فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

بی‌دخل

وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
بی‌دخل ‎bidaxl‎ [<← بی- + دخل>]
‌یک‌. (صفت) ۱. (درمورد کسی یا چیزی) که مداخله و تأثیری در امری ندارد یا از مداخله در کاری برکنار شده است.
ق۹. خواجه شمس الدین ... وزارت ایقا خان بن هلاکو خان یافت و در آخر عهد ایقا خان مجدالملک یزدی را بر وی مشرف کرد چنان‌که خواجه شمس‌الدین ... را بی‌دخل کرده بود (عقیلی، ۲۷۷) ║ ق۱۰. میرزا جهانشاه ... آن حضرت را به دیار غربت فرستاده، عم آن حضرت را ... در مهمات آستانه قوی گردانیده، با او وصلت نموده بود، آن حضرت را بالکلیه بی‌دخل ساخت (قاضی میر احمد۱، ۱‏/۳۵‏) ║ ق۱۱. بکتاش خان ... آقایان ذوالقدر را برانگیخت که روانۀ فارس شده، یعقوب خان را بی‌دخل نمایند (وحید قزوینی، ۱۱۱) ║ ق۱۲. مَحالات متعلقۀ نجیب خان روهیله را ... در حیطۀ تصرف درآورده، عاملان و متصدیان او را بی‌دخل گردانیده و گماشتگان خود را جابه‌جا نشانید (حسینی منشی، ۳۸۸) ║ ق۱۳. ایلخانی حکومت خوزستان را واگذار نموده است به اسفندیار خان، و برادرش را به‌کلی بی‌دخل نموده (نجم‌الملک، ۷۷) ║ ق۱۴. نظام‌الملک وزیر طهران است، اما در اغلب کارهای طهران بی‌دخل است (اعتمادالسلطنه۱، ۹۱۰) ║ ۱۳۲۱ش. فشار و تهدید و گروکشی در سایر روابط بین انگلیس و ایران هم در این معامله بی‌دخل نبوده است (عبداللّه مستوفی، ۳‏/۳۲۷‏)
۲. (درمورد چیزی یا کسی) که درآمدی ندارد.
ق۱۴. آدم بی‌دخل هنگام خرج عاجز است (تربیت، ۲‏/۱۷۰۲‏) ║ روس‌ها ... مبالغی به وثوق‌الدوله دادند که قرض ارباب را گردن ایران [بیندازند] و املاک بی‌دخل مال دولت ایران باشد (محمد کمره‌ای، ۱‏/۵۸۶‏)
‌دو‌. (قید) بدونِ داشتن مداخله و تأثیر در امری.
ق۱۳. پسر ظل‌السلطان را به یزد فرستادند. او نیز به یزد رفته، از همهٔ امور بی‌دخل، در گوشهٔ یزد قرار گرفت (جهانگیر میرزا، ۱۱۲)

معنی بی‌دخل | فرهنگ جامع زبان فارسی