فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ابلا(ء)

وضعیت: «تأییدشده»
ابلا(ء)۱ ‎eblâ(’)‎ [<از عربی ابلاء>]
(اسم) اظهار و آشکار کردن امری یا چیزی.
ق۶. انگشت قلم‌گیر را به تیغ غیرت قلم کرده، تا به ابلای خاطر و ترجمان زبان، اسرار دل‌های مشتاقان بیرون ندهد (خاقانی۲، ۲۳۱) ║ ق۷. این عذر از زبان املاء حال به ابلاء رسانم (وراوینی، ۱‏/۵۴۴‏)
ابلا(ء) کردن
۱. ↑ ابلا(ء)۱.
ق۶. تو این ابلاء جهد و افراغ وسع در دعوت برای آن می‌کنی بر اظهار معجزات، تا اینان ایمان آرند (ابوالفتوح، ۱۱‏/۱۶۴‏)
۲. نهایت سعی خود را به‌کار بردن و انجام دادن کار و وظیفه‌ به‌صورتی که جای بازخواست و مؤاخذه باقی نماند.
ق۷. بنابر آنک از جانب حضرت سلطنت شکسته‌دل بودند در حرب ابلایی {تصحیح قیاسی؛ متن: ابلای} ناکرده و آثار جان‌سپاری ظاهر نگردانیده، عزیمت هزیمت را غنیمت شمردند (مختصر سلجوق‌نامه، ۲۸۷)
ابلای عذر
۱. نهایت سعی خود را به‌کار بردن در انجام دادن کار و وظیفه‌ به‌صورتی که جای بازخواست و مؤاخذه باقی نماند.
ق۶. ایشان را موعدی و وقتِ وعده‌ای هست و مدت مهلتی برایِ ابلای عذر و ابلاغ حجت (ابوالفتوح، ۱۲‏/۳۷۲‏)
۲. معذرت‌خواهی.
ق۷. خجندی ... در جواب نامۀ تازی که قاضی‌القضاة افضل‌الدین ... به‌ مرند به خدمت او فرستاد، در ابلای عذر خویش به ‌تعریض ذکر او می‌کند (وراوینی، ۱‏/۶‏)
ابلای عذر کردن
۱. ⇅ ابلای عذر‏۱.
ق۶. اول از خویشتن ابلای عذری کن، چون عاجز شوی آنگه بگو حسبی الله (ابوالفتوح، ۶‏/۱۶۸‏) ║ ق۷. مردان کار ... در کشش و کوشش مجهود خویش به‌جای می‌آورند و چون ابلاء عذر خویش کرده باشند ... ، پانصد نفر دیگر به‌جای ایشان بازایستند و هم بر آن ‌سبیل بروند (جرفادقانی، ۳۲)
۲. ⇅ ابلای عذر‏۲.
ق۷. این بزرگ ... لطف‌ها نمود و ابلای عذر گذشته کرد (جرفادقانی، ۴۶۵)

معنی ابلا(ء) | فرهنگ جامع زبان فارسی