وضعیت: «تأییدشده»
اباطیل abâtil [جمعِ باطل؛ <عربی>]
یک. (اسم) ۱. سخنان و نوشته‌های بیهوده و بی‌ارزش یا نادرست.
ق۶. توبۀ گوش، نگاه داشتن است گوش را از شنودن اباطیل (عطّار۲، ۱/۱۲۸) ║ ق۷. در میان مغلان قومی ... اباطیل می‌گویند و دعوی می‌کنند که شیاطین مسخّر ماست و از احوال اعلام می‌دهند (جوینی، ۱/۴۳) ║ ق۸. پسر قرامان ... در تمهید عذر حرکات ناپسندیده که ارتکاب نموده بود به اباطیل مموّه و اساطیر مشوّه تمسک ساخت (عزیز استرآبادی، ۴۳۰) ║ ق۹. اقاویل این عالمیان میل به اباطیل دارد و کلمات ایشان خرافات می‌نماید (میرخواند، ۱/۱۹۹) ║ ق۱۰. به‌گرد سرش گروهی از اشرار و اشقیا مجتمع و او هم اقاویل و اباطیل آنان را مستمع شده (اسناد شاه طهماسب، ۳۷۴) ║ ق۱۱. اصغای این قِسم اقاویل کاذبه و اباطیل فاسده باعث اشتعال نیران خواهش آن سلطان حیرت‌توأمان گردیده بود (وحید قزوینی، ۵۰۳) ║ ق۱۳. شجاع‌السلطنه چون این ترّهات و اباطیل استماع کرد، برآشفته، پاسخ داد که اولاً فتیح خان را چه پایه که در حضرت ملوک پیام فرستد؟ (رضاقلی خان، ۹/۵۶۰) ║ ق۱۴. دیدم ... میرزا بندعلی و میرزا نصیر و همان بی‌ادبان لفّاظند که در ترتیل اباطیل استاد و از جمیع قیود و تکالیف انسانیت آزادند (طالبوف۱، ۲۷۵) ║ ۱۳۳۰ش. این اباطیل ناروا سازند / تا ملل را ز هم جدا سازند (بهار، ۲/۸۹۴) ║ ۱۳۴۲ش. تا تو صد صفحه اباطیل چاپ بزنی، بچه‌های دوستان و اقوام صد سانتی‌متر کشیده‌تر شده‌اند (آل‌احمد۹، ۵۴) ║ ۱۳۶۵ش. شروع کرد به اباطیل گفتن و هرز گردیدن (آقایی۲، ۱۵) ║ ۱۳۸۲ش. غاصب ... می‌نشیند و اباطیل تحویل خلق خدا می‌دهد و گوش می‌خواباند تا روزی دری به تخته‌ای بخورد و حاصل تلاش ... دیگران را یک‌جا بالا بکشد (جعفری، ۲/۹۲۲)
۲. چیزها یا کارهای بیهوده و بی‌ارزش یا نادرست.
ق۶. ابوبکر قحطبی ... را پسری بود و به بطالت مشغول بودی ... چون به نزدیک بوبکر شد، او را چنان یافت کی گویی که از آن خبر ندارد و از آنچه همی‌رفت از ملاهی و اباطیل (ابوعلی عثمانی، ۹۵) ║ ق۷. سَروَر او سَروَری حقیقی بود منزّه از تمویه و مبرّا از میل به زخارف و اباطیل (خواجه نصیر۱، ۹۶) ║ ق۸. اگر محبّت آن وطن در دل آن بجنبد ... و به زخارف و اباطیل دنیا فریفته شود، در خسران ابدی و زندان سرمدی بماند (شمس‌الدین آملی، ۲/۵۸) ║ ق۱۳. ایشان مرا به آنچه که غیرِ خدا بود به غیرت آوردند و به اباطیل خودشان مرا خشمناک گردانیدند (فاضل همدانی۱، ۳۹۵) ║ عرب ... بت می‌پرستیدند و نهب و غارت می‌کردند و دنیا از این اباطیل مملو بود (نورالدین جزایری، ۱/۲۰۲) ║ ۱۳۴۲ش. ماه اول در پاریس معقول بودم و مطالعات فرهنگی و گزارش‌های مرتب و کتاب‌های تازه و حرف‌های تازه و دیگر اباطیل (آل‌احمد۹، ۷۴) ║ ۱۳۵۸ش. من آن وقتی را که باید صرف عبادت کنم، صرف حرف زدن دربارۀ اباطیل نمی‌کنم (ابراهیمی۱، ۲/۱۹) ║ ۱۳۶۰ش. خویش را از چه کنم خسته و تحلیل روم؟ / عوض اینکه به دنبالِ اباطیل روم (حالت۱، ۴۸۸)
۳. اعتقادات و خیالات نادرست و بی‌اساس.
ق۷. کفره ... در این تمنّیِ زور و اباطیل غرور، به اعتماد شوکت رجال ... جمعیتی ساختند و زیادت از سی‌هزار مردان کار تعبیه دادند (جوینی، ۲/۱۵۸) ║ ق۸. تواریخ بعضی اقوام، که کفّار و عبدة الاصنامند، اباطیل خیالات و اضالیل حکایات نامعقول ایشان است (رشیدالدین فضل‌الله۱، ۱۳/۱۳) ║ ق۹. در اباطیل عرب است که سهیل و شِعری به یک جای بودند (ابوالمحاسن جرجانی، ۹/۲۸۱) ║ ق۱۴. در نزد مُدنّسین به اوهام و وساوس و اباطیل دَم از طهارت نفْس زدن لغو است (اسناد قاجاریه، ۲۵۴) ║ ۱۳۴۵ش. خودم می‌دانم که آنچه توی قبر اوست فقط بدن اوست و روحش رفته به آسمان و از این قبیل اباطیل (احمد کریمی، ۲۵۷) ║ ۱۳۷۹ش. این نظریه، در پیشگاه عقل، اباطیل سردرگمی بیش نیست (خرّمشاهی، ۱۳۵)
۴. افراد پست و بی‌سروپا.
ق۹. جمعی از اباطیل و اوباش که در زوایای خفا و خمول بودند، سرها برآورده هریک از خود اعتباری گرفت (اسفزاری، ۲/۳۵۰) ║ ق۱۰. جمعی کثیر از اضالیل باغیه و اباطیل طاغیه ... سر از گریبان فساد برآورده، اموال مسلمین را باعث غنیمت می‌پنداشتند (اسناد شاه طهماسب، ۳۰۲)
دو. (صفت) ⇅ اباطیلیک. ۱.
ق۶. به گفتار اباطیل ایشان غبار ظلم نشاید انگیخت (دقایقی، ۱۶۱) ║ ق۷. لشکری ... دست ردّ و منع بر سینۀ مقصد ما نهاد، و به دامن معاذیر فاسد و اقاویل اباطیل تشبّث ساخت (ابن بی‌بی، ۱/۱۴۸) ║ ق۸. در این موضع غرض و مطلوب همان‌قدر است که اوهام آن جماعت مرتفع گردانیم و سخنی گوییم که جواب دعاوی اباطیل ایشان باشد (رشیدالدین فضل‌الله۹، ۳۶۱) ║ ق۱۳. خواجه فرمود که این‌ها همه از سخن‌های اباطیل است (تنکابنی، ۴۸۹)
ترکیبات: باطلِ اباطیل