وضعیت: «در حال ویراستاری»
شمشیربازی šamširbâzi
(اسم) ۱. جنگیدن و مبارزه کردن با استفاده از شمشیر.
ق۶. چو باشد نوبت شمشیربازی / خطیبان را دهد شمشیر غازی (نظامی۳، ۱۷۴) ║ ق۷. مواکب سلطان ... از تیرباران برف، شمشیربازی در آن شب‌روزِ فزع اکبر مشاهده نمودند و از اسنۀ سرما و باد که هیچ جوشن دافع آن نتوانست بود، اهوال زمهریر معاینه دیدند (جوینی، ۲/۹۸) ║ ق۱۱. به بدگویی نفَس در حرف‌سازی است / زبان از طعنه در شمشیربازی است (سلیم تهرانی، ۵۴۸) ║ ق۱۲. بهادران عرصۀ جلادت و دلاوری را مأمور به شعله‌افروزی آتش قتال کرده و رخصت نبردآزمایی و شمشیربازی داده، به کار حرب و پیکار واداشتند (حسینی منشی، ۵۴۳) ║ ق۱۴. ای آقایان تفنگ‌داران، من هیچ دوست ندارم که به این مواضع، شما تردد نمایید و در کوچه جنگ آغازید و در سرِ گذرها شمشیربازی فرمایید (طاهر میرزا۱، ۴۱) ║ ۱۳۰۸ش. در روزگار شمشیربازی، این غولِ بی‌شاخ‌ودم به‌تنهایی لشکری را ازپیش برمی‌داشته و امروز اسیر سرب و باروت بی‌مقدار شده (حجازی۱، ۸۸) ║ ۱۳۴۷ش. وقتی چراغ را خاموش می‌کرد ... در جلد قهرمان‌های کتاب ... با دزدهای دریایی شمشیربازی می‌کرد (میرصادقی۴، ۱۴)
۲. مهارت در استفاده از شمشیر و آشنایی با فنون آن.
ق۸. هنرهایی که مردم بدان آراسته و بافرهنگ گردند بسیار است چون تیر انداختن و شمشیربازی کردن و نیزه گردانیدن و اسب دوانیدن و گوی زدن و ابداع سلاح‌شوری (درودباشی بیهقی، ۲۳۰) ║ ق۱۱. مرتضی‌خان دکنی ... در علم پولتهه‌بازی که به‌اصطلاح دکنیان پکنکی و مغولان شمشیربازی می‌گویند، بی‌نظیر بود (جهانگیر، ۱۴۴) ║ ق۱۲. سپاه ... در نیزه‌گزاری دعوی برابری با سماک رامح و در شمشیربازی غرور هم‌دستی با سعد ذابح می‌نمودند (حسینی منشی، ۴۵۹) ║ ق۱۳. گویند در انگلستان شخصی از اواسط‌النّاس برآمد که به شمشیربازی ماهر و به آن پیشه مشهور و به بداخلاقی و غرور انگشت‌نمای هر نزدیک و دور بود (عبداللطیف شوشتری، ۲۵۸) ║ ۱۳۱۶ش. عبدالله از ابتدا میل وافری به سواری و تیراندازی و شمشیربازی و سایر فنون حرب داشت (مؤتمن، ۸۷) ║ ۱۳۳۸ش. ما ... ابداً توجهی به مقرّرات بچه‌گانۀ شمشیربازی نداریم و قوانین و آداب دوئل را رعایت نمی‌کنیم (قاضی۱، ۲/۶۴۶) ║ ۱۳۵۰ش. این‌همه تعلیمِ شمشیربازی از تلویزیون پخش شد، یک بار نگاه نکردم (مجابی۱، ۸۲) ║ ۱۳۸۰ش. رضا ... ظاهراً در شمشیربازی مهارت داشت و در تعزیه‌ها بیشتر شبیه جنگ‌جویان اولیا می‌شد (شهیدی، ۶۹۳)
۳. بازی یا تمرینات رزمی با استفاده از شمشیر.
ق۹. عمروبن عیاش ... به نیزه‌بازی و شمشیربازی مشغول گشت (میرخواند، ۲/۸۵۷) ║ ق۱۴. مردمان باکار و بی‌کار حلقه‌بسته گشته و جماعتی در میان حلقه ... با شمشیرهای برهنه مشغول شمشیربازی‌اند (حسن فسایی، ۲/۱۴۴۱) ║ ۱۳۱۳ش. در دوانیدن حیوانات سواری و همچنین در تیراندازی و شمشیربازی، گروبندی جایز و مفاد مادۀ قبل در مورد آن‌ها رعایت نمی‌شود (قانون مدنی، ۱۲۳) ║ ۱۳۳۸ش. دایی بزرگوارم ... ناگهان کتاب را پرت می‌کرد و دست به شمشیر می‌برد و بنای شمشیربازی با در و دیوار می‌گذاشت (قاضی۱، ۱/۴۷) ║ ۱۳۶۹ش. مادرم ... اجازه نداد من شمشیربازی کنم (بدیعی، ۳۲۲) ║ ۱۳۸۰ش. در تعزیه‌ها، جنگ و شمشیربازی میان اولیاخوانان و اشقیاخوانان به‌شیوۀ نمادی و نمایشی صورت می‌گرفت (شهیدی، ۴۰۳)
۴. (ورزش) نوعی ورزش دونفره که در آن، طرفین با شمشیر و با رعایت فاصله‌ای مشخص به یکدیگر حمله می‌کنند و می‌کوشند خود را از آسیب یکدیگر حفظ کنند ؛ اسکریم.
ق۱۴. در حضور نایب‌السلطنه دو نفر فرنگی شمشیربازی می‌کردند. شمشیر یکی از آن‌ها شکسته، به پیشانی نایب‌السلطنه خورد (اعتمادالسلطنه۱، ۹۳۵) ║ ۱۳۳۸ش. محصّل دیگر به‌جز دو شمشیر مخصوص شمشیربازی که هر دو نو و دستۀ آن‌ها دارای محفظۀ فلزی بود چیزی با خود نداشت (قاضی۱، ۲/۷۶۷) ║ ۱۳۸۲ش. بدیع‌الزمان ... بسیار متواضع و گرم‌خو بود ... آقای گل‌بابایی قهرمان شمشیربازی ایران داماد او بود (جعفری، ۲/۸۴۶)