار‌الشوری و مجلس وزرا در ایران از مأثر عهد همایون و نتایج خیالات بلند ملوکانه است.{س۱} (ایران۱، ۲/۱۰۸۳) ║ ق۱۴. تأسیس ادارهٔ مستقلهٔ امداد عمومی و اوقاف و امور خیریه (مرامنامه‌ها، ۱۶۴)
۸. مستقل ؛ ← مستقلیک. ۱.
ق۱۳. چندی ریاست قشون عراق به عهدۀ معزی‌الیه محول بود. از امروز قسمت قشون آذربایجان را هم ضمیمۀ ارادۀ او فرموده و به موجب این دستخط او را ریاست مستقله و اختیار تامه می‌دهیم (اعتمادالسلطنه۵، ۳/۱۷۵۱) ║ ق۱۴. در غرۀ ذیحجۀ هزارودویست‌وپانزده این کار به اتمام رسید و طومار جلالت حاجی ابراهیم خان طی گردید و دوباره صدارت مستقله بالاستحقاق به میرزا شفیع صدر مازندرانی رسید (اعتمادالسلطنه۴، ۳۳)
۹. ؟؟.
۱۳۳۵ش. برهان سوم اجتماع دو نفس است بر بدن واحد یکی نفس مستنسخه و دوم نفس مستقله که بر حسب استعداد ماده نطفۀ از حق بر او افاضه خواهد شد به حکم ضرورت استحقاق قابلیت و توارد دو نفس بالوجدان و البداهه بر بدن واحد باطل پس تناسخ باطل است و ادله بسیاری در ابطال آن در کتب مفصله است (الهی قمشه‌ای، ۱/۳۱۴)