فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

سقایت

وضعیت: «در حال تأیید»
سقایت ‎seqâyat‎ [گونۀ دیگرِ سقایه؛ املای دیگر: سقایة]
⇐ سقایه.
ق۵. من ندانم که محمد راستگوی است و هرگز دروغ نگفته‌است، ولیکن چون اولاد قُصَیّ سقایت و حجابت و نَدوت و لوا و نبوت ببردند، دیگر قریشیان را چه ماند (اسفراینی، ۲‏/۶۴۵‏) ║ ق۶. اما: «صُواع» و «صاع» و «سقایت»، اشباهند و مفسران در او خلاف کردند؛ بهری گفتند شکل سغراقی بود که او به آن آب خوردی (ابوالفتوح، ۱۱‏/۱۱۷‏) ║ ق۷. مفتاح خانه و حکم حجابت به ما ده، چنان‌که حکم سقایت ما راست (اسحق همدانی، ۲‏/۸۸۶‏) ║ ق۸. از این شط شیرین‌حرکات ... خاص و عام اهالی اصفهان و نواحی آن [را] نفع بی‌شمار و سود بسیار روان و ریزان می‌دارد ... چشمه‌ بر چشمه و چاه‌ بر چاه بر مسافت فرسنگ‌ها مرتب و محفور، عمق آن به‌نسبت با سطح زمین نه نزدیک و نه دور و در منفعت ازدراع و فایدۀ سقایت مضاف با زرین‌رود صافی و معین، نور علی‌ نور (حسین آوی، ۴۸) ║ ق۹. بفرمود تا سازِ ایشان کردند و برگِ ایشان بساختند و برای هر برادر اشترواری گندم بفرمود؛ آنگه بفرمود تا سقایت در رحل ابن‌یامین نهادند (ابوالمحاسن جرجانی، ۵‏/۲۱‏) ║ ق۱۲. نبود ار محیط کرم مشت او / سقایت چسان کرد انگشت او (تأثیر، ۱۵۰) ║ ق۱۳. هرگاه حُمّیٰ بوَد، ترک حموضات کنند و بعد از آن سقایت نمایند مسهلی از مطبوخ افتیمون و پوست هلیلۀ زرد، به اضافۀ شیرخشت (لطیف قزوینی، ۹۶) ║ ق۱۴. عرض این دره تقریباً یک فرسخ، و مسافت این دره تا به رودخانه، دوهزار ذرع. نهرهایی که این ده و نخلستان و مزارع را سقایت می‌کند، از خیلی بالاتر از اینجا از رودخانه جدا کرده، اینجا آورده (افضل‌الملک، ۳۳۵) ║ ۱۳۰۹ش. خمس قنات دولت‌آباد را که مرحوم محمدتقی خان وقف کرده‌است، از جملۀ مصارفش این است که آب این سقاخانه در تمام سال، شب‌ و روز باید برپا باشد و همیشه دو شمع کافوری بالای ضریح منور و دو شمع پایین ضریح مبارک باید روشن باشد و اسم این دو را در وقف‌نامۀ سوخت و سقایت نجف اشرف نوشته‌است (نواب رضوی، ۱‏/۶۲۶‏) ║ ۱۳۱۶ش. هر پرده‌ای که تمام می‌شد و زیر و بم پیش‌درآمد و درآمد و آواز و تصنیف و رِنگ آن لرزشی در هوای اطاق می‌افگند، آن‌ کسی‌ که آن پرده را خواستار شده‌ بود، بنای آبیاری و سقایت می‌گذاشت و از سازندگان پذیرایی می‌کرد (نفیسی۲، ۱۹۳) ║ ۱۳۴۷ش. [او] آنان را مختار می‌سازد تا با زنان بی‌ پرده و سِتار به شرب خمر و منهیات بپردازند و بالاتر از این زنان خود و غیر را سقایت و شراب‌داری مردان مجلس وامی‌گذارد (شهری۴، ۲۱۵)

معنی سقایت | فرهنگ جامع زبان فارسی