فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

مستقبح

وضعیت: «در حال تأیید»
مستقبح ‎mostaqbah‎ [جمع: مستقبحات]
(صفت) ۱. (امری) که ناخوشایند و ناپسندیده است.
ق۵. اول لشکری که در ولایت آدمی کرده‌اند جنود باطن وی است ... و رؤسای ایشان سه‌اند یکی شهوت که به قاذورات و مستقبحات گراید و یکی غضب است که قتل و ضرب و هجم فرماید و دیگر کربزی که به مکر و حیلت تلبیس راه نماید (غزالی۳، ۲۸) ║ ق۶. به نزدیک عقل مستقبح است آنکه قادری از جای چیزی برنتواند داشت ... پس عاجزی را حکم تحمّل و تکلیف برداشتن آن جایز دارد (محمد ملطیوی۱، ۲۰۶) ║ ق۷. فخرالدوله از آن بساط دالّت و بسط مقالت متبرّم شد و با ضعف و عجز و فترت ایشان و عار هزیمت و خَوَرِ طبیعت، تحکّم نمودن و کارناکرده مزد خواستن، مستقبح و مستهجن یافت (جرفادقانی، ۸۱) ║ ق۸. چون مشایخ و اعیان آن قوم را از آن حالت فضیحه و حادثۀ شنیعه خبر شد اظهار و اشتهار آن معنی را به‌غایت مستکره و مستقبح شمردند (سیف هروی، ۲۷) ║ ق۹. حشو متوسط چنان باشد که آوردن و ناآوردن آن لفظ زاید یکسان بُوَد، نه به‌غایت مستحسن باشد و نه به‌غایت مستقبح (محمود حسینی، ۲۱۵) ║ ق۱۳. ذکر باعثِ این عمل و عادت، مستقبح است و داستانی مفصّل دارد (ناصرالدین شاه۱، ۱۹۸) ║ ۱۳۲۵ش. ای‌عجب یک فعل بد دارد دو روی/ این یکی مستقبح آن مستحسن است (عالم‌تاج، ۹۲)
۲. (چیزی) که از نظر ظاهری زشت و نامطبوع است.
ق۶. فرق میان مستحسنات و مستقبحات آنست که حقّ تعالی مستحسن را آینۀ لطف آفرید، و مستقبح را آینۀ قهر ... اگر بوالفضولی گوید که آنچه در روی آدم پیداست در صورت مستقبح همانست، بدیع فطرت و سلالۀ قربت نشناخته‌است (روزبهان۲، ۳۶) ║ ق۸. اگر در کلمه که اول او لام باشد، همچو لحم، با الف‌ و‌ لام تعریف لام جاره یا لام ابتدا درآرند، دو لام بیش ننویسند چه اجتماع لامات در کتابت نیز مستقبح شمرده‌اند (شمس‌الدین آملی، ۱‏/۳۱‏) ║ ق۱۰. آن صورت ممنوع و هیئت نامطبوع قاضی مشارالیه فی‌ حد ذاته مستقبح و مستکره بود (واصفی، ۲‏/۱۴۴‏)

معنی مستقبح | فرهنگ جامع زبان فارسی