فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

مرهونیت

وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
مرهونیت ‎marhuniy(y)at‎
(اسم) ۱. در گرو بودن؛ متعلق و وابسته بودن.
ق۱۴. بعد از این درِ رحمتی به‌رویِ‌ ما باز می‌شود، اقتضای وقت مرهونیت خود را می‌نماید، کارداران دولت که سرنوشت این ملت مظلومه ودیعۀ کفایت آن‌هاست، مسئولیت خود را می‌فهمند، آن‌وقت متاع فضل را مشتری پیدا شود باز بهتر است آن‌ها را تربیت کنم (طالبوف۱، ۱۸۹) ║ این از وقاعات بسیار غریبه است که تاکنون به علما امکان تحقیقات تکوین تگرگ را کماینبغی نمی‌دهد و از احاطۀ علم این عهد علی‌الحساب بیرون است. تا مائۀ آینده اقتضای مرهونیت خود را در کشف و تحقیق چه‌گونگی این قدرت عظیمه به اخلاف ما عرض نماید (طالبوف۲، ۱۴۷) ║ کشف عقدۀ این مسئلۀ مهمه را مرهونیت وقت در سرانگشت تحقیقات (ویلیام هاروی) حکیم معروف انگلیس ودیعه نهاده‌بود (طالبوف۲، ۱۷۶) ║ ۱۳۵۴ش. یکی می‌کوشد که به هر نحو که شده دیگری، ولو آنکه بخواهد، وظیفه‌اش را انجام ندهد و این حق را برنگرداند و همیشه مرهون او بماند. چنین کسی از مرهونیت بیشتر دیگران لذت می‌برد تا از بازگرفتن حساب‌های خود (محمد یگانه: ارمغان، ش۱، ۳۱)
۲. از نظر اخلاقی در گروِ محبت و مهربانی کسی بودن، به‌دلیل کار نیکی که در حق او انجام داده‌است.
۱۳۱۵ش. از آن مقام محترم متمنی است شخصاً استغاثۀ مظلومانۀ این بنده را به هر بیان و زبان و تقریری که صلاح می‌دانند به خاک پای همایون و اسباب شاهنشاهی و والاحضرت ولیعهد همایون ولایت‌عهد رسانیده و اسباب استخلاص و مرهونیت بنده و خانواده‌ام را فراهم نمایند (احمد بهار: گنجینۀ اسناد، ش۲۵-۲۶، ۸۶) ║ ۱۳۵۲ش. در آن ایام کتابی انتشار داد و در آن کتاب، به‌صراحت، مرهونیت خود و همۀ دانشمندان روزگار را نسبت به نیوتن گوشزد کرد (علی‌اصغر حلبی: نگین، ش۹۵، ۳۲) ║ ۱۳۷۳ش. سایکس در پایان گفتار خود دربارۀ جنگ‌های سالامین و پلاته به‌طور تهوع‌آوری مرهونیت «نوع بشر» را از پیروزی یونانیان چنین بیان می‌کند ... (رضا ثمروی حاجی‌آقا: کیهان فرهنگی، ش۱۱۱، ۳۷)