وضعیت: «تأییدشده»
اتمسفر atmosfer [گونۀ دیگر: آتمسفر؛ <از فرانسوی atmosphère>]
(اسم) ۱. مخلوط گازهای موجود در اطراف کرۀ زمین یا اجرام آسمانی دیگر که در کرهٔ زمین عمدتاً از نیتروژن و اکسیژن تشکیل شده‌است؛ جوّ؛ هواکره (مصوب فرهنگستان، ۱۳۸۴، در برابر atmosphere).
ق۱۴. فنِّ دویم... هرج‌ومرج جهان را به نظام و ترتیب و صفا... مبدّل می‌سازد... و... سماء اتمسفر را شکافته و راهِ آمدوشد میان کرّات را باز می‌فرماید (روحی، ۲۸) ║ ۱۳۰۱ش. اگر درجۀ حرارت کرۀ زمین به دویست درجه زیر صفر برسد، اتمسفر زمین از اثر آن برودت متکاثف گشته و به ضخامت ده مطر می‌رسد (حسینقلی قزل‌ایاغ: ارمغان، ش۶/۲۶۸) ║ ۱۳۳۰ش. جو یا اتمسفر تمام سیاره‌های منظومۀ شمسی با بزرگی جرم آن‌ها تناسب دارد (علیرضا آریان: نامۀ فرهنگ، ش۲/۵۸) ║ ۱۳۶۶ش. علاوه بر گازهای موجود در اتمسفر، همیشه مقداری بخار آب نیز با آن همراه است (حبیب تقی‌زاده: رشد آموزش زمین‌شناسی، ش۸/۲۵) ║ ۱۳۹۰ش. به دلیل حرکت وضعی زمین، اتمسفر کرۀ زمین گرما را از مناطق گرمسیری به مناطق قطبی انتقال می‌دهد (قراگوزلو - رازی: کار و جامعه، ش۱۳۹/۶)
۲. (مجاز) حس‌و‌حالی که در جایی به دلیل شرایط خاصی یا رفتار افراد حاضر در آنجا ایجاد می‌شود؛ جو؛ فضا.
۱۳۴۰ش. همه در سالن مهمانخانه گرد می‌آیند و از اتمسفر لطیف این واحۀ روح‌افزا در آن شهر عبوس و اخم‌آلود لذت می‌برند (مهاجر، ۱۶) ║ ۱۳۶۲ش. اتمسفر دور میز به خاطر مجادلۀ آن‌ها خیلی شنگول نیست (فصیح۱، ۲۷۳)
۳. (مجاز) حالت و احساسی که اثر هنری یا ادبی، به‌ویژه داستان، در مخاطب ایجاد می‌کند و موجب می‌شود مخاطب حال‌و‌هوای اثر را دریابد.
۱۳۴۲ش. شعر هم از نظر وضعی و هم از نظر عاطفی در حد کمال است و این البته زیاد مربوط به وزن شعر نیست، بلکه به دلیل اتمسفر شعر و طرز برخورد شاملو با اشیاء و احساس‌هاست (رضا براهنی: مجلهٔ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی تبریز، ش۷۰/۳۰۲) ║ ۱۳۷۰ش. این اتمسفر به دلیل انباشته کردن مفاهیم افسانه‌ای، استعاره‌ای و نمادین برای یک نمایش تقریباً کوتاه، به نقطۀ صدِ منظور نظر نمایش‌های آئینی و جادویی نرسید (هوشنگ هیهاوند: نمایش، ش۵۰و۵۱/۵۱) ║ ۱۳۹۲ش. یکی از قدرت‌های نویسندگی ساعدی ایجاد همین اتمسفر و فضا و رنگ برای داستان‌هایش است (الهام علوی ایلخچی: کتاب ماه ادبیات، ش۷۲/۲۵)
۴. (فیزیک) واحد اندازه‌گیری فشار، برابر با فشار هوا در سطح دریا، معادل ۱/۰۱۳ بار (مصوب فرهنگستان، ۱۳۸۵، در برابر atmosphere).