فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

سحرآفرین

وضعیت: «در حال ویراستاری»
سحرآفرین ‎sehr(’)âfarin‎
(صفت) ۱. (مجاز) (در مورد کسی) که بسیار هنرمند است و می‌تواند آثار هنری عالی به‌ویژه شعر تولید کند ؛ سحرپرداز ‏۱؛ سحرپیشه؛ سحرساز ‏۲؛ سحرسنج؛ سحرطراز ‏۱؛ سحرفن ‏۱؛ سحرکار ‏۱؛ سحرکردار ‏۱؛ سحرنگار؛ سحرنما(ی)‏۳.
ق۵. نه نیز گویم شعرت بد است و نازیبا/ ازآن‌که طبع تو سِحرآفرین تواند بود (ابوالفرج رونی، ۲۰۶) ║ ق۶. در مدحت تو مبدع سحرآفرین منم/ شاید که یاد مبدع سحرآفرین خوری (خاقانی۱، ۹۳۴) ║ ق۷. بر زبانِ خامة سحرآفرینت می‌کند/ روح‌بخشِ ناطقه یعنی عطارد آفرین (اسفرنگی، ۳۸۸) ║ ق۸. مستعدّ سحرآفرین به مطالعه کتب دیگران چه مباهات کند: نبود در کتاب‌ها دل و درد/ وز دلی صد کتاب بتوان کرد (شرف‌الدین رامی، ۹۴) ║ ق۹. هر شاعر سحرآفرین کو دیده این شعر متین/ از گفته‌های خود یقین کور و پشیمان آمده (بدر شیروانی، ۱۵) ║ بس است خاطر سحر‌آفرین تو را جامی/ چه حاجت است در این سحرت آفرین کسی (جامی۱، ۲‏/۳۸۷‏) ║ این واضح‌ترین دلیل است به رفعت مقام شعر و شعرا و علوّ منزلت سحرآفرینان شعرآرا (جامی۲، ۹۰) ║ ق۱۰. به مکتب تو ملازم بُوَد فرشتۀ رحمت/ که رشحۀ قلم سحرآفرین تو بوسد (بابا فغانی، ۱۸۸) ║ ق۱۱. میرزافصیحی که... حضور اقدس و محفل مقدّس از وجود گرامیش زینت‌فزا بوده از صحبت فیّاضش منبسط، و از طبع سِحرآفرینش مبتهج و مسرور باشند؛ تکلیف مرافقت [و هم‌معنایی موکب همایون] فرمودند و امرِ قضاپیوند به سرانجام اسباب ضروری او عزّ صدور یافت (اسکندر بیک، ۳‏/۱۶۴۰‏) ║ ق۱۲. عقده‌گشایان سپهر برین و عندلیبان سحرآفرین، از گشاینده کلید فتح و ظفر و از نوازیدۀ خالق داور، و برگزیدۀ سلاطین جهان و فرمان‌فرمای ممالک ایران و یگانه گوهر مملکت خراسان و تاج‌بخش شهریاران، ذکر می‌کنند (محمد مروی، ۱‏/۱۲۶‏) ║ ق۱۳. در کوه بیستون که دو سه فرسنگ از آن شهر دور و بی‌نورکنندۀ کوه طور است، اعاظم و اشرافی که ذکر آنها گذشت به ضیافت و تفرّج مشغول می‌داشتند، آن سحرآفرین پیوسته انیس و همدم و به نغمات روان‌پرور محفل را رشگ بهشت عدن داشتی. در آن کوه سپهرپیوند، فرهاد که افسانۀ او مشهور است، دست‌وبازوی هنروری یازیده عمارتی عالی از یک قطعه سنگ خارا کلندبری کرده و به تیشۀ ناکامی انواع نقوش بدیعه و صور غریبه در آن عمارت پرداخته (عبداللطیف شوشتری، ۱۷۹) ║ ق۱۴. سه نفر ازخدابی‌خبر سه‌پایه اوجاق کیوان‌شان بلکه چهار رکن ایوان دولت مثلث‌بنیان ساخته بود که آنچه به زبان الهام‌بیان یا به خاطر وحی‌ترجمان شاهنشاهی می‌گذاشت، فی‌الفور زبان‌ها را به تصدیق و تحسین و مدح و آفرین آن نادره‌کار سحرآفرین نغمه‌سرا و نوپردار... می‌ساختند (حسن فسایی، ۱‏/۵۸۰‏) ║ ۱۳۳۰ش. آن‌چه کورش کرد و دارا و آن‌چه زردشت مهین/ زنده گشت از همت فردوسی سحرآفرین (بهار، ۱‏/۶۵۸‏) ║ ۱۳۴۰ش. ممکن است که شاعری سحرآفرین مانند عطّار از این حکایت یا قصّة مدرک‌بن علی... زمینه‌ای مناسب به‌دست آوَرَد و با تصرّفات شاعرانه آن را به‌صورتِ قصّة شیخ‌ صنعان درنظم کشد (فروزانفر، ۳۲۸)
۲. ← ساحر‏۱.
ق۶. زهی کفایت سحر‌آفرینت آن موسی/ که از عصای قلم آیتی مبین دارد (نجیب گلپایگانی، ۱۵۱) ║ ق۸. جان آفرین زند چو دو چشم تو بر کمال/ تیر از گشاد غمزه سحرآفرین زند (کمال خجندی، ۱‏/۳۳۴‏) ║ ق۹. عارفان زر سیه‌تابند، از بیرون سیاه و درخود زر، و اهل دنیا مس مموه‌اند از بیرون زر و درخود مس سیاه، چشم‌بندی سحرآفرین است، گور جهود به دیباء زیبا پوشیده چه سود که درونش همه آتش است و دود، گور مؤمن فرورفته و خراب چه باک که درونش روضه است و نور پاک (عبدالله قطب، ۳۷۹) ║ ق۱۰. از یک اشاره می‌کشی و زنده می‌کنی/ صد آفرین به غمزۀ سحرآفرین تو (بابا فغانی، ۳۷۰) ║ ق۱۱. من نه آن مرغم که با افسون کسی صیدم کند/ غمزة سِحرآفرین او به اعجازم گرفت (سلیم تهرانی، ۸۰) ║ ق۱۲. زین باغ نی دمیدن صبحی و نی گلی‌ست/ سحرآفرین تبسمت اعجاز می‌کند (بیدل، ۱‏/۸۰۸‏) ║ ق۱۳. گفتم که ساحری ز که آموخت سامری/ گفتا ز چشم کافر سِحرآفرین من (فروغی بسطامی، ۲۵۲) ║ ۱۳۴۸ش. وقتی ... بینی‌ام نجابت می‌گرفت ... فرشتة ظریف و شوخ و ... چابک‌پنجه‌ای، با نوک انگشتان کوچک سحرآفرینش، آن را صاف‌وصوف نمی‌کرد، بر انگارۀ کاشکی که تک‌درختی خشک بر پردة خیالش تصویر کرده‌است، آن را تیز و عصیان‌گر و مهاجم نمی‌پرداخت (شریعتی، ۱۵)

معنی سحرآفرین | فرهنگ جامع زبان فارسی