فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

سمعیه

وضعیت: «در حال ویراستاری»
سمعیه ‎sam’iyye‎ [جمع: سمعیات]
← سمعی‏۱.
ق۶. اگر چنان‌که ما در دنیا سمعیّات و شرعیّات گوش داشتیمی و شنیده بودیمی آنچه رسولان خدای گفتند و آنچه معقولات بود به عقل اندیشه کرده و باز انداخته و تأمل و تدبر کرده در اوامر و نواهی، از اهل دوزخ نبودیمی (ابوالفتوح، ۱۹‏/۳۲۲‏) ║ ق۷. در سمعیات و لفظ‌هایی که وارد شده‌است نظر فرمایند، آنچه موافق آن باشد که ایشان به نور یقین مشاهده کرده‌اند، آن را مقرر دارند و آنچه مخالف آن را تأویل کنند (مؤیّد خوارزمی، ۱‏/۲۳۴‏) ║ ق۸. دلیل یا عقلی محض بود ... یا نقلی محض ... یا مرکب از عقلی و نقلی چنان‌که الخمر مسکر و کل مسکر حرام و سایر ادلۀ سمعیّه از این‌ قبیل است (شمس‌الدین آملی، ۱‏/۵۲۲‏) ║ ق۹. واجب است بر هر عاقل بالغ، قبول این توحید به دلایل سمعیّه که إخبار کتاب و سنّت است (محمد تبادکانی، ۴۹۱) ║ ق۱۰. در علامات ظهور صاحب‌الأمر علیه‌ التحیة والسلام رساله‌ای تألیف فرموده به جلاءالعیون مسمی ساخته‌اند و ادلهٔ سمعیه و عقلیه بر وجود آن حضرت اجرا فرموده (روملو، ۳‏/۱۳۹۸‏) ║ ق۱۱. واجبات سمعیّه مقرب نفس است به واجبات عقلیه، و امتثال واجب سمعی باعث و معین بر امتثال واجب عقلی (میر داماد۱، ۸۵) ║ ۱۳۴۰ش. عطّار علوم عقلی و نقلی را تحصیل کرده و در طلب این فنون صرف وقت و بذلِ‌جهد نموده، ولی علوم برهانی را مفید نشناخته و نقل و سمعیات را نافع‌تر دیده و بدین‌سبب از فلسفه روی برگاشته‌است (فروزانفر، ۴۲)

معنی سمعیه | فرهنگ جامع زبان فارسی